II. Đọc – hiểu chi tiết văn bản
2. Hình tượng chó sói trong con mắt của nhà thơ và của nhà khoa
a. Nhà khoa học
- “Thù ghét mọi sự kết bè kết bạn...
tính hư hỏng”
- Nhận xét của Buy Phông về chó sói có đúng không? Vì sao?
+ Đúng, vì dựa trên sự quan sát những biểu hiện bản năng xấu của loài vật này.
HS suy nghĩ
trả lời. ⇒ Đó là những biểu hiện bản năng về thói quen và mọi sự xấu xí.
⇒ Chó sói đơn giản là tên bạo chúa khát máu, đáng ghét... sống gây hại, chết vô dụng, bẩn thỉu, hôi hám, hư hỏng...
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Mục tiêu cần đạt b. La Phông Ten
? Trong thơ La Phông ten, chó sói hiện ra như thế nào ?
+ Để xây dựng hình tượng chó sói, nhà thơ đã làm như thế nào ?
- Chó sói xuất hiện kiếm cớ gây sự với cừu non bên dòng suối.
- Làm đục nước nguồn trên (dù cừu uống nước nguồn dưới).
- Nói xấu ta ngăm ngoái (dù khi đó cừu còn chưa sinh)
- Anh của cừu nói xấu (dù cừu chỉ có một mình...)
- Chó sói đói meo, gầy giơ xương đi kiếm mồi. Gặp chú cừu non đang uống nước – muốn ăn thịt, nhưng giấu tâm địa kiếm cớ bắt tội trừng phạt cừu.
⇒ Lời nói của sói thật vô lí. Đó là lời lẽ của kẻ gian ngoan, xảo trá, ỷ mạnh, bắt nạt kẻ yếu.
? La Phông ten dựa trên cơ sở nào để khắc hoạ tính cách của sói
- Dựa trên đặc tính săn mồi của sói: ăn tươi nuốt sống những con vật bé nhỏ yếu hơn mình (giống nhận xét của Buy Phông).
- Chó sói được nhân hóa dưới ngòi bút phóng khoáng của tác giả.
- Sói đáng ghét bởi nó gian giảo, hống hách, bắt nạt kẻ yếu, là một bạo chúa.
- Tính cách phức tạp: độc ác mà khổ sở, trộm cướp bất hạnh, vụng về, gã vô lại thường xuyên đói meo, bị ăn đòn, bị truy đuổi, đáng ghét và đáng thương.
⇒ Tàn bạo và đáng thương.
? Tình cảm của La Phông ten đối với chúng ra sao?
HS suy nghĩ trả lời.
- Tình cảm của tác giả: vừa ghê sợ, vừa đáng theơng (đó là một tên trộm cướp, nhưng khốn khổ và bất hạnh).
- Cách cảm nhận chân thực và gợi cảm xúc, vừa ghê sợ, vừa thương cảm.
? Em nghĩ gì về cách cảm nhận này ?
? Trong hai cách nhìn nhận trên về loài vật, em thích cách nhìn nhận nào hơn?
Vì sao?
HS tự bộc lộ
? Tác giả đã bình luận về 2 cách nhìn ấy HS suy nghĩ 3. Sự sáng tạo của nhà nghệ sĩ
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Mục tiêu cần đạt như sau: “Nếu nhà bác học... nên hóa
rồ”
? Em hiểu “đầu óc phóng khoáng” hơn của nhà thơ như thế nào?
? Nhà thơ đã thấy và hiểu về con sói khác với nhà bác học ở những điểm nào ?
trả lời.
- “Đầu óc phóng khoáng”: suy nghĩ tưởng tượng không bị gò bó, khuôn phép theo định kiến.
- Nhà thơ đã thấy và hiểu con sói là một kẻ độc ác khổ sở, trộm cướp ngờ nghệch hóa rồ vì luôn bị đói khát.
? Từ đó em hiểu như thế nào về nhận định của tác giả: “nhưng một tính cách thì phức tạp?
- Tính cách phức tạp là tính cách không đơn giản một chiều, có nhiều biểu hiện khác nhau trong một tính cách.
? Em hiểu như thế nào về lời bình luận sau đây của tác giả:
- Buy phông dựng một vở kịch về sự độc ác?
- Nhà nghệ thuật thường cảm nhận và xây dựng những tính cách như thế trong tác phẩm. Điều này làm thành tính chân thực của sự phản ánh bằng nghệ thuật
? La Phông ten dựng hài kịch về sự ngu ngốc?
