Chương III CUỘC VẬN ĐỘNG TIẾN TỚI CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945 Bài 21: VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM 1939 – 1945
I. TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ ĐÔNG DƯƠNG
*T/c thực hiện:
ỉGv: cho học sinh đọc đoạn 1,2 trong Sgk
Em hãy tìm ra những nét mới về tình hình thế giới và Đông Dương ?
Học sinh trả lời theo Sgk.
Gv: cho học sinh đọc đoạn in nghiêng trong Sgk.
Nhấn mạnh : Pháp – Nhật cấu kết chặt chẽ nhau để áp bức bóc lột nhân dân Đông Dương. Song mỗi tên phát xít lại có các thủ đoạn thâm độc riêng để phục vụ quyền lợi của mình.
Chứng minh những thủ đoạn thâm độc của Pháp – Nhật đối với nhân dân Đông Dương ?
Học sinh trả lời tóm tắt theo Sgk Pháp đứng giữa hai nguy cơ :
+Ngọn lửa cách mạng Đ. Dương + Nhật sẽ hất cẳng Pháp
-9/1940 Nhật vào Đ Dương Pháp đầu hàng Nhật -23/7/1941 Nhật –Pháp kí hiệp ước phòng thủ chung Đ Dương
7/12/1941 Nhật buộc Pháp kí hiệp ước toàn diện _ Do bản chất phản động, Pháp thoả hiệp với Nhật để đàn áp bóc lột nhân dân Đông Dương.
+Thi hành chính sách “kinh tế chỉ huy”
+Tăng các loại thuế
-Nhật thu mua lương thực theo lối cưỡng bức với gia rẻ mạt → khan hiếm lương thực → nông dân MB chết đói.
Nhân dân Việt Nam chịu một cổ hai tròng dưới 2 tầng áp bức Pháp – Nhật
Gv chốt lại:
_ Nhật lấn từng bước để biến Đông Dương thành thuộc địa và căn cứ chiến tranh của chúng, biến chính quyền thực dân Pháp thành công cụ để vơ vét của cải phục vụ chiến tranh, đàn áp cách mạng _ Thực dân Pháp có nhiều thủ đoạn gian xảo, vừa để cung cấp cho Nhật nhưng vãn thu được lợi nhuận cao nhất như khi thi hành chính sách “kinh tế chỉ huy” tăng thuế thu mua lúa gạo rẻ mạt, cưỡng bức ….
Hậu quả của các chính sách đó đối với các tầng lớp nhân dân ta ở Việt Nam ? Chứng minh ?
Cực khổ, điêu đứng …
1/ Tình hình thế giới
_ Tháng 9.1939 chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ,
Châu Âu: Đức tấn công Pháp TB phản động Pháp đầu hàng và làm tay sai cho Đức (6.1940).
_ Ở Viễn Đông : Quân Phiệt Nhật xâm tiến sát biên giới Việt – Trung và tiến vào ĐD.
2/Đông Dương:
-Nhật Pháp câu kết với nhau cùng áp bức bóc lột ND ta, mâu thuẩn giữa toàn thể dân tộc ta với Nhật – Pháp càng sâu sắc và điều đó đã dẫn đến phong trào đấu tranh bùng lên mạnh mẽ.
Hậu quả đó sẽ dẫn đến điều gì ?
Mâu thuẫn giữa toàn thể các dân tộc Đông Dương với đế quốc phát xít Nhật – Pháp trở nên sâu sắc.
Vì sao thực dân Pháp và phát xít Nhật thỏa hiễp với nhau để cùng thống trị Đông Dương ?
Học sinh suy nghĩ trả lời.
Gv nhấn mạnh :
_ Vì Pháp không đủ sức chống Nhật.
_ Dựa vào Nhật để chống phá cách mạng Đông Dương, cai trị nhân dân Đông Dương.
_ Còn phát xít Nhật muốn lợi dụng Pháp để kiếm lời và cũng chống phá cách mạng Đông Dương, vơ vét sức người, sức của để phục vụ chiến tranh của Nhật.
Gv kết luận : Chính sự áp bức bóc lột dã man của Nhật – Pháp làm cho mâu thuẩn giữa toàn thể dân tộc Đông Dương với Nhật – Pháp sâu sắc và điều đó đã dẫn đến phong trào đấu tranh bùng lên mạnh mẽ.
