CHƯƠNG 9 PHẦN MỀM TÍCH HỢP CƠ SỞ DỮ LIỆU MÔI TRƯỜNG, HỆ THỐNG THÔNG TIN ðỊA LÝ VÀ MÔ HÌNH TOÁN
9.9 Tính toán mô phỏng ô nhiễm nước kênh sông trong ENVIMWQ 2.0
Mụ hỡnh tớnh toỏn ụ nhiễm bẩn nước mặt sụng ủược thiết kế như là một moủun trong menu Mụ hình (Hình 9.130) của ENVIMWQ 2.0.
Hình 9.130. Menu Mô hình
ðể có thể chạy mô hình tính toán ô nhiễm nước sông người sử dụng cần phải chọn các cống xả cần tính toán rồi chọn mục Chạy mô hình trên menu Mô hình hoặc kích phải chọn mục Chạy mô hình trờn menu tiếp xỳc, hoặc nhấn nỳt trờn thanh cụng cụ Mụ hỡnh. Sau khi ủó chọn chạy mụ hỡnh thỡ trờn màn hỡnh của sổ ENVIMWQ 2.0 sẽ cú dạng như trờn Hỡnh 9.131, trong ủú liệt kờ danh sỏch cỏc cống xả ủó chọn và một số thụng số cần thiết ủể chạy mụ hỡnh. Nếu như người sử dụng chọn cỏc ủối tượng cống xả rồi kớch hoạt menu tiếp xỳc thỡ trong cửa sổ này sẽ chỉ hiển thị danh sỏch cỏc ủối tượng cống xả ủó chọn.
Trong hộp thoại này người sử dụng cần nhập cỏc thụng số cần thiết: thời ủiểm tớnh toỏn mụ phỏng, chất thải cần tớnh toỏn, hệ số chuyển húa chất thải, trạm thủy văn với cỏc thụng số ủặc trưng cho vựng ủó chọn, chiểu rộng trung bỡnh, ủộ sõu trung bỡnh, lưu lượng và chiều dũng chảy của ủoạn sụng ủó chọn. ðối với mỗi cống xả cần phải nhập lưu lượng của cống và nồng ủộ chất ụ nhiễm của cống xả (nếu cỏc ủại lượng này khụng cú sẵn trong cơ sở dữ liệu và tải lờn tự ủộng) Chiều dũng chảy ủược tớnh từ hướng tõy ủụng ngược chiều kim ủồng hồ. Sau khi nhập ủầy ủủ dữ liệu và nhấn nỳt Tiếp màn hỡnh sẽ cú dạng như trên Hình 9.132.
292
Hỡnh 9.131. Danh sỏch cỏc cống xả ủó chọn và một số thụng số cần thiết ủể chạy mụ hỡnh
Trong hộp thoại này liệt kê các thông số của lưới tính tự dộng phát sinh của ENVIMWQ: tên, tọa ủộ ủiểm ủầu, kớch thước, bước lưới cũng danh sỏch cỏc ủiểm xả thải tại cỏc cống xả này. Người sử dụng cần chọn cỏc chất cần quan tõm bằng cỏch ủỏnh dấu vào cỏc ụ tương ứng rồi nhấn nỳt Tiếp ở phớa dưới bên phải màn hình. Sau khi nhấn nút Tiếp màn hình sẽ có dạng như trên Hình 9.133.
Trong cửa sổ này người sử dụng cú thể xem lại cỏc thụng số ủó nhập, nếu cần sửa ủổi thỡ nhấn nỳt Lựi ủể sửa ủổi cỏc thụng số như vừa nờu, nếu cỏc thụng số ủó chọn là ủỳng thỡ nhấn nỳt Hoàn tất ủể bắt ủầu mụ phỏng ụ nhiễm nươc mặt sụng. sẽ chọn khoảng thời gian ủể thống kờ dữ liệu. Trờn màn hỡnh sẽ xuất hiện thanh quỏ trỡnh như dưới ủõy, hiển thị diễn tiến quỏ trỡnh mụ phỏng.
