t s ngân hàng ang b t u tri n khai d ch v ngân hàng tr c tuy n, cho phép khách hàng ti n hành qua m ng Internet nh ng giao d ch mang tính nh k nh theo dõi s d tài kho n, chuy n kho n trong cùng h th ng ngân hàng, ho c thanh toán hoá n d ch v c b n nh n, n c, n tho i. ó là các ngân hàng:
- Ngân hàng Ngo i th ng Vi t Nam (home banking và Internet banking)
- Ngân hàng Công th ng Vi t Nam (Internet banking) - Ngân hàng C ph n K th ng (home banking)
- Ngân hàng Á Châu (home banking và Internet banking)
Tuy nhiên, n nay ph m vi áp d ng các d ch v này v n còn t ng i n ch . a s ngân hàng m i tri n khai cung c p d ch v tr c tuy n cho khách hàng là nh ng i tác l n, các t ch c tín d ng trong cùng h th ng, và i ng doanh nghi p. Vi c phát l nh chuy n kho n qua Internet hi n m i ch th c hi n c n u tài kho n nh n ti n thu c cùng h th ng ngân hàng. Vi c chuy n kho n ho c thanh toán hoá n m c dù có th ti n hành tr c tuy n, nh ng ch ng thanh toán v n òi h i gi y t có xác th c b ng ch ký th ng, do ó quy trình thanh toán ch a ph i là m t quy trình hoàn toàn n t .
i ây là minh ho v d ch v ngân hàng tr c tuy n do Ngân hàng c ph n Á Châu ACB cung c p, bao g m d ch v Home banking dành cho khách hàn doanh nghi p và d ch v Internet banking dành cho khách hàng cá nhân.H
p 2 : D ch v Ngân hàng tr c tuy n c a Ngân hàng Á Châu ACB
(Ngu n : www.acb.com.vn) th c hi n thanh toán qua website c a ngân hàng, sau khi ng ký tài kho n và m t kh u trên website www.acb.com.vn, khách hàng s l p danh sách
t s tài kho n hàng tháng th ng phát sinh giao d ch, ví d nh tài kho n c a công ty n, n c, n tho i, d ch v Internet, ho c m t s tài kho n i tác trong cùng h th ng ACB, ra h n m c t i a cho kho n ti n có th t l nh thanh toán qua Internet, và nh ng ch ký n t c n l nh thanh toán có hi u
c. Sau khi ngân hàng ã xác nh n nh ng chi ti t này, hàng tháng doanh nghi p có th ng nh p vào tài kho n Internet và phát l nh chuy n ti n n nh ng tài kho n nói trên.
n cu i tháng, ngân hàng s l p m t b n kê chung v các giao d ch phát sinh trong tháng, l y ch ký c a khách hàng và l u làm ch ng t thanh toán.
m khác nhau gi a d ch v Home banking và Internet banking là d ch v Home banking ch có th th c hi n trên m t s máy tính v i a ch IP nh t nh
ã ng ký tr c v i ngân hàng nh m t o m c b o m t cao h n cho khách hàng là các doanh nghi p s d ng d ch v này.
3.2 Thanh toán mua hàng trên Internet b ng tài kho n t t i ngân hàng ho c th do ngân hàng phát hành
Vi t Nam hi n nay, do thi u các quy nh v ch ng t n t nên nh ng l nh thanh toán truy n qua ph ng ti n n t không có ch ký xác nh n a ch tài kho n v n ch a có giá tr pháp lý và không c ngân hàng th a nh n. Vì v y, th do các ngân hàng Vi t Nam phát hành hi n v n ch a th dùng thanh toántr c tuy n. ây là c n tr l n cho vi c th c hi n tr n v n m t giao ch mua hàng trên m ng Internet, khi toàn b t ng tác gi a ng i bán và ng i mua u c ti n hành tr c tuy n và s d ng các ch ng t n t . Trong l c t o u ki n t i a v thanh toán cho khách hàng, m t s nhà cung c p hàng hoá/d ch v ph i tìm cách kh c ph c tr ng i này b ng nh ng gi i pháp mang tính tình th . H àm phán v i t ng ngân hàng xây d ng các h th ng
thanh toán n t cho phép khách hàng c a nh ng ngân hàng này ti n hành thanh toán cho giao d ch tr c tuy n trên website c a doanh nghi p. D i ây xin minh h a m t n v i tiên phong trong l nh v c này là Công ty n toán và truy n s li u (VDC) – n v ang qu n lý và v n hành m t s website kinh doanh TM T.
p 3 :Mô hình thanh toán th cho giao d ch tr c tuy n
(Ngu n : http://vdc.com.vn/) Ngoài vi c k t n i v i Ngân hàng Á Châu (ACB) t o u ki n cho khách hàng có th tín d ng ACB thanh toán nh ng giao d ch mua hàng trên website c a công ty, VDC c ng ang h p tác v i Ngân hàng Ngo i th ng xây ng m t h th ng liên k t khác cho phép khách hàng có tài kho n t i ngân hàng này ti n hành thanh toán tr c tuy n b ng cách kh u tr th ng vào tài kho n.
Khác v i mô hình trên, liên k t c a VDC và Ngân hàng Ngo i th ng òi h i ít
t ng tác gi a hai h th ng h n. N u khách hàng, sau khi mua hàng trên website c a VDC, ch n ph ng th c thanh toán “kh u tr tài kho n” thì s c a th ng sang trang web thanh toán c a Ngân hàng Ngo i th ng (v i c u trúc ng t nh trang web dành cho d ch v ngân hàng tr c tuy n). T i ây, khách hàng n các thông tin v tài kho n và thông tin xác nh n, r i phát l nh thanh toán. Kho n ti n s c chuy n sang tài kho n c a VDC c ng t t i Ngân hàng Ngo i th ng.
