( Trích kịch VŨ NHƯ TÔ ) NGUYỄN HUY TƯỞNG. 1. MỤC TIÊU:
1* Kiến thức: H S nắm được và biết phân tích xung đột kịch qua tính cách, diễn biến tâm trạng của Vũ Như Tô và Đan Thiềm trong hồi 5 của vở kịch.
Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật của vở kịch
1.2* Kĩ năng: Đọc – hiểu một đoạn trích kịch bản văn học theo đặc trưng thể loại.
1.3* Thái độ: Cảm thụ và phân tích kịch
2: TRỌNG TÂM:
- Xung đột kịch, diện biến tâm trạng, tính cách, bi kịch của hai nhân vật chính
- Thái độ ngưỡng mộ, trân trọng của tác giả đối với những người nghệ syxcos tâm huyết và tài năng nhưng chịu số phận bi thảm.
3. CHUẨN BỊ:
3.1* GV: Tư liệu về vở kịch và Nguyễn Huy Tưởng..
3.2* HS: Đọc văn bản trước. chuẩn bị câu hỏi sau văn bản.
4. TIẾN TRÌNH
4.1: Ổn định lớp:
4.2. Kiểm tra. Tóm tắt và nêu hoàn cảnh, mục đích sáng tác vở kịch Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài?.
ĐA: * Tóm tắt (6đ) * Hoàn cảnh (2đ) * Mục đích sáng tác (2đ).
4.3. Bài mới:
Hoạt động của T-T Nội dung bài giảng.
+ Cách giải quyết mâu thuẫn thứ nhất như thê nào?
+ Nguyễn Huy Tưởng giải quyết mâu thuẫn thứ hai như thế nào?
+ Tính cách của Vũ Như Tô thể hiện như thế nào?
II- Đọc – hiểu văn bản 1- Các mâu thuẫn của vở kịch:
+ Vũ Như Tô tích cực xây dựng Cửu Trùng Đài làm cho mâu thuẫn giữa tập đoàn phong kiến với nhân dân càng gay gắt hơn.. Vì xây Cửu Trùng Đài, nhân dân phải sưu cao, thuế nặng, tạp dịch.
+ Mâu thuẫn thứ 2 nghiêng về nghệ thuật đơn thuần.
- Mâu thuẫn thứ nhất được giải quyết bằng con đường bạo lực của phe nổi loạn (Cánh thợ giỏi, nhân dân oán ghét Lê Tương dực, Vũ Như Tô.). Phe nổi loạn đã giết Lê Tương Dực kể như mâu thuẫn được giải quyết.
+ Mâu thuẫn thứ hai không thể giải quyết bằng bạo lực.
Mâu thuẫn này Nguyễn huy tưởng chưa giải quyết triệt để.
Vũ Như Tô đã nói: “ Ta tội gì? Không !Ta chỉ có một hoài bão là tô điểm đất nước, đem hết tài năng ra xây dựng cho nòi giống một tòa đài hoa lệ. . .tranh tinh