* Giuùp HS :
-Cảm nhận được vẽ đẹp hào hùng của người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ trong chiến công đại phá quân Thanh, sự thảm bại của bọn xâm lược và số phận của lũ vua quan bán dân hại nước.
- Hiểu sơ bộ về thể loại và giá trị nghệ thuật của lối văn trân thuật kết hợp với miêu tả chân thực , sinh động.
B.Chuaồn bũ :
1.GV : Đọc tìm hiểu , tham khảo tài liệu liên quan, tranh ảnh về anh hùng Nguyễn Huệ 2.HS : Đọc, tìm hiểu và soạn bài.
C.Tiến trình hoạt động :
1.Oồn ủũnh : (1 phuựt)
2.KT bài cũ : Qua VB “Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh” em có suy nghĩ gì về thời đại nhà chúa Trònh ?
3.Bài mới : GV tóm tắt những nét chính về diễn biến hai hồi trước (11.12)
HĐ của Thầy & Trò Ghi bảng
I. Giới thiệu chung : - GV gọi HS đọc phần chú thích (*) yêu cầu 1 HS tóm tắt những nét chính về tác giả, tác phẩm ?
(SGK/ 70 )
II. Đọc-hiểu văn bản :
1. Đọc VB-chú thích : GV gọi 2 HS đọc VB , sau đó yêu cầu một em tóm tắt nội dung.(GV nhận xét bổ sung)
2. Thể loại : Qua việc chuẩn bị bài ở nhà cho biết bài văn thuộc thể loại nào?
3. Bố cục ; Tìm đại ý và bố cục của đoạn văn ?
Đ1: “Từ đầu… ngày 25 tháng chạp năm Mậu Thân (1788)” ; Tin quân Thanh chiếm Thăng Long ,Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế và thân chinh cầm quân dẹp giặc.
Đ2: “ Vua Quang Trung tự mình đốc thúc đại binh… kéo vào thành” ; Cuộc hành quân thần tốc và chiến thắng lẫy lừng của vua QT.
Đ3: “Lại nói Tôn Sĩ Nghị…. Cunng4 lấy làm xấu hổ” ; Sự đại bại của quân tướng nhà Thanh và tình trạng thảm hại của vua tôi Lê Chiêu Thoáng.
4. Phaân tích :
a.Hình ảnh người anh hùng Qung Trung – Nguyễn Huệ:
(?) Cảm nhận của em về người anh hùng Qung Trung – Nguyễn Huệ sau khi đọc đoạn trích ntn ?
- GV cho HS Pháp giểu tự do 2- 3 em về hiện tượng người anh hùng Qung Trung – Nguyeón Hueọ.
(?) Em thấy tính cách nhân vật thể hiện ở hoạt động ntn?
- GV hướng dẫn các em chỉ ra những việc lớn mà ông làm được trong vòng 1 tháng từ 24/11 đến 30 tháng chạp.
(?) Qua những hoạt động làm việc cảu nhân vật em thấy được điều gì ở người anh hùng ?
Tieát 2
(?)Ngoài biểu hiện con người hành động nhanh gọn, Quang Trung còn thể hiện những nét tính cách nào nữa?
- Trí tuệ sáng suốt ,nhạy bén: thể hiện trong việc phân tích tình hình thời cuộc , thế tương quan chiến lược giữa ta và địch, trong lời phủ dụ các tướng sĩ ý tứ rất sâu xa phong phú có tác động kích thích lòng yêu nước và truyền thống quật cường của dân tộc.
- Sáng suốt nhạy bén trong việc xét đoán và dùng người, qua cách xử trí với các tướng sĩ tại Tam Điệp. Oâng rát hiểu sở trường, sở đoản của các tướng sĩ, khen chê đều đúng người đúng việc.
(?) Ý chí quyết thắng và tầm nhìn xa trông rộng của vua Quang Trung theồ hieọn ntn ?
- Lời nói chắc chắn “phương lược tiến đánh đã có sẵn”, lại còn tính sẵn
I. Giới thiệu chung : (SGK/ 70) II. Đọc-hiểu văn bản :
1. Đọc VB-chú thích :
2. Thể loại : Tiểu thuyết chửụng hoài.
3. Boỏ cuùc ; (3 phaàn)
4. Phaân tích :
a. Hình ảnh người anh hùng Qung Trung – Nguyeón Hueọ:
- Hành động mạnh mẽ ,quyết đoán, xông xáo, nhanh gọn, có chủ đích và rất quả quyết.