Khi quá trình này kết thúc thì trên màn hình sẽ xuất hiện kết quả mô phỏng ô nhiễm nước sông thể hiện dưới dạng cỏc ủường ủồng mức như trờn Hỡnh 9.134
293
Hình 9.132. Các thông số của lưới tính
Hỡnh 9.133. Xem lại cỏc thụng số ủó nhập trước khi mụ phỏng
Người sử dụng có thể xem và soạn thảo các kết quả của mô hình bằng cách trước hết nhấn vào nỳt Chọn mụ hỡnh ở thanh cụng cụ Mụ hỡnh rồi kớch vào vựng cú ủường ủồng mức.
294
Khi ủú người sử dụng cú thể xem và thay ủổi cỏc thụng số ủầu vào bằng cỏch chọn mục Thụng số mô hình trên menu Mô hình hoặc kích phải và chọn mục Thông số mô hình trên menu tiếp xúc.
Trờn màn hỡnh sẽ xuất hiện hộp thoại như trờn Hỡnh 9.131 và người sử dụng cú thể thay ủổi cỏc thụng số như ủó mụ tả ở trờn.
Người sử dụng cũng có thể xem các kết quả dạng văn bản của mô hình bằng cách chọn mục Kết quả chạy mô hình trên menu Mô hình hoặc kích phải và chọn mục Kết quả chạy mô hình trên menu tiếp xúc. Trên màn hình sẽ xuất hiện hộp thoại như trên Hình 9.135
.
Hỡnh 9.134. Kết quả mụ phỏng ụ nhiễm dưới dạng cỏc ủường ủồng mức
Hỡnh 9.135 bao gồm 4 tab chứa 4 loai thụng tin khỏc nhau. Trong tab thứ nhất là cỏc số liệu ủầu vào ủể chạy mụ hỡnh (Hỡnh 9.135). Trong tab thứ hai là cỏc giỏ trị nồng ủộ tớnh toỏn tại cỏc nỳt lưới (Hình 9.136).
295
Hỡnh 9.135. Cỏc số liệu ủầu vào ủể chạy mụ hỡnh
Hỡnh 9.136. Cỏc giỏ trị nồng ủộ tớnh toỏn tại cỏc nỳt lưới
296
Hỡnh 9.137. Cỏc giỏ trị nồng ủộ cực ủại do riờng từng nguồn xả gõy ra
Trong tab thứ ba là cỏc giỏ trị nồng ủộ cực ủại do riờng từng cống xả gõy ra (Hỡnh 9.137).Trong tab thứ tư là ủồ thị phõn bố nồng ủộ chất ụ nhiễm dọc sụng ủối với mỗi cống xả nếu như chỉ cú cống xả ủú hoạt ủộng (Hỡnh 9.138).
Hỡnh 9.138. ðồ thị phõn bố nồng ủộ chất ụ nhiễm dọc sụng ủối với mỗi cống xả Sau khi ủó chọn vựng lưới của mụ hỡnh người sử dụng cú thể thay ủổi cỏc thụng số của cỏc ủường ủồng mức bằng cỏch chọn mục Thuộc tớnh lưới trờn menu Mụ hỡnh hoặc nhấn nỳt trờn thanh cụng cụ Mụ hỡnh. Khi ủú trờn màn hỡnh sẽ cú dạng như trờn Hỡnh 9.139.
297
Trên Hình 9.139 trong tab thứ nhất là các thông số thuộc tính của lưới tính. Người sử dụng có thể thay ủổi cỏc thụng số này: kớch thước lưới, số hàng, cột, gúc quay, ủộ dài tối thiểu của một ủường ủồng mức, những thụng số cần hiển thị, màu sắc, ủộ mờ, kiểu ủường, ủộ dày nột vẽ, màu nền và màu chữ cho hợp lý hơn.
Hình 9.139. Các thông số thuộc tính của lưới tính
Trong tab thứ hai của hộp thoại này là cỏc thụng số thuộc tớnh của cỏc ủường ủồng mức. Người sử dụng cú thể thay ủổi cỏc thụng số này ủể nhận ủược bức tranh phõn bố cỏc ủường ủồng mức theo ý muốn. Người sử dụng cú thể chọn giỏ trị màu tụ, màu ủường, cỏc thụng số cần hiển thị, chọn TCVN tương ứng ủể so sỏnh…
298
Hỡnh 9.140. Cỏc thụng số thuộc tớnh của cỏc ủường ủồng mức
299