Chương 2 VẤN ĐÊ CƠ BẢN CỦA BIÊN TẬP VÀ IN XUẤT BẢN PHẨM
3.1. NHẬN THỨC VỀ THỊ TRƯỜNG
3.1.1. Khái niệm về thị trường chung
1- Quan niệm về thị trường.
Thị trường là phạm trù kinh tế, được nghiên cứu từ lâu và qua nhiều hình thái kinh tế
xã hội. Đến nay có nhiều quan điểm khác nhau về thị trường.
- Quan niệm truyền thống .
Theo các quan điểm truyền thống thì cho rằng, thị trường là nơi diễn ra việc mua và
bán hàng hóa; Thị trường là nơi gặp gỡ giữa Cung và cầu…(7) Phân tích ưu điểm của quan niệm trên cho thấy :
Các định nghĩa này đã xác định được thị trường có các yếu tố như điểm bán, người bán, người mua và hàng hóa. Mục tiêu của người bán khi tham gia thị trường là để bán hàng; Mục tiêu của người mua là mua được hàng hóa mình thích.
Tuy nhiên hạn chế của các quan niệm trên là chỉ thích nghi với nền kinh tế chưa thực sự phát triển; Chưa tính đến việc khối lượng hàng hóa người bán cần bán ( hàng hóa dư thừa, khối lượng chủng loại phong phú); chưa xem xét góc độ chi phí kinh doanh ( phải đầu tư địa điểm bán với cơ sở vật chất, kỹ thuật…) ; Chưa thể hiện mối quan hệ hiện đại giữa cung và cầu hàng hóa.
- Quan niệm hiện đại về thị trường.
+ Ra đời trong bối cảnh nền kinh tế phát triển tăng tốc với bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hóa, thị trường được quan niêm một cách toàn diện, đầy đủ và phù hợp hơn.
Về thực chất ngày nay, thị trường không chỉ đơn thuần là lĩnh vực trao đổi, di chuyển hàng hóa dịch vụ từ người sản xuất sang người tiêu dùng, sử dụng. Bởi lẽ trao đổi có thể
tổ chức theo các cách khác nhau. Tuy nhiên ngày nay ngay tức khắc hàng (H) không thể
chuyển thành tiền (T) và ngược lại, tiền (T) cũng không thể chuyển thành hàng (H) mà
phải đòi hỏi có mối quan hệ thị trường. Khi nói đến thị trường, điều đầu tiên người ta quan tâm tới các mối quan hệ thị trường. Mối quan hệ thị trường sẽ giúp mua nhanh hơn và bán nhanh hơn; mua theo ý muốn của mình và bán theo ý muốn cũng như giá cả
mình muốn.
+ Định nghĩa thị trường .
Thị trường là một quá trình, trong đó người mua, người bán thứ hàng hóa nào đó tác động qua lại với nhau bằng các cách khác nhau để xác định giá cả, số lương hàng hóa và phương thức thanh toán.(10)
Quan niệm trên đây hiều về thị trường phù hợp với bối cảnh nền kinh tế hiện nay- nền kinh tế sản xuất hàng hóa phát triển.
- Thị trường phải là một quá trình , bởi ngay tức khắc, hàng (H) không thể chuyển thành tiền ( T) mà phải có mối quan hệ thị trường. Để có mối quan hệ thị trường thì cả
người mua và người bán phải vận động nỗ lực; Đó là có thời gian để nghiên cứu, tính toán, lựa chọn những ưu thế cho cả người mua, người bán. Từ đó họ mới quyết định mua, bán hàng hóa nào? Bao nhiêu? Mua từ nguồn nào? bán ở đâu và khi nào? Với giá
mua, bán bao nhiêu? Đây là cả một vấn đề lớn đòi hỏi cả người mua và người bán phải có một quá trình để quyết định hành vi cho mình.
- Trên thị trường, người ta ( người mua, người bán) gặp gỡ (trực tiếp - thị trường hữu hình hay gián tiếp- thị trường vô hình) để giao dịch. Các hành vi mua bán này rất khác nhau, bằng rất nhiều cách khác nhau: trực tiếp, gián tiếp và qua trung gian.Vì thế có rất nhiều loại thị trường với hình thái khác nhau như thị trường hữu hình, thị trường vô hình ( thị trường ảo).
