* Giuùp HS :
-Ôn lại mục đích và cách thức tóm tắt văn bản tự sự.
-Rèn luyện kĩ năng tóm tắt văn bản tự sự.
B.Chuaồn bũ :
1.GV : Hệ thống câu hỏi, bài tóm tắt mãu.
2.HS : Đọc, tìm hiểu và soạn bài.
C.Tiến trình hoạt động :
1.Oồn ủũnh : (1 phuựt)
2.KT bài cũ : Thế nào là sự phát triển nghĩa của từ ngữ?
a) Đôi mắt cô ấy sáng thật.
b) Cái mát ở thân cây đã đâm chồi.
- Hãy cho biết từ mắt ở câu nào là nghĩa gốc ?
1.Câu (a) 2.Câu (b) 3. Không có
3.Bài mới : Ở lớp 8 các em đã được học về tóm tắt VB tự sự. Bài học này giúp các em sẽ nắm vững hơn về kĩ năng đó. Và giúp chúng ta thực hành một cách vững vàng hơn trong phần học văn bản.
HĐ của Thầy & Trò Ghi bảng
I. Sự cần thiết của việc tóm tắt văn bản tự sự:
GV gọi HS đọc các tình huống trong SGK.
- Cho HS trao đổi theo nhóm sau đó rút ra nhận xét về sự cần thiết của việc tóm tắt VBTS.
- Gọi HS nêu một số tình huống khác trong cuộc sống cần phải vận dụng kĩ năng tóm tắt?
( tóm tắt các ý kiến, văn bản thảo luận trong hội nghị, cuộc họp…) II.Thực hành tóm tắt văn bản tự sự:
1: Đọc các ý đã nêu trong SGK đối chiếu với chuyện “Người con gái Nam Xương” đã học, cho biết?
(?) Các ý đã nêu đủ chưa? Néu thiếu thì thiếu sự việc gì và tại sao đó lại là sự việc chính cần phải nêu?
(?) Các sự việc nêu trên đã hợp lí chưa? Có gì cần thay đổi?
2. GV hướng dẫn HS tóm tắt truyện “Người con gái Nam Xương”
Xưa có chàng Trương Sinh , vừa cưới vợ xong đã phải đầu quân đi lính để lại mẹ già và người vợ trẻ là Vũ Thị Thiết, còn gọi là Vũ Nương, bụng mang dạ chửa Mẹ Trương Sinh ốm chết, Vũ Nương lo ma chay chu tất.
Giặc tan Trương Sinh trở về nhà , nghe lời con nhỏ , nghi là vợ mình không chung thuỷ. Vũ Nương bị oan, bèn gieo mình xuống dòng sông Hoàng Giangtự vẫn. Sau khi vợ trẫm mìh tự vẫn, một đêm Trương Sinh cùng con trai ngồi bên đèn, đứa con chỉ chiếc bóng trên tường và nói đó chính là người hay đến đêm đêm. Lúc đó chàng mới hiểu ra là vợ mình bị oan. Phan Lang là người cùng làng với Vũ Nương, do cứu mạng thần rùa Linh Phi, vợ vua Nam Hải, nên khi chạy nạn chết đuối ở biển đã được Linh Phi cứu sống để trả ơn. Phan Lang gặp lại Vũ Nương Trong động của Linh Phi. Hai người nhận ra nhau . Phan Lang được trởp về trần gian, Vũ Nương gửi chiếc hoa vàng cùng lời nhắn cho Trương Sinh.
Trương Sinh nghe Phan Lang kể , thương nhớ vợ vô cùng, bèn lập đàn giải oan trên bến Hoàng Giang. Vũ Nương trở về ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng lúc ẩn, lúc hiện.
3. Có thể rút ngắn gọn hơn như sau:
- Xưa có chàng Trương Sinh, vừa cưới vợ xong đã phải đi lính. Giặc tan Trương Sinh trở về, nghe lời con nhỏ , nghi là vợ mình không chung thuỷ.
Vũ Nương bị oan, bèn gieo mình xuống sông Hoàng Giang tự vẫn. Một
I.Sự cần thiết của việc tóm tắt văn bản tự sự:
-Tóm tắt VB tự sự giúp người đọc và người nghe dễ nắm được nội dung chính của một câu chuyện. Do tước bỏ đi một số chi tiết , nhân vật và các yếu tố phụ không quan trọng. Làm nổi bật các sự việc và nhân vật chính . VB tóm tắt thường ngắn gọn nên dễ nhớ.
II.Thực hành tóm tắt văn bản tự sự:
- Các sự việc nêu khá đầy đủ cuỷa coỏt truyeọn. Tuy nhieõn caàn bổ sung chi tiết quan trọng đó là: Sau khi vợ tự vẫn, một đêm Trửụng Sinh cuứng con trai ngoài bên đèn, đứa con chỉ cái bóng trên vách và bảo đó chính là cha Đản. Sự việc này làm Truơng Sinh hiểu ra vợ mình bị oan.
