Chương III VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1954
Bài 18 NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG
(1946 – 1950)
* Tiết PPCT: 29, 30
I. Mục tiêu bài học.
1/ Kiến thức : Học sinh nắm được những nội dung cơ bản + Hoàn cảnh bùng nổ cuộc kháng chiến toàn quốc 19/ 12/ 1946.
+ Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng
+ Diễn biến cuộc chiến đấu của ta trong các đô thị và việc chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài
+ Chiến dịch Việt Bắc thu đông 1947, Biên giứoi thu đông 1950
tinh thần yêu nước, ý chi bất khuất cảu nhân dân ta trong cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập cho tổ quốc. Củng cố niềm tin vào Đảng và Hồ chủ tịch.
3/ Kỹ năng :
+ Phân tích, đánh giá và rút ra những nhận định lịch sử + Sử dụng bản đồ, lược đồ và tranh ảnh lịch sử
II. Thiết bị – tài liệu dạy học
- Bản đồ chiến dịch Việt Bắc thu đông 1947
- Tác phẩm kháng chiến nhất định thắng lợi của Trường Trinh.
- Ảnh “chiến sỹ quyết tử Hà Nội ôm bom ba càng đánh xe tăng Pháp”
- Bản đồ chiến dịch Biên giới 1950 - Ảnh “Bác Hồ ở mặt trận Biên Giới”
III. Tiến trình tổ chức dạy học.
1/ Kiểm tra bài cũ 2/ Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản Hoạt động 1: Cả lớp và cá
nhân
- GV hỏi: Vì sao cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ?
- HS theo dõi SGK suy nghĩ trả lời.
- GV nhận xét và chốt ý
- GV hỏi: Đường lối kháng chiến của ta biểu hiện như thế nào?
I. Kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ.
1. Thực dân Pháp bội ước và cuộc tấn công của ta
- Sau khi ký hiệp định sơ bộ và tạm ước, Pháp có những hành động bội ước và khiêu khích ta. Ở Nam bộ, nam trung bộ, Hải Phòng, Lạng Sơn
- 18/ 12/ 1946, Pháp gửi tối hậu thư đòi ta giải tán lực lượng tự vệ chiến đấu và giao quyền kiểm soát thủ đô cho Pháp Ú hành động của Pháp ta chỉ có 1 con đường cầm vũ khí đứng lên k/c.
2/ Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản - HS theo dõi SGK trả lời.
- GV nhận xét và chốt ý
Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân
- GV hỏi: Tại sao ta phải tiến hành kháng chiến ở các đô thị trước?
- HS theo dõi SGK suy nghĩ trả lời.
- GV nhận xét và chốt ý - GV hỏi: Cuộc chiến đấu của quân dân ta trong những tháng đầu kháng chiến toàn quốc chống TD Pháp diễn ra như thế nào ?
- Học sinh dựa vào sgk để trả lời
- GV hỏi: - Ta đã làm gì để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài?
- HS theo dõi SGK suy nghĩ trả lời.
- Ngày 12-12-1946 ban thường vụ TW Đảng ra chỉ thị “Toàn dân kháng chiến”
- 18 – 19/12/1946, Hội nghị bất thường của ban thường vụ TW Đảng họp tại Vạn Phúc (Hà Đông) quyết định phát động cả nước kháng chiến.
- Khoảng 20 giờ ngày 19/ 12/ 1946 Thay mặt TW Đảng và chính phủ chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến.
II. Cuộc chiến đấu ở các đô thị và việc chuẩn bị cho kháng chiến lâu dài
1. Cuộc chiến đấu ở các đô thị ở phía bắc vĩ tuyến 16.
- Trong những tháng đầu kháng chiến toàn quốc, cuộc chiến đấu của nhân dân ta diễn ra ở các đô thị ở phía bắc vĩ tuyến 16.
- Cuộc chiến đấu ở các đô thị diễn ra vô cùng anh dũng, tiêu biểu là cuộc chiến đấu 60 ngày đêm ở thủ đô Hà Nội với tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.