- Phương thức kinh doanh cũng được sử dụng khác nhau, điều này phụ thuộc vào mối quan hệ thị trường, điều kiện của người mua và người bán.
+ Đối tác kinh doanh được tìm kiếm trên thị trường. Tuy nhiên khi tham gia thị trường không phải ai, doanh nghiệp nào cũng tìm được những đối tác theo mong muốn và tìm được một cách dễ dàng. Để làm được điều này doanh nghiệp phải có kỹ năng chuyên nghiệp trông tổ chức tìm kiếm và xây dựng mối quan hệ.
+ Phạm vi và hành vi ứng xử trong mua, bán ngày nay cũng đã có sự thay đổi rõ rệt.
Trong bối cảnh khi mà không còn “trăm người bán với ngàn vạn người mua” như trước đây thì việc bán hàng là một vấn đề khó, vấn đề phải cạnh tranh dành khách hàng. Điều này phụ thuộc vào các mối quan hệ và khả năng hấp dẫn mình của doanh nghiệp, cá
nhân kinh doanh. Ưng xử văn hóa với nghệ thuật cao (kỹ năng chuyên nghiệp) đang là
đòi hỏi đối với tất cả ai tham gia thị trường. Tuy nhiên các hành vi ứng xử ngày nay rất phong phú đa dạng, phong phú để phù hợp với bối cảnh kinh doanh, con người và nghề
nghiệp, sở thích, thị hiếu cũng như tuổi tác của họ.
+ Tính chất kinh doanh diễn ra trên thị trường. Tính chất kinh doanh lien quan nhiều tới mặt hàng mang trao đổi, quan hệ trao đổi, địa điểm trao đổi và phương thức trao đổi.
Chẳng hạn mua buôn, bán lẻ; Mua bán trên thị trường phát triển, thị trường không phát
triển?; Đối tác ở trong cùng một quốc gia hay ở nhiều quốc gia khác nhau? Khả năng của cả bên mua và bên bán ra sao? Sử dụng phương pháp nào?
2. Phân tích thị trường.
Thị trường là hợp phần bắt buộc của nền kinh tế sản xuất hàng hóa. Sự ra đời và phát triển của thị trường gắn liền với sự ra đời của nền sản xuất hàng hóa.
Ở phạm vi của doanh nghiệp, thị trường được mô tả là một hay nhiều nhóm khách hàng với các nhu cầu tương tự nhau và với những người bán cụ thể nào đó bằng tiềm năng của mình tổ chức hàng hóa để thỏa mãn nhu cầu trên của mình.
Như vậy theo quan niệm này, thị trường có các yếu tố sau:
Thứ nhất: trên thị trường có khách hàng tiềm năng với nhu cầu cụ thể về hàng hóa cụ
thể trong các thời gian cụ thể.
Thứ hai : Một yếu tố không kém phần quan trọng là cung hàng hóa- các nhà cung cấp hàng hóa. Đó là các doanh nghiệp, tổ chức hay cá nhân thực hiện phân phối hàng hóa ra thị trường.
Thứ ba : Hàng hóa- một thành phần không thể thiếu trên thị trường. Hàng hóa tham gia vào thị trường đã quy định tính chất của nó như: Thị trường hàng hóa nào?; Thị trường hàng hóa có phong phú, đa dạng hay không? Thị trường hàng hóa có chất lượng hay không? Thị trường hàng hóa có giá cả như thế nào/
Thứ năm: Thị trường có nhiều người bán và người mua khác nhau về một chủng loại hàng hóa với mẫu mã, chất lượng, giá cả tất yếu sẽ dẫn đến cạnh tranh nhau. Cạnh tranh chính là bộ máy điều chỉnh trật tự thị trường; là chuẩn mực để đánh giá khả năng của nhà kinh doanh, chất lượng, tính hữu ích của hàng hóa. Đồng thời cạnh tranh còn là chất kích thích tích cực cho thị trường phát triển.
Từ đó cho thấy, trên thị trường có các yếu tố cơ bản, các yếu tố này cấu thành lên thị
trường xuất bản phẩm. Nếu các yếu tố đó không đầy đủ hoặc không phát triển đúng bản chất của nó thì thị trường không phát triển hoặc khống với nghĩa thị trường.
Các yếu tố này có mối quan hệ mật thiết nhau và luôn biến động trên thị trường.
