A. Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:
-Nắm đợc chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự. Mối qua hệ giữa sự việc và chủ đề.
-Tập viết mở bài cho bài văn tự sự B. Chuẩn bị:
- Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.
- Học sinh: + Soạn bài C. Các b ớc lên lớp : 1. ổn định tổ chức.
2. Kiểm tra bài cũ: 1. Nêu đặc điểm của sự việc và nhânn vật trong văn tự sự? nêu các sự việc trong truyện truyền thuyết Hồ Gơm?
3. Bài mới *. Giới thiệu bài
*. Bài mới
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Tìm hiểu chủ đề của bài văn tự sự i. Tìm hiểu chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự:
- Gọi HS đọc
- Câu chuyện kể về ai?
- Trong phần thân bài có mấy sự việc chÝnh?
- Việc Tuệ Tĩnh u tiên chữa bệnh trớc cho chú bé nhà nông bị gãy đùi đã
nói lên phẩm chất gì của ngời thấy thuèc?
- Theo em những câu văn nào thể hiện tấm lòng của Tuệ Tình với ngời bệnh?
* GV : Những việc làm và lời nói của Tuệ Tĩnh đã cho thấy tấm lòng y đức cao đẹp của ông. đó cũng là nội dung t tởng của truyện ⇒ đợc gọi là chủ
đề.
- Cho các nhan đề trong SGK, em hãy chon nhan đề và nêu lí do?
- HS đọc - HS trả lời
- HS trao đổi cặp trong 1 phót
1. Chủ đề của bài văn tự sự:
a. Ví dụ: Bài văn mẫu SGK - 44
* NhËn xÐt:
- Phần thân bài có 2 sự việc chính:
+ Từ chối việc chữa bệnh cho nhà giàu tríc.
+ Chữa bệnh cho con trai nhà nông d©n.
- Sự việc thứ hai thể hiện:
+ Tấm lòng của ông đối với ngời bệnh: ai bệnh nặng nguy hiểm hơn thì
lo chữa trị trớc.
+ Thái độ hết lòng cứu giúp ngời bệnh.
- Những câu văn thể hiện tấm lòng của ông đối với ngời bệnh:
+ Ông chẳng những mở mang ngành y
đợc dân tộc mà còn là ngờihết lòng th-
ơng yêu cứu giúp ngời bệnh.
+ Ta phải chữa gấp cho chú bé này, để chậm tất có hại.
+ Con ngời ta cứu giúp nhau lúc hoạn nạn, sao ông bà lại nói chuyện ân huệ.
- Em có thể đặt tên khác cho bài văn
đợc không?
- Vậy em hiểu chủ đề của bài văn tự sự là gì?
- HS rót ra kÕt luËn
nhng sắc thái khác nhau. hai nhan đề sau trực tiếp chỉ ra chủ đề khá sát.
Nhan đề thứ nhất không trực tiếp nói về chủ đề mà nói lên tình huống buộc thấy Tuệ Tĩnh tỏ rõ y đức của ông.
Nhan đề này hay hơn, kín hơn, nhan
đề bộc lộ rõ quá thì không hay.
- Các nhan đề khác:
+ Một lòng vì ngời bệnh
+ Ai có bệnh nguy hiểm hơn thì chữa trớc cho ngời đó.
b. Kết luận: Chủ đề là vấn đề chủ yếu mà ngời viết muốn đặt ra trong văn bản.
Hoạt động 2: Tìm hiểu dàn bài của bài văn tự sự 2 . Dàn bài của bài văn tự sự:
- Bài văn tự sự trên gồm mấy phần và nhiệm vụ của từng phần?
- Theo em, bài văn tự sự gồm có mấy phần? Nội dung của từng phần?
- HS trả lời
- HS đọc ghi nhớ
a. VD: Bài văn SGK - 44 - Mở bài: giới thiệu Tuệ Tĩnh
- Thân bài: Diễn biến sự việc Tuệ Tĩnh u tiên chữa trị trớc cho chú bé con nhà nông dân bị gãy đùi rồi mới chữa cho con nhà quí tộc.
- Kết bài: Kết cục của sự việc b. Ghi nhí: SGK - 45
Hoạt động 3: Hớng dẫn HS luyện tập I. luyện tập
- En hãy nêu chủ đề của truyện Phần thởng?
- Sự việc nào thể hiện tập trung cho chủ đề? nêu câu văn thể hiện sự việc
đó?
- Hãy chỉ ra 3 phần trong bố cục của câu chuyện?
- Truyện này so với truyện tuệ Tĩnh có gì giống nhau về bố cục và khác nhau về chủ đề?
- Câu chuyện thú vị ở chõ nào?
- HS đọc câu chuyện Phần thởng
- HS trả lời
Bài 1:
a. Chủ đề:
- Tố cáo tên cận thần tham lam
- Ca ngợi trí thông minh của ngời nông dân.
- Sự việc thể hiện tập trung chủ đề:
Lời cầu xin phần thởng lạ lùng và kết thúc bất ngờ ngoài dự kiến của tên quan và ngời đọc.
b. Bè côc:
- MB: c©u 1
- TB: các câu tiếp theo - KL: c©u cuèi
c. So sánh với truyện Tuệ Tĩnh:
* Gièng nhau:
- KÓ theo tr×nh tù thêi gian - Có bố cục 3 phần rõ rệt - ít hành động, nhiều đối thoại.
* Khác nhau:
- Chủ đề trong "Tuệ Tĩnh..." nằm ngay ở phần mở bài.
- Chủ đề trong phần thởng không nằm trong câu nào mà phải từ truyện mới rút ra đợc.
d. Câu chuyện thú vị ở chỗ: Lời cầu xin phần thởng lạ lùng và kết thúc bất ngờ... nhng nói lên đợc sự thông minh,
- HS trao đổi cặp trong 2 phót
tự tin, hóm hỉnh của ngời nông dân.
Bài 2: Đánh giá cách mở bài, kết bài của hai truyện:
- Sơn Tinh, TT:
+ MB: Nêu tình huống + KL: Nêu sự việc tiếp diễn.
- Sự tích Hồ Gơm:
+ MB: Nêu tình huống nhng diễn giải dài
+ KL: Nêu sự việc kết thúc
⇒ Có hai cách mở bài:
- Giới thiệu chủ đề câu chuyện - Kể tình huống nảy sinh câu chuyện
⇒ Có hai cách kết bài:
- Kể sự việc kết thúc
- Kể sự việc tiếp tục sang truyện khác nh ®ang tiÕp diÔn
4. H ớng dẫn học tập:
- Học bài, thuộc ghi nhớ.
- Hoàn thiện bài tập.
- Tìm chủ đề của các truyện: Thánh Gióng, Bánh... nói rõ cách thể hiện chủ đề của từng truyện?
- Lập dàn ý cho hai truyện trên? xác định rõ 3 phần , các phần mở và kết có gì giống và khác nhau? Theo em, mỗi truyện hay nhất, hấp dẫn nhất là ở chỗ nào?
- Chuẩn bị làm bài viết số 1:
- Tham khảo các đề sau đây:
- Đề 1: Kể lại một truyện truyền thuyết bằng lời văn của em.
- Đề 2: kể lại một kỉ niệm mà em nhớ nhất hồi còn học ở Tiểu học.