- Ý nghĩa : Tạo điều kiện cho ta cả nước đi vào cuộc kháng chiến lâu dài
2/ Tích cực chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài.
- Sau khi rút khỏi Hà Nội, các cơ quan đầu não của ta đã chuyển lên căn cứ Việt Bắc an toàn
+ Các phương tiện phục vụ cho nhu cầu của cuộc kháng chiến (máy móc, dụng cụ sản xuất, nguyên liệu …) cũng được chuyển lên căn cứ an toàn.
+ Bước đầu của ta là thực hiện xây dựng
- GV nhận xét và chốt ý
Hoạt động 3: Cả lớp và cá nhân
- GV hỏi: - Vì sao Pháp tân công lên Việt Bắc 1947 ?
- Giáo viên tường thuật lại diễn biến của chiến dịch trên lược đồ, học sinh theo dõi SGK ghi nhớ bài học .
hậu phương kháng chiến về mọi mặt (văn hoá, kinh tế, chính trị, quân sự
- Ý nghĩa : Bước đầu đã xây dựng hậu phương vững mạnh về mọi mặt để phục vụ cho cuộc kháng chiến lâu dài.
III. Chiến dịch Việt Bắc thu đông 1947 và việc đẩy mạnh kháng chiến toàn dân – toàn diện.
1/ Chiến dịch Việt Bắc thu đông 1947.
a) Âm mưu của Pháp : Tấn công lên Việt Bắc nhằm nhanh chóng kết thúc chiến tranh.
b) Diễn biến :
- Ngày 7/10/1947 : Pháp cho quân nhảy dù xuống Bắc Kạn, Chợ Mới, cho một binh đoàn từ Lạng Sơn theo đường 4 lên Cao Bằng, rẽ xuống đường 3, tạo thành một gọng kìm bao vây Việt Bắc từ phía Đông và phía Bắc.
- Ngày 9/10/1947 : Binh đoàn hỗn hợp từ Hà Nội ngược sông Hồng, sông Lô lên Tuyên Quang, Chiêm Hóa tạo thành một gọng kìm phía Tây, hai gọng kìm này kẹp lại ở Đài Thị (Đông Bắc Chiêm Hóa)
* Chủ trương của ta : “Phải phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp”.
- Tại Bắc Kạn, Chợ Mới, địch vừa nhảy dù đã bị ta tiêu diệt.
- Trên mặt trận đường 4 : Trận Đèo Bông Lau, ta phục kích tiêu diệt đoàn xe cơ giới của địch.
- Ở mặt trận hướng Tây : ta phục kích
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản
- Kết quả – ý nghĩa của chiến dịch Việt Bắc thu đông 1947.
- GV hỏi: Sau chiến dịch Việt Bắc ta đã đẩy mạnh cuộc kháng chiến toàn dân toàn diện như thế nào ?
- HS theo dõi SGK suy nghĩ trả lời.
- GV nhận xét và chốt ý
địch trên sông Lô, trận Đoan Hùng, Khe Lau đánh chìm nhiều tàu chiến và ca nô địch.
- Ngày 19/12/1947, đại bộ phận quân Pháp rút khỏi Việt Bắc.
c) Kết quả, ý nghĩa :
- Ta loại khỏi vòng chiến hơn 6000 tên địch, bắn rơi 16 máy bay, bắn chìm 11 tàu chiến – cano.
- Bảo vệ an toàn cơ quan đầu não kháng chiến và căn cứ địa Việt Bắc.
- Bộ đội chủ lực của ta trưởng thành.
- Buộc Pháp phải chuyển từ đánh nhanh, thắng nhanh sang đánh lâu dài với ta.
2/ Đẩy mạnh cuộc kháng chiến toàn dân – toàn diện.
- Chính trị : Tháng 6/1949, Mặt trận Việt Minh và Liên Việt tiến tới thống nhất.
- Quân sự : Bộ đội chủ lực phân tán, gây dựng cơ sở kháng chiến, phát triển chiến tranh du kích.
- Kinh tế : giảm tô 25%, hoãn nợ, xóa nợ, cấp ruộng đất công và ruộng đất của bọn phản động chia cho nông dân (bồi dưỡng sức dân).