Trong vòng 1 tháng:
+ Tế cáo lên ngôi Hoàng đế, + Xuaát binh ra Baéc,
+ Mở cuộc duyệt binh ở Nghệ An, + Phủ dụ tướng sĩ , định kế hoạch hành quân đánh giặc, kế hoạch đối phó với quân Thanh sau chiến thaéng.
Người lo xa hành động mạnh meõ.
- Trí tuệ sáng suốt , sâu xa nhạy beùn.
+ phân tích tình hình thời cuộc , thế tương quan chiến lược giữa ta và địch,
+ xét đoán và dùng người, xử trí với các tướng sĩ tại Tam Điệp, + khen chê đều đúng người đúng vieọc.
- Ý chí quyết thắng và tầm nhìn xa trông rộng.
cả kế hoạch ngoại giao sau khi chiến thắng.
(?) Phân tích tài dụng binh như thần của ông?
- Cuộc hành quân thần tốc . Ngày 25 tháng chạp bắt đầu xuất quân từ Phú Xuân (Huế) một tuần lễ sau ra đến Tam Điệp (Ninh Bình(khoảng 500km). Đêm 30 tháng chạp đã lập tức lên đường tiến quân ra Thăng Long, tất cả đều là đi bộ. Hoạch định ké hoạch là mồng 7 tháng giêng sẽ vào ăn tế ở Thăng Long, thực tế đã vượt mức hai ngày. Hành quân vất vả như vậy nhưng cơ nào đội ấy vẫn chỉnh tề, hơn 1 vạn quân mới tuyển đặt ở trung quân, còn quân tinh nhuệ từ đất Thuận Quảng ra thì bao bọc ở bốn doanh tiền, hậu ,tả ,hữu.
(?) Trong chiến trận hình ảnh vua Quang Trung hiện lên ntn?
- Hình ảnh quật cường, lẫm liệt : Oâng là người thân chinh cầm quân không phải chỉ trên danh nghĩa,ông là tổng chỉ huy chiến dịch thực sự.hoạch định phương lược tiến đánh, tổ chức quân sự, tự mình thống lĩnh một mũi tiến công, cưỡi voi đi đốc thúc,xông pha tên đạn, bày mưu tính kế…Làm cho quân địch tưởng như tướng ở trên trời xuống, quân chui dười đất lên . Trong trận đánh đồn Ngọc Hồi khói toả mù trời , cách gang tức không thấy gì…. Tấm áo bào màu đỏ của vua đã sạm đen khói suùng.
(?) Em có nhận xét gì qua đoạn vă trần thuật trên?
- Đoạn vă không chỉ ghi lại những sự kiện lịch sử diễn biến gấp gáp, khẩn trương qua từng mốc thời gian. Mà còn chú ý miêu tả cụ thể từng hành động, lời nói của nhân vật, từng trận đanmh1 và những mưu lược tính toán, thế đối lập giữa hai đội quân, một bên thì xộc xệch, trễ nải ,run sợ, một bên thì nghiêm minh, xông xáo, dũng mãnh.
(?) Qua những nét đẹp trên em hãy hình dung khái quát hình tượng người anh hùng QT- NH ntn?
b. Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi thảm cuûa vua quan Leâ Chieâu Thoáng :
(?). Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh được miêu tả ntn?
- Tôn Sĩ Nghị vì kiêu căng, tự mãn , chủ quan khinh địch, y cho quân lính mặc sức vui chơi Tên tướng bất tài.
- Khi quân Tây Sơn đến thì sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc áo giáp.. chuồn trước qua cầu phao, quân lâm trận ai nấy đều sợ hãi, xin hàng, hoặc bỏ chạy giày xéo lên nhau mà chết . Quân sĩ các doanh nghe tin đều bỏ chạy qua cầu sang sông xô đẩy nhau rơi xuống mà chết rất nhiều đến nỗi nước sông Nhị Hà bị tắc nghẽn. Quân tướng bỏ chạy không dám nghỉ ngơi..
(?) Sự thất bại của chúng nói lên điều gì?
- Cả đội binh hùng mạnh , chỉ quen diễu võ dương oai lúc lâm trận chỉ biết tháo chạy, mạnh ai nấy chạy thoát thân.
