1. Người lãnh đạo cần có những đức tính tự tin, lòng tin đó bắt nguồn không phải từ tính tự cao, tự đại, mà từ chỗ tin chắc việc mình làm là đúng.
2. Người lãnh đạo có trách nhiệm phê bình, nhưng phê bình phải mang tính xây dựng. K h i phê bình, ngươi lãnh đạo phải chỉ ra cách khắc phục những t h i ế u sót.
3. Người lãnh đạo biết khen thưởng và trừng phạt đúng lúc và đúng mức.
4. Người lãnh đạo không chỉ tự mình nói, mà còn lắng nghe người khác nói tức là phải nói cho n h â n viên nghe và phải nghe họ nói.
5. Người lãnh đạo phải biết quý thòi gian của cấp dưái như thòi gian của chính mình, không trì hoãn việc thông qua một quyết định đã chín muồi, không hẹn sai giờ.
6. Người lãnh đạo cần nghiêm khắc. Nghiêm khắc đúng đắn, có căn cứ, không giống với tính thô bạo, đấy là đảm bảo kỷ luật. Trong tập thể, người ta kính trọng người lãnh đạo thông thạo công việc, biết quý trọng lao động của
chương 4: XKuột giao dịck... vái ngUcrì duứi quyền 71 người làm việc; chứ không ưa một người nhu nhược tốt bụng, nhưng không có năng lực, không mất lòng ai, thấy sai không dám phê phán, thấy đúng cũng không khen ngợi tuyên dương, động viên cổ vũ, trở t h à n h người "ba phải".
V. NÓI CHUYỆN LÀ CÁCH ỨNG xử TÓT, CÓ HIỆU QUẢ NHÁT P h á t biêu nội dung gì? Đê giải quyết vấn đề gì? T ạ i sao phải nêu vấn để đó? Bao giờ? 0 đâu? Cách giải quyết?
Có thể là thông báo? Là chất vấn? Là giải thích? Là lòi khuyên? Là động viên khen thưởng? Là uốn nắn phê bình?
Là ra lệnh?
- Đe phát huy tốt người đó phải nắm vững nội dung, xác minh rõ mục tiêu, dùng ngôn ngữ và từ ngữ chính xác kết hợp vói vốn sống phong phú, tài "ứng khẩu", năng khiêu diễn đạt và hấp dẫn thuyêt phục.
- Trong mục tiêu cũng cần xác định có mức độ của nó tức là "mục tiêu cần đạt ứng với đôi tượng cần nghe". Từ yêu cầu này mà xác định luôn được thòi gian cần phát biêu (vừa phải) và suy nghĩ nên bắt đầu và nên k ế t thúc như thê nào cho đạt được mục tiêu đê ra.
Chuẩn bị ý kiến cần làm rõ
• Chủ đề p h á t biểu phải phù hợp vối đối tượng nghe.
- Mục tiêu đề ra phải rất thực t iễn , không viển vông.
- Có đề cưởng trình tự các ý kiên, có sự tham gia của chuyên gia (nếu có).
72 Văn hóa giao dịch UHM điện Do vậy trong suốt quá trình hoạt động quản lý của mình, người lãnh đạo luôn luôn phải phát biểu ý k i ế n bằng lời. Phát biêu ý kiến là một chức năng quan trọng, hợp t h à n h của quá trình lao động mang tính nghệ thuật và khoa học trong công tác lãnh đạo.
Những trường hợp mà người lãnh đạo sẽ p h á t biểu ý k i ế n là:
- T ạ i các cuộc gặp gỗ riêng giữa hai người lãnh đạo (cả hai bên đểu phát biểu).
- T ạ i các cuộc họp do mình chủ tọa.
- T ạ i các hội nghị sơ tổng k ế t của cơ quan hoặc của cấp dưới mòi dự.
- T ạ i các hội nghị cần báo cáo đề nghị cấp trên.
- T ạ i các buổi tọa đàm với đồng nghiệp, dự chiêu đãi tiếp khách quốc tê.
VỚI từng trường hợp, từng hoàn cảnh, từng đối tượng mà có nghệ thuật phát biểu thích hợp. Có thể lúc nói tùy đối tượng mà xác định hình thức nói: là t hủ trưởng, là đồng nghiệp, là cấp dưới, hay đơn giản là một người bình thường. Tùy thuộc quan hệ giữa chủ thể và khách thể để ứng khẩu thích hợp.
- Nên v i ế t t h à n h văn, giản dị, súc tích, người nghe dễ tiếp thu.
- Từ ngữ, ngôn từ, thí dụ trích dẫn đều chuẩn bị trưốc.
CX\tAơr\g 4-1 TTkuật giao dịch... vứi người Aưói quyển 73 - Số liệu, tài liệu minh họa có thê dùng biêu bảng, phim ảnh (nếu có).
- Cung cách, giọng nói, cử chỉ, phát âm, đều cần phải lưu ý. Phải khiêm tốn và vui vẻ, phải thận trọng và chân tình, phải t h â n thiêt và nồng nhiệt, phải quả quyêt và tin tưởng.
- Quá trình phát biêu có chỗ nên dừng l ạ i , lắng nghe xung quanh và theo dõi thái độ phản ứng tốt và xấu đê uốn nắn lòi phát biêu kịp thời.