PHẢN ÁNH CẢM XÚC (TIẾP)
4. Nếu anh/chị không chắc chắn rằng anh/chị gọi đúng
những cảm xúc của thân chủ, hãy “kiểm tra lại”; “điều đó có sát thực không?” “điều đó có đúng không?” “đó có phải là cách cháu đang cảm nhận không?”. Nhưng câu kiểu
này thường mang lại cho thân chủ cơ hội để phản ánh, bổ sung thêm hoặc đính chính cách diễn đạt cảm xúc của
anh/chị.
Phản ánh cảm xúc như thế nào (tiếp)
Những lưu ý tránh sử dụng' khi nói lờ; thấu hiểu:
Không đưa ra lời khuyên (hãy, lên), hoặc bảo họ làm gì, làm thế nào.
- Không đưa kinh nghiệm cá nhân của mình vào câu nói.
- Không đứng về một phía nào đó - thân chủ hay các nhân vật trong câu chuyện của thân chủ để bênh hoặc chê họ.
- Không giảng giải đạo đức xã hội, hay bình luận vấn đề, con người thân chủ.
- Không đặt câu hỏi.
Ví dụ
" Từ khi vợ chông tôi có mâu thuẫn, mẹ chồng tôi bắt cháu về ở bên nội và không cho tôi gặp gỡ chăm sóc cháu. Tôi khổ tâm quá chị ạ, mà cháu còn bé năm nay mới có 4 tuổi".
- NTV (bậc l): Có thể chị đã làm gì với con trai bà ấy nên mới khiến bà giận dữ không cho chị chăm nuôi con (không thấu cảm mà còn gây ra sự bực mình cho thân chủ).
NTV (bậc 2): Thôi chỉ cứ yên tâm, rồi bà ấy cũng nhận ra tâm lòng của chi đòi với Cháu, rồi bà ấy sẽ nghĩ lại. Hoặc nói: Chắc. bà ấy cũng yêu thương và chăm sóc cháu tôi như chị. Chị đừng quá buồn mà hại đến sức khoẻ (an ủi, cho lời khuyên, chưa hiểu thân chủ muốn đưa ra thông điệp gỉ).
NTV (bậc 3): Chị cảm thây khô tâm khi không được gần gũi chăm sóc con trai bé nhỏ của mình. Nhiều người rơi vào hoàn cảnh của chị họ cũng thấy khổ tâm như vậy (đã thấu hiểu vấn đề của thân chủ).
- Nhà tham vân (bậc 4): Chi cảm thấy giận mẹ chồng khi bà không cho chị gần gũi, chăm sóc đứa con nhỏ yêu quý của minh. Chi có những người hết mực yêu thương con mình mới hiểu được hết nỗi khô tâm của chị (thâu cảm bậc cao, có cảm giác được nâng đỡ giải thoát vì có người hiểu nỗi lòng mình).
Việc NTV đưa ra một câu thấu cảm khi nhận thây thân chủ có' cảm xúc "thiếu tích cực" về một vấn đề nào đó chi đơn thuần là bày tỏ sự lẳng nghe, nhận biết và mong muôn đồng hành với những trải nghiệm của thân chủ. Vì vậy khi bày tỏ sự thấu cảm, NTV cân sử dụng từ dung di, gân gũi với văn phong của thân chủ và phơi bày tỏ một cách tự nhiên.
104
TÀI LIỆU 2.5 Phản hồi thể hiện sự thông cảm
Cô gái: Em ghét bố em. Nhiều lúc em muốn bỏ nhà ra đi không bao giờ gặp lại ông ấy nữa.
Người phụ nữ trẻ: Nhiều khi tôi cứ băn khoăn không biêt mình sẽ tiếp tục cuộc sống như thế nào. Tôi cảm thấy cuộc sống hầu như không còn hy vọng gì nữa.
Sinh viên: Cháu thực sự muốn bỏ học. Cháu cảm thấy chán nản và dù sao nó cũng chẳng giúp ích gì cho cháu.
Sinh viên: Em không đủ tiền ăn học, cô có thể giúp em được không?
Cô gái: Em cố gắng nhiều mà điểm thi lúc nào cũng kém.
Em thực sự thấy nản chí. Không biết phải làm thế nào nữa.
Sinh viên: Em rất yêu một thầy giáo nhưng dường như thầy không thèm đế ý đến tình cảm của em. Êm không thể học tập được. Em rất buồn.
Sinh viên: Người yêu em ghen quá. Cô ấy kiểm soát em khắt khe. Em rất yêu cô ấy nhưng thấy thật phiền lòng khi cô ấy như vậy.
Cô gái: Em và người bạn thân cùng thích một anh. Em không muốn mất bạn và cũng không muốn tình cảm của mình phải chôn vùi. Em lo lắng không biết nên ứng xử như thế nào.