(?) Số phận bi thảm của bọn vua tôi phản nước , hại dân thể hiện ntn?
- Lê Chiêu Thống chỉ vì lợi ích riêng của dòng họ mà trao cả vận mệnh của cả dân tộc vào tay kẻ thù xâm lược, chịu đựng sỉ nhục ,cầu cạnh van xin không còn tư cách bậc Quân Vương. Kết cục chịu số phận bi thảm của kẻ vong quốc. LCT cùng các thân tín “đưa thái hậu ra ngoài “, chạy
tiến đánh đã có sẵn”, lại còn tính sẵn cả kế hoạch ngoại giao sau khi chieán thaéng.
- Tài dụng binh như thần, + Cuộc hành quân thần tốc chỉ 1 tuần lễ đi từ Huế ra đến Ninh Bình, + Tuyeồn theõm quaõn, boỏ trớ quaõn rất nghiêm minh chặt chẽ,
- Hình ảnh quật cường, lẫm liệt.
+ thân chinh cầm quân, hoạch định phương lược tiến đánh, tổ chức quân sự, tự mình thống lĩnh một mũi tiến công, cưỡi voi đi đốc thúc,xông pha tên đạn, bày mưu tính keá,
+ Tấm áo bào màu đỏ của vua đã sạm đen khói súng.
Hình ảnh người anh hùng được khắc hoạ khá đậm nét với tính cách quả cảm , mạnh mẽ , trí tuệ sáng suốt , nhạy bén tài dụng binh như thần. Là người tổ chức và là linh hồn của chiến công vĩ đại.
b. Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi thảm của vua quan Lê Chieâu Thoáng:
- Cả đội binh hùng mạnh , chỉ quen diễu võ dương oai lúc lâm trận chỉ biết mạnh ai nấy chạy thoát thân, giày xéo lên nhau mà chết.
- Lê Chiêu Thống chỉ vì lợi ích riêng của dòng họ mà trao cả vận mệnh của cả dân tộc vào tay kẻ thù xâm lược, chịu đựng sỉ nhục ,cầu cạnh van xin không còn tư cách bậc Quân Vương. Kết cục chịu số phận bi thảm của kẻ vong quoác.
bán sống bán chết, cướp thuyền cảu dân qua sông, luôn mấy ngày không ăn, đuổi kịp TSN vua tôi chỉ biết oán giận nhìn nhau than thở. Sau khi sang Tàu phải cạo đầu tết tóc theo người Mãn Thanh và cuối cùng gửi nắm xương tàn nơi đất khách quê người.
(??) Em hãy nhận xét về lối văn trình bày trong đoạn này?
- Kể chuyện xen kẽ miêu tả một cách sinh động cụ thể, gây được ấn tượng mạnh.
(?) So sánh hai đoạn văn miêu tả cuộc tháo chạy của quân tướng nhà Thanh và vua tôi LCT có gì khác nhau? Cho biết thái độ của tác giả ?
- Đoạn miêu tả cuộc tháo chạy của quân tướng nhà Thanh có nhịp điệu nhanh , mạnh “ngựa không kịp …mặc áo giáp”, “tan tác …xô đẩy nhau..”
giọng hả hê sung sướng của người thắng trận trước kẻ thù xâm lược.
- Đoạn miêu tả cuộc tháo chạy của vua tôi LCT nhịp điệu chậm hơn tác giả dừng lại miêu tả tỉ mỉ những giọt nước mắt thương cảm…giết gà làm cơm..” , âm hưởng có phần ngậm ngùi, chua xót.
III. Tổng kết : HS đọc( Ghi nhớ SGK/ 72)
Thái độ hả hê vui sướng của người thắng trận trước kẻ thù xâm lược. Và âm hưởng có phần ngậm ngùi, chua xót cho một triều đại mà mình đã từng phụng thờ.
III. Tổng kết : ( Ghi nhớ SGK/
72)
IV. Luyện tập : Viết đoạn văn ngăn miêu tả lại chiến công thần tốc đại phá quân Thanh của Vua Quang Trung.
4. Hướng dẫn về nhà : Nắm vững nội dung , nghệ thuật kể chuyện của tác phẩm.
- Đọc và soạn bài mới.