- Buy Phông nhìn thấy kẻ ác thú khát máu trong con sói đã gieo họa cho những con vật yếu hèn để mọi người ghê tởm và sợ hãi loài vật này.
?Theo em, Buy Phông đã tả hai con vật bằng phương pháp nào nhằm mục đích gì?
- La Phông ten nhìn thấy ở con vật này những biểu hiện bề ngoài của dã thú, nhưng bên trong thì ngu ngốc tầm thường để người đọc ghe tởm nhưng không sợ hãi chúng.
? Còn La phông ten, nhà nghệ sĩ, ông cũng tả hai con vật ấy bằng phương pháp nào, nhằm mục đích gì khác ?
HS suy nghĩ trả lời.
* Tóm lại:
- Cùng viết về một đối tượng là chó sói và cừu, cách viết của nhà khoa học là nêu lên những đặc tính cơ bản một cách chính xác dựa trên quan sát, nghiên cứu, phân tích để khái quát những đặc tính cơ bản của từng loài vật, làm cho người đọc thấy rõ đặc trưng cơ bản của hai loài vật.
- Nhà nghệ sĩ dựa trên một số đặc tính cơ bản của loài vật, đồng thời nhân hóa loài vật như con người.
Người nghệ sĩ tả với sự quan sát tinh tế, nhạy cảm trái tim, trí tưởng tượng phong phú. Mục đích là để
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Mục tiêu cần đạt
xây dựng hình tượng nghệ thuật (cừu con đáng thương, chó sói độc ác, đáng ghét.
⇒ Cùng viết về những đối tượng giống nhau mà hai cách viết hoàn toàn khác nhau, từ đó nêu bật đặc trưng sáng tác nghệ thuật.
? Từ cách viết của La phông ten, tác giả so sánh sự khác biệt giữa hai cách viết của Buy phông và La phông ten nhằm mục đích gì ?
HS suy nghĩ trả lời.
4. Nghệ thuật nghị luận của H.ten - Phân tích, so sánh, đối chiếu hai cách nhìn khác nhau về cùng một đối tượng, chứng minh ⇒ Tác dụng: luận điểm được nổi bật, sáng tỏ, sống động, thuyết phục.
- Mạch nghị luận được triển khai theo trình tự: từng con vật hiện ra dưới ngòi bút của La phông ten của Buy phông, rồi của La Phông ten.
- Bố cục chặt chẽ. Theo phương pháp quy nạp, từ cụ thể đến khái quát, từ hiện tượng đến quy luật.
? Cách luận chứng của Ten trong văn bản là gì và như thế nào? Tác dụng?
? Mạch lập luận trong văn bản như thế nào ? Tác dụng.
III. Tổng kết: ghi nhớ sgk
- HS trả lời dựa vào phần ghi nhớ.
- Nhà nghệ thuật có cái nhìn về nhân vật phóng khoáng hơn nhà khoa học.
- Trong khi phản ánh nhân vật, nhà nghệ thuật thường bộc lộ thái độ qua cảm xúc.
- Nhân vật trong tác phẩm văn học thường là những tính cách phức tạp.
- Do đó, nghệ thuật có thể phán ánh đời sống một cách chân thực và xúc động.
? Ghi nhớ trong sgk giúp em hiểu gì về văn bản “chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông ten”?
? Qua phân tích bài văn này, em hiểu
- Quan sát và xúc cảm để có thể cảm nhận và miêu tả đối tượng như những tính cách phức tạp, nhằm đưa tới người đọc những hình tượng chân thực và xúc động.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Mục tiêu cần đạt thêm đặc trưng nào của sáng tạo nghệ
thuật.
? Từ đó em hiểu gì về lao động nghệ thuật của những nhà văn, nhà thơ như La Phông ten ?
- Lập luận dựa trên các luận cứ có sẵn trong văn bản, được so sánh đối chiếu.
? Em học tập được gì về nghệ thuật viết bình luận văn học của Hipôlít ten từ văn bản này?
? Từ hình tượng cho sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông ten, em liên tưởng đến hình tượng loài vật trong các tác phẩm nào khác mà em được đọc hoặc được xem ?
4. Dặn dò về nhà:
Học thuộc ghi nhớ, chuẩn bị bài: Con cò
Tiết 108: Tập làm văn
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ A. Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh: Biết làm bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí B. Tổ chức các hoạt động dạy và học
1. Ổn định 2. Kiểm tra : 3. Bài mới
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trò Mục tiêu cần đạt
Hoạt động 1: Tìm hiểu bài văn
- GV gọi HS đọc bài: tri thức là sức mạnh