Trong đó có những biến động tích cực ( phát triển, mở rộng ) và cũng không ít biến động tiêu cực ( suy giảm hoặc mất đi).
Có thế thấy sơ đồ các yếu tố cấu thành thị trường sau đây.
Cầu hàng hóa
Cung hàng hóa
Hàng hóa
Giá cả
Thị trường
Cạnh tranh
CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH THỊ TRƯỜNG.
Theo sơ đồ trên cho thấy, thị trường xuất bản phẩm hiện nay do năm yếu tố cấu thành:
- Cầu hang hóa xuất bản phẩm - Cung hang hóa xuất bản phẩm - Hàng hóa xuất bản phẩm
- Gía cả hàng hóa xuất bản phẩm
- Cạnh tranh trên mọi lĩnh vực thị trường.
3.1.2. Đặc điểm thị trường xuất bản phẩm.
Thị trường xuất bản phẩm được hình thành và phát triển ở Việt Nam từ khi chúng ta thực hiện chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế từ nền kinh tế chỉ huy sang nền kinh tế thị
trường có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng Xã hội Chủ nghĩa. Lúc này đây, xuất bản phẩm thực sự đã trở thành hàng hóa và được mua bán trên thị trường.
- Thị trường XBP là quá trình diễn ra việc mua và bán hàng hóa thuộc lĩnh vực văn hóa tinh thần và trí tuệ.
Xuất bản phẩm từ hàng ngàn năm nay đã ngự trị trong đời sống tinh thần
của xã hội và trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của mỗi con người. Thị trường XBP đã đang và sẽ thực hiện trao đổi giá trị cho XBP và nhằm vào việc thỏa mãn nhu cầu tinh thần cho con người
- Qúa trình phát triển của thị trường xuất bản phẩm ở Việt nam chịu sự tác động mạnh mẽ của các nhân tố :
+ Chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội. Nói tới thị trường là nói hàng hóa với khối lượng, chủng loại được mang trao đổi trên thị trường. Tuy nhiên XBP là hàng hóa đặc thù nên nó chỉ được mang trao đổi khi có nhu cầu và nội dung không phạm luật.
+ Điều kiện kinh tế của quốc gia hay cá nhân chính là nguyên nhân quan trọng khiến cho thị trường XBP phát triển hay không? Bởi lẽ kinh tế là nhân tố khiến người ta tiêu dùng, sử dụng nhiều hơn và là căn cứ để tạo ra chất lượng của sản phẩm với số lượng lớn, chủng loại, mẫu mã phong phú đa dạng.
+ Điều kiện văn hóa xã hội. Nhu cầu xuất bản phẩm của con người thường được quy định từ hai yếu tố quan trọng là định hướng tư tưởng- văn hóa của quốc gia và trình độ
nhận thức của bản thân họ.
Trên thực tế, trình độ nhận thức, văn hóa và học vấn càng cao thì nhu cầu của con người càng cao. Ngược lại càng được thỏa mãn nhu cầu XBP thì con người có điều kiện để nâng cao trình độ văn hóa và học vấn của mình.
- Xuất bản phẩm là hàng hóa đặc thù, khó nhận biết về nội dung nên việc thực hiện trao đổi giá trị cho XBP trên thị trường không đơn giản. Từ đó đòi hỏi doanh nghiệp, các nhà kinh doanh phải làm rõ giá trị nội dung của nó và hướng vào khách hàng.
Thông qua đó làm cho khách hàng hiểu về XBP và tự nguyện quyết định mua.
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, thị trường xuất bản phẩm luôn luôn biến động theo xu hướng tích cực. Từ đó đòi hỏi các doanh nghiệp tham gia thị trường cũng phải thay đổi cung cách để phù hợp nhu cầu và đảm bảo tốt định hướng quốc gia.
- Cung xuất bản phẩm trên thị trường thuộc mọi thành phần kinh tế khác nhau. Bối cảnh nền kinh tế thị trường đã thu hút nhiều lực lượng tham gia vào cả sản xuất và lưu thông xuất bản phẩm. Các lực lượng này cạnh tranh quyết liệt trên thị trường để dành những lợi thế về mình.
3.2. CÁC LOẠI HÌNH THỊ TRƯỜNG XUẤT BẢN PHẨM.