5. Ruựt kinh nghieọm :
***********************************************************************
Tuần 6: Ngày soạn 02/10/05
Tiết 25: Ngày dạy 06/10/05
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG (Tiếp) A.Mục tiêu cần đạt:
* Giuùp HS :
- Ngoài việc phát triển nghĩa của từ , từ vựng của một ngôn ngữ có thể phát triển bằng cách tăng thêm về số lượng và các từ ngữ mới nhờ.
+ Cấu tạo thêm từ ngữ mới,
+ Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài, - Rèn kĩ năng sử dụng và tạo thêm từ mới.
B.Chuaồn bũ :
1.GV : Chuẩn bị từ điển Hán – Việt, tham khảo một số từ mới trên sách, báo, các phương tiện khác.
2.HS : Đọc tìm hiểu, soạn bài
C.Tiến trình hoạt động :
1.OÅn ủũnh : (1 phuựt)
2.KT bài cũ: Hãy tìm 3 từ có sự phát triển nghĩa, nêu các nét nghĩa phát triển của từng từ?
3.Bài mới : Đây là bài giúp chúng ta luyện tập kĩ hơn về sự phát triển nghĩa của từ.
HĐ của Thầy & Trò Ghi bảng
I.Tạo từ ngữ mới :
1. HS đọc ví du 1: Gv ghi những từ đó lên bảng.
a.- Yêu cầu các em tạo từ mới từ các từ đã cho.
(?) Hiểu nghĩa mỗi cụm từ như thế nào?
- HS phát biểu GV nhận xét- rút ra kết luận.
b. HS đọc phần (b)
(?) Gợi ý tìm từ vào hoàn cảnh thực tế , kẻ đi phá rừng cướp tài nguyên , kẻ chuyên cướp tài tiền qua mạng máy tính?
(??) Như vậy phát rtriển từ vựng bằng cách nào và mục đích của sự phát triển?
*HS đọc ( Ghi nhớ SGK/ 73 )
II. Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài:
1. Tìm hiểu việc mượn từ ngữ của nuớc ngoài.
HS đọc đoạn trích trong Truyện Kiều và đoạn văn đã cho.
(?) Chỉ ra các từ Hán Việt trong đó?
- Cho HS chỉ theo hai nhóm ghi vào bảng phụ và lên bảng trình bày.
(Gợi ý từ Hán Việt đơn, ghép)
(?) Tạo thêm từ bằng cách nào? Những từ đó mượn bàng cách nào?
Qua đó em có thể tìm các từ mượn tiếng nước ngoài khác? (ra-di-o, míttinh, ô tô, In-ter-net….)
I. Tạo từ ngữ mới : 1. Vớ duù :
a)+ Đặc khu kinh tế: khu vực dành thu hút vốn, + Điện thoại di động: điện thoại vô tuyến nhỏ có theồ mang theo,
+ Sở hữu trí tuệ: quyền sở hữu sản phẩm do hoạt động trí tuệ,
+ Điện thoại nóng: dành riêng và tiếp nhận , giải quyết những vấn đề khẩn cấp.
b) Sơn tặc, Tin tặc, nghịch tặc, đạo tặc, Lâm tặc…
*( Ghi nhớ SGK/ 73 )
II. Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài:
1. Vớ duù:
a. Thanh minh, tiết, lễ, tảo mộ, Đạm Thanh, hội, yến anh, bộ hành, xuân, tài tử, giai nhân.
- Bạc mệnh, duyê, phận, thần linh, chứng giám, thiếp, đoan trang, tiết, trinh bạch, ngọc.
b. – AIDS - Markettinh 2. ghi nhớ: SGK/ 74.
IV. Luyện tập :
Bài tâp1: - X + trường ( chiến trường, công trường, từ trường ,điện trường , đấu trường , thương trường)
X + hoá (cơ giới hoá, hiên đại hoá, công nghiệp hoá, giáo dục hoa,tiến hoá..) X + điện tử (thư điện tử,giáo án điện tử, trò chơi điện tử, máy điện tử…) Bài tâp2: Tìm các từ mới.
- Caàu truyeàn hỡnh, cụm buùi,
Bài tâp4: Ngôn ngữ của một quốc gia từ vựng cần thay đổi để phù hợp với sự phát triển.
4. Hướng dẫn về nhà : Làm bài tập 3, Đọc tìm hiểu, soạn bài mới.
5. Ruựt kinh nghieọm :
Tuần 6: Ngày soạn 08/10/05
Tiết 26: Ngày dạy 12/10/05