đêm Trương Sinh cùng con trai ngồi bên đèn, đứa con chỉ chiếc bóng trên tường và nói đó chính là người hay đến đêm đêm. Lúc đó chàng mới hiểu ra là vợ mình bị oan. Phan Lang tình cờ gặp lại Vũ Nương dưới thuỷ cung. Phan Lang được trởp về trần gian, Vũ Nương gửi chiếc hoa vàng cùng lời nhắn cho Trương Sinh. Trương Sinh lập đàn giải oan trên bến Hoàng Giang. Vũ Nương trở về ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng lúc ẩn, lúc hiện.
IV. Luyện tập : Gv hướng dẫn HS làm các bài thực hành luyện tập.
4. Hướng dẫn về nhà: Làm các bài tập còn lại. Chuẩn bị bài 5. Rút kinh nghiệm :.
5. Ruựt kinh nghieọm :
***********************************************************************
Tuần 5: Ngày soạn 01/10/05
Tiết 22: Ngày dạy 04/10/05
BÀI 5: CHUYỆN CŨ TRONG PHỦ CHÚA TRỊNH A.Mục tiêu cần đạt:
* Giuùp HS :
-Thấy được cuộc sống xa hoa của vua, chúa, sự những nhiễu của quan lại thời Lê – Trịnh và thái độ phê phán của tác giả.
- Bước đầu nhận biết đặc trưng cơ bản của thể loại tuỳ bút đời xưa và đánh giá được giá trị nghệ thuật của những dòng ghi chép đầy tính hiện thực này.
B.Chuaồn bũ :
1.GV : Tham khảo tài liệu, chuẩn bị câu hỏi thảo luận ra giấy.
2.HS : Đọc, tìm hiểu và soạn bài.
C.Tiến trình hoạt động :
1.Oồn ủũnh : (1 phuựt)
2.KT bài cũ : GV kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS.
3.Bài mới : GV giới thiệu Tác giả sống vào thời kì khủng hoảng trầm trọng của xã hội phong kiến nên sớm có tư tưởng ẩn dật, và sáng tác trên nhiều lĩnh vực, văn học, triết học, sử học… Nói qua về giá trị đặc sắc của Tuỳ bút.
HĐ của Thầy & Trò Ghi bảng
I. Giới thiệu chung : GV gọi HS đọc chú thích (*) .(SGK/ 61 ) Nêu những nét chính về tác giả, tác phẩm ?
II. Đọc-hiểu văn bản :
1. Đọc VB-chú thích : Đọc với giọng điệu phê phán. Giải thích các từ khó.
2. Thể loại : Hãy cho biết bài văn thuộc thể loại nào?
I. Giới thiệu chung : (SGK/
61 )
II. Đọc-hiểu văn bản : 1. Đọc VB-chú thích :
3. Phaân tích :
a. GV gọi HS đọc đoạn văn từ đầu cho đến …”biết đó là triệu bất thường”
(?) Tìm hiểu những chi tiết , sự việc thể hiện thói ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh và các quan lại hầu cận trong phủ chúa ?
- Chúa cho xây dựng nhiều cung điện , đình đài ở các nơi để thoả ý
“thích chơi đèn đuốc”, ngắm cảnh đẹp, ý thích đó không biết bao nhiêu cho vừa,vì vậy việc xây dựng cứ liên miên hao tiền tốn của.
-Những cuộc dạo chơi của chúa Trịnh ở Tây Hồ được miêu tả tỉ mỉ: diễn ra thường xuyên “tháng ba bốn lần”, huy động rất đông người hầu hạ
“binh lính dàn hầu vòng quanh bốn mặt hồ”, các nội thần, các quan hộ giá, nhạc công…, bày đặt nhiều trò giải trí lố lăng và tốn kém “các nội thần ăn mặc giả đàn bà bày hàng bán quanh hồ, thuyền ngự dạo trên hồ, chốc chốc lại ghé vào bờ mua bán, dàn nhạc bố trí khắp nơi quanh hồ để tấu nhạc làm vui…”
- Việc tìm thu vật “phụng thủ” chim quý thú lạ, cây cổ thụ, những hòn đá hình dáng kì lạ, chậu hoa cây cảnh..”. Tác giả miêu tả kĩ việc đưa cây cổ thụ từ “từ bên bắc chở qua sông mang về” phải một cơ binh hàng trăm người mới khiêng nổi.
Thực chất là cướp đoạt những của quý trong thiên hạ về tô diểm cho nơi ở của chúa.
(?) Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả trong đoạn văn?
- Miêu tả cụ thể, chân thực và khách quan , không xen lời bình của tác gia, có liệt kê và cũng có miêu tả tỉ mỉû vài sự kiện để khắc hoạ ấn tượng.
(?) Tìm hiểu ý nghĩa đoạn văn: “Mỗi khi đêm thanh, cảnh vắng…
biết đó là triệu bất tường” ?