- Văn hóa giáo dục : tháng 7/1950, Chính phủ đề ra cải cách giáo dục phổ thông, xây dựng hệ thống các trường đại học và trung học chuyên nghiệp.
* Ý nghĩa : tiếp tục xây dựng củng cố hậu phương vững mạnhvề mọi mặt để chuẩn bị bước vào giai đoạn mới của cuộc kháng chiến.
Hoạt động 4: Cả lớp và cá nhân
- GV hỏi: Sau chiến thắng Việt Bắc ta có những thuận lợi và khó khăn gì?
- Học sinh dựa vào sgk trình bày.
+ Sử dụng bản đồ để trình bày kế hoạch Rerve, học sinh nêu nhận xét
- GV hỏi: - Vì sao ta chủ động mở chiến dịch biên giới?
- HS theo dõi SGK suy nghĩ trả lời.
- GV nhận xét và chốt ý - Giáo viên sử dụng lược đồ chiến dịch biên giới 1950 để trình bày diễn biến chiến dịch .
I. Hoàn cảnh lịch sử mới và chiến dịch biên giới thu đông 1950
1. Hoàn cảnh lịch sử mới của cuộc kháng chiến
a. Thuận lợi.
- 1/10/1949 Cách mạng Trung Quốc thành công, nước CHDCNN Trung Hoa ra đời
- Tháng 1/1950, lần lượt các nước XHCN công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với ta.
b/ Khó khăn.
- Ngày 13/5/1950, với sự đồng ý của Mĩ, Pháp đưa ra Kế hoạch Rơve, gây cho ta nhiều khó khăn.
- 6/ 1949, Pháp tăng cường hệ thống phòng ngự đường 4, thiết lập “Hành lang Đông – Tây”
ÚPháp chuẩn bị kế hoạch tấn công lên Việt Bắc lần thứ hai để kết thúc chiến tranh.
2/ Chiến dịch Biên Giới- Thu đông năm 1950.
a) Chủ trương của ta : 6/1950, Đảng và Chính phủ quyết định mở chiến dịch Biên giới nhằm : Tiêu diệt bộ phận quan trọng sinh lực địch. Khai thông biên giới Việt – Trung ; Mở rộng và củng cố căn cứ địa Việt Bắc.
b) Diễn biến :
- Ngày 16/9/1950, ta mở màn đánh Đông Khê, đường 4 bị cắt làm hai, Thất Khê bị uy hiếp, thị xã Cao Bằng bị cô lập.
- Pháp một mặt cho quân đánh lên Thái Nguyên nhằm giảm bớt sự chú ý của ta, mặt
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản
khác rút quân từ Cao Bằng về, từ Thất Khê lên để lấy lại Đông Khê.
- Trên đường 4, ta mai phục chặn đánh địch khiến cho các cánh quân không gặp được nhau → Pháp lần lượt phải rút khỏi các cứ điểm trên đường 4. Đến 22/10/1950, đường 4 được hoàn toàn giải phóng.
- Tại Thái Nguyên, ta cũng đánh tan cuộc hành quân của địch.
c) Kết quả, ý nghĩa :
- Loại khỏi vòng chiến đấu hơn 8.000 tên địch, giải phóng dải biên giới Việt Trung từ Cao Bằng về Đình Lập.
- Chọc thủng hành lang “Đông – Tây”
làm phá sản Kế hoạch Rơve của Pháp.
- Con đường liên lạc của ta với các nước XHCN được khai thông.
- Ta giành được thế chủ động trên chiến trường chính Bắc Bộ.
- Mở ra bước phát triển mới của cuộc kháng chiến.
4. Sơ kết bài học.
* Củng cố bài.
- Nhấn mạnh các nội dung cơ bản, đường lối kháng chiến của Đảng.
- Âm mưu của Pháp, chủ trương của ta, kết quả, ý nghĩa của chiến dịch Việt bắc thu đông 1947, Biên giới thu – đông 1950.
* Dặn dò.
a/ học sinh trả lời phần câu hỏi và bài tập trong sgk trang 138
=========================
Bài 19