Gi i pháp t o l p nh ng liên k t riêng l gi a nhà cung c p hàng hoá/d ch và ngân hàng ph c v thanh toán tr c tuy n nh trên, xét v m t hi u qu kinh t toàn xã h i, là ch a th c s t i u. Thay vì thông qua m t c ng thanh toán chung th c hi n ch c n ng u ph i giao d ch – trên n n t ng m t h th ng ng b cho m i i t ng tham gia, thì vi c dàn x p riêng r gi a t ng ngân hàng v i t ng nhà cung c p s t o ra m t s l ng l n các h th ng thanh toán v i nh ng c thù khác nhau, m i h th ng òi h i u t và nghiên c u l i
u.
B ng 6 :So sánh gi i pháp liên k t t p trung và liên k t riêng l cho h th ng thanh toán th tr c tuy n
Nh ng h th ng thi t l p ch k t n i v i m t i t ng c th nh v y d n n trùng l p và lãng phí ngu n l c, trong khi ti n ích th c t em l i cho khách hàng c ng không cao. Quay tr l i ví d nêu trên, ch nh ng khách hàng có th ACB, t c là m t t l nh nh ng ng i dùng th Vi t Nam, m i dùng c d ch v thanh toán tr c tuy n mà VDC cung c p. Và ngay c trong tr ng p này, do ch ng t giao hàng c n ph i có ch ký c a ng i t hàng làm ng ch ng thanh toán, giao d ch s không th c hi n c n u ng i nh n hàng không ph i là ng i t mua (nh tr ng h p g i quà hay mua h ). Và do ó, các u th c a ph ng th c thanh toán b ng th nh không c n có s ti p xúc tr c ti p gi a ng i mua và nhà cung c p, n gi n hoá th t c giao hàng, v.v...
ã không c phát huy.
y nâng cao vai trò c a th nh m t ph ng ti n c l c ph c v thanh toán tr c tuy n, gi i pháp t i u là ph i thi t l p chu n giao ti p ng b gi a các ngân hàng và xây d ng m t c ng thanh toán chung m nhi m ch c
ng u ph i thanh toán gi a toàn b h th ng ngân hàng v i các nhà cung p. M t u ki n n a không kém ph n quan tr ng là giá tr pháp lý c a ch ng và ch ký n t ph i c th a nh n.
3.3 H th ng l p và thanh toán hoá n n t (EBPP/Electronic Bill payment and presentment)
nhi u n c phát tri n, các nhà cung c p d ch v c b n ( n, n c, n tho i, Internet) th ng tích h p c s d li u khách hàng v i h th ng l p hoá n trong n i b công ty và k t n i lên m ng Internet. Do ó, khách hàng có th ng ký m t tài kho n cá nhân t i website công ty r i hàng tháng truy nh p vào xem hoá n d ch v và ti n hành tr ti n tr c tuy n, dùng th tín d ng, th ghi n , ho c tài kho n séc ngân hàng. Ti n ích này i v i khách hàng ng
th i còn giúp ti t ki m chi phí in và g i hoá n, rút ng n quy trình thanh toán, ng nh t ng hi u chi m 70% t ng giá tr thanh toán cho d ch v n tho i t i
, 30% còn l i c ti n hành b ng séc và các ph ng ti n thanh toán khác.
Mô hình l p và thanh toán hoá n n t u tiên t i Vi t Nam c tri n khai thí m t u n m 2004 b i Công ty Tin h c B u n Tp. H Chí Minh (NetSoft) k t h p v i Trung tâm h tr khách hàng c a B u n thành ph , t i a ch www.ebill.com.vn. M c tiêu dài h n c a h th ng là k t n i v i các nhà cung c p d ch v khác nhau, t o u ki n khách hàng có th tra c u thông tin v nhi u lo i hóa n ( n, n c, n tho i, Internet) t i m t m ng duy nh t. Tuy nhiên, th i m hi n t i, ch nh ng khách hàng thuê bao ch v do B u n thành ph H Chí Minh cung c p ( n tho i, Internet) m i có th xem hóa n trên eBILL, và h th ng v n ch a cho phép th c hi n thanh toán tr c tuy n.
p 4 :Quy trình c p nh t d li u c c d ch v nh k trên h th ng eBILL
(Ngu n : www.ebill.com.vn)
- nh k b ph n qu n lý c c xu t d li u c c sang d ng file l u tr . D li u bao g m c c phí và n c c c a t t c các thuê bao.
- File c c c g i n h th ng eBILL tuân theo quy trình chuy n giao d li u gi a b ph n ph n lý c c và b ph n qu n tr h th ng.
- Toàn b d li u c c p nh t vào h th ng và phân b theo c u hình nh tr c. ng th i c p nh t nh ng thông tin qu n lý s n sàng cho khách hàng tra c u thông tin.
Sau khi xem thông tin v hóa n d ch v trong tháng, khách hàng có th n các m thanh toán c a b u n th c hi n vi c thanh toán b ng ti n
t, ho c thông qua h th ng máy ATM th c hi n thanh toán chuy n kho n t tài kho n cá nhân sang tài kho n c a B u n, v i u ki n hai tài kho n trong cùng h th ng ngân hàng. Do ch a h tr c thanh toán tr c tuy n, ti n ích c a eBILL ã b h n ch áng k . có th phát huy h t ch c n ng c a m t công c thanh toán theo mô hình EBPP, òi h i ph i có s ph i h p c c k ch t ch gi a nhà cung c p d ch v v i ngân hàng, u mà B u n thành ph d
nh tri n khai trong giai n ti p theo c a d án.