- Cảnh được miêu tả là cảnh thực ở những khu vườn rộng, đầy “trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch” lại được bày vẽ tô điểm như“bến bể đầu non”
(?) Cảnh đó gợi lên cho người đọc cảm giác như thế nào?
gợi cảm giác ghê rợn trước một cái gì đang tan tác, đau thương chứ không phải trước cảnh đẹp bình yên, phồn thực.
(?) Điều này nói lên số phận của triều đại nhà chúa ra sao?
- Triều đại thối nát suy vong.
b. Bọn quan lại hầu cận trong phủ chúa đã những nhiễu dân bằng những thủ đoạn nào ?
- nhờ gió bẻ măng, ra ngoài doạ dẫm. Họ dò xem nhà nào có chậu hoa cây cảnh, chim tốt khướu hay , thì biên ngay hai chữ “phụng thủ” đêm đến… lấy phăng đi. Rồi buộc tội đem dấu vật cung phụng để doạ lấy tieàn…”
(?) Em nhận xét gì về các thủ đoạn của chúng?
- Đó là hành động vừa ăn cắp vừa la làng, người dân như thế là bị cướp của đến hai lần, bằng không thì cũng tự tay phải huỷ bỏ của quý của mình. Đó là điều hết sức vô lí và bất công.
(?) Tìm hiểu ý nghĩa đoạn văn cuối bài “Nhà ta ở phường Hà Khẩu … cũng vì cớ ấy” ?
- Đoạn vă có ý nghĩa giúp làm làm tăng sức thuyết phục cho những chi
2. Thể loại : Tuỳ bút 3. Phaân tích :
a. Thói ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh và các quan lại :
Xây dựng nhiều cung điện, đình đài, với những cuộc ăn chơi trác táng làm hao tiền tốn cuûa nhaân daân .
Nó cũng là điều báo trước sự suy
vong tất yếu của một triều đại chỉ biết ăn chơi hưởng lạc trên mồ hôi , nước mắt và máu của dân lành.
* NT vừa miêu tả tỉ mỉ vừa liệt kê cụ thể chân thực.
b. Những thủ đoạn của bọn quan lại hầu cận trong phủ chuùa:
Thủ đoạn vừa ăn cắp vừa la làng. Là điều hết sức vô lí bất công chúng vừa ních đầy túi tham ,vừa được tiếng mẫn cán trong việc nhà chúa.
Thái độ bất bình, phê phán
tiết mà tác giả ghi ở trên đồng thời làm cho cách viết thêm phong phú và sinh động .
(?) Thể hiện cảm xúc và thái độ gì của tác giả?
- Thái độ bất bình , phê phán.
c. Theo em thể văn tuỳ bút trong bài có gì kgác so với thể truyện mà các em đã học ở tiết trước?
-Ở thể loại truyện, hiện thực cuộc sống được phản ánh thông qua số phận con người cụ thể, cho nên thường có cốt truyện và nhân vật . Cốt truyện được triển khai, nhân vật được khắc hoạ nhờ một hệ thống các chi tiết nghệ thuật phong phú, đa dạng bao gồm chi tiết sự kiện, xung đột , nội tâm, ngoại hình của nhân vật, tính cách…thậm chí cả những chi tiết tưởng tượng hoang đường.
- Thể tuỳ bút nhằm ghi chép về những con người, những sự việc cụ thể ,có thực, qua đó tác giả bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ nhận thức, đánh giá của mình về con người và cuộc sống . Sự ghi chép ở đây là tuỳ theo cảm hứng chủ quan, có thể tản mạn, không cần gò bó theo hệ thống, kết cấu gì, nhưng vẫn tuân theo một tư tưởng cảm xúc chủ đạo
III. Tổng kết : HS đọc ( Ghi nhớ SGK/ 63)
gay gắt của tác giả.
c. Tỡm hieồu theồ vaờn tuyứ buựt:
Ghi chép về những con người , những sự việc cụ thể có thực, qua đó bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ, đánh giá của tác giả về con người và cuộc sống . Sự ghi chép ở đây là tuỳ theo cảm hứng chủ quan, có thể tản mạn, không cần gò bó theo hệ thống, keỏt caỏu gỡ, nhửng vaón tuaõn theo một tư tưởng cảm xúc chủ đạo III. Tổng kết : ( Ghi nhớ SGK/ )
IV. Luyện tập :
Cho HS đọc bài đọc thêm , tìm ý của đoạn văn đó, những chi tiết gây ấn tượng mạnh về đời sống cơ cực của nhân dân thời loạn lạc, đói kém. Sau đó liên hệ với bài học tự viết về những nhận thức và cảm xúc của mình.
4. Hướng dẫn về nhà : Nắm vững nội dung nghệ thuật bài học.Đọc, tìm hiểu và soạn bài mới.
5. Ruựt kinh nghieọm :
***********************************************************************
Tuần 5: Ngày soạn 02/10/05
Tiết 23,24: Ngày dạy 06/10/05