Ä Hoạt động 2 :
Tìm hiểu những nét chính diễn biến, kết quả ba cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ, binh biến Đô Lương ?
GV: Khi chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ, với sự đầu hàng nhục nhã của Pháp đối với Nhật, cùng với những chính sách phản động của Pháp ở Đông Dương đã thôi thúc nhân dân ta đứng lên đánh Pháp – Nhật.
Gv: cho học sinh đọc đoạn 1 trong Sgk.
Hoàn cảnh dẫn đến khởi nghĩa Bắc Sơn ?
Gv kết hợp bài giảng với sử dụng bản đồ để làm nổi bật 2 ý:
_ Đảng bộ Bắc Sơn đã kịp thời lợi dụng điều kiện thuận lợi (quân lính địch tan rã, hàng ngũ tay sai hoang mang) phát động nhân dân vùng lên và giành được thắng lợi ngay khi khởi nghĩa nổ ra.
_ Tuy mâu thuẩn với nhau về quyền lợi, nhưng thực dân Pháp và phát xít Nhật lại cấu kết với nhau để đàn áp cách mạng.
_ Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương, nhân dân ta đã đấu tranh quyết liệt chống khủng
II/ NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA ĐẦU TIÊN
1/ Khởi nghĩa Bắc Sơn (27 – 9 – 1940) :
- Quân Nhật đánh vào Lạng Sơn, quân Pháp thua chạy qua châu Bắc Sơn.
- Đảng bộ Bắc Sơn đã kịp thời lãnh đạo nhân dân tước khí giới Pháp, giải tán chính quyền địch., thành lập chính quyền cách mạng (27/9/1940),
- Ý nghĩa : Tuy khởi nghĩa thất bại, nhưng đội du kích Bắ Sơn ra đời.
bố, duy trì lực lượng cách mạng.
Theo em vì sao cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn bị thất bại ?
Học sinh suy nghĩ trả lời.
Gv bổ sung và kết luận : Thất bại chủ yếu là do điều kiện thuận lợi cho khởi nghĩa chỉ mới xuất hiện tại địa phương, chứ chưa phải trên cả nước, kẻ địch có điều kiện tập trung lực lượng để đàn áp.
Cho học sinh đọc đoạn 1 trong Sgk.
Lý do dẫn đến khởi nghĩa Nam Kỳ ?
Học sinh trả lời theo Sgk.
+ Pháp thua trận ở châu Âu yếu thế ở Đông Dương.
+ Thực dân Pháp bắt binh lính người Việt đi chết thay.
+Hs nêu d/biến cuộc khởi nghĩa Nam Kì
? KQ cuộc k/n ra sao?
+ Pháp đàn áp gây tổn thất nặng nề cho Đảng - Cách mạng.
Gv giải thích thêm : Sự đàn áp cực kỳ dã man của kẻ thù (dùng dây thép gai xuyên qua bàn tay, hoặc bắp thịt. Nhà tù trại giam chật ních …) đã gây ra những tổn thất nặng nề cho cách mạng (ở đây giáo viên có thể sử dụng chân dung 1 số chiến sĩ cách mạng và nêu gương về sự hi sinh anh dũng củahọ)
Vì sao Pháp đàn áp dã man cuộc khởi nghĩa ?
Học sinh suy nghĩ trả lời
Nguyên nhân thất bại của cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ ? Chưa xuất hiện điều kiện thuận lợi như ở Bắc Sơn, kế hoạch khởi nghĩa bị lộ nên bị Pháp phát hiện và chuẩn bị đối phó.
Thế nào là binh biến ? Học sinh suy nghĩ trả lời.
Gv bổ sung : binh lính của địch đấu tranh chống lại chính quyền của mình.
Cho học sinh đọc đoạn 1 trong Sgk.
Nguyên nhân dẫn đến cuộc binh biến Đô Lương?
2/ Khởi nghĩa Nam Kì (23 – 11 – 1940):
- Thực dân Pháp bắt binh lính Việt Nam đi làm bia đỡ đạn chống lại quân phiệt Xiêm đi chết thay.
-Đảng bộ Nam Kì quyết định khởi nghĩa, đêm 22 rạng ngày 23/11/1940 khởi nghĩa bùng nổ hầu khắp các tỉnh Nam Kỳ. Chính quyền nhân dân và toà án cách mạng được thành lập ở nhiều vùng.Cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên xuất hiện .
3/ Binh biến Đô Lương (13 – 1 – 1941):
-Binh lính người Việt ở Nghệ An bất bình vì bị bắt sang lào làm bia đỡ đạn cho quân Pháp nên đã nổi dậy đấu tranh.
-Ngày 13 – 1 – 1941, dưới sự chỉ huy của Đội Cung (Nguyễn Văn Cung), một số binh lính ở đồn chợ Rạng nổi dậy đánh chiếm Đô Lương, kéo về
Học sinh trả lời theo Sgk.
Gv: trình bày ngắn gọn diễn biến cuộc nổi dậy trên bản đồ và sự hy sinh anh dũng cảm của Đội Cung cùng các đồng chí của Ông.
Nguyên nhân thất bại của cuộc binh biến Đô Lương ? –> Học sinh trả lời.
Gv giải thích thêm: Cuộc binh biến Đô Lương là cuộc nổi dậy tự phát của binh lính, không có sự lãnh đạo của Đảng và không có sự phối hợp của quần chúng, nhưng nó chứng tỏ tinh thần yêu nước của binh lính người Việt trong quan đội Pháp và khả năng cách mạng của họ nếu được giác ngộ.
Cho học sinh thảo luận :
Lý do thất bại của các cuộc khởi nghĩa : Bắc Sơn, Nam Kỳ, binh biến Đô Lương ?
HS:
* Nguyên nhân thất bại chung:
_ nổ ra lúc kẻ thù còn mạnh.
_ Lực lượng cách mạng chưa được chuẩn bị tổ chức đầy đủ.
Ý nghĩa của ba cuộc nổi dậy và bài học kinh nghiệm của các cuộc khởi nghĩa và binh biến?
Học sinh suy nghĩa trả lời.
* Ý nghĩa của ba cuộc khởi nghĩa:
_ Nêu cao tinh thần bất khuất của nhân dân Việt Nam.
_ Giáng một đoàn phủ đầu xuống thực dân Pháp, cảnh cáo phát xít Nhật.
_ Là cuộc tổng diển tập lần 2 chuẩn bị cho CM /8 sau nầy
* Bài học:
- Về khởi nghĩa vũ trang.
- Xây dựng lực lượng vũ trang.
- Chiến tranh du kích GV chốt ý::
-GDMT: vị trí , diễn biến K/n Bắc Sơn
Vinh
- Kế hoạch bị bại lộ, Đội Cung và 10 chiến sĩ bị xữ tử , một số người bị kết tù chung thân
_ Các cuộc khởi nghĩa và binh biến đã nêu cao tinh thần yêu nước, bất khuất của nhân dân Việt Nam. Để lải nhiều bài học kinh nghiệm quí báu về xây dựng lực lượng vũ trang, về thời gian k/n và chiến tranh du kích.
(27/9/1940), Nam Kì (23/11/1940), Binh biến Đô Lương (13/1/1947)
-GD tấm gương ĐĐ.HCM:
+CĐ: Liên hệ thấy được tinh thần và quyết tâm đấu tranh của HCM.
+ND: CTTG II bùng nổ, quân phiệt Nhật vào ĐD, hàng loạt các cuộc k/n vũ trang nổ ra: k/n Bắc Sơn, Nam Kì, Binh biến Đô Lương, báo hiệu 1 thời kì đấu tranh mới của DT.
5. Sơ kết bài học:
* CỦNG CỐ:
Nguyên nhân khởi nghĩa Bắc Sơn
Trình bày trên lược đồ cuộc khởi nghĩa Nam KÌ Y nghĩa . tác dụng của ba cuộc khởi nghĩa
* DẶN DÒ:
_ Xem lại bài 21.
_ Chuẩn bị bài 22: Cao trào cách mạng tiến tới tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 và trả lời các câu hỏi trong Sgk.
--- --- Rút kinh nghiệm
...
...
...
...
...
Tuần 24 -25 Ngày soạn : Tiết 28,29 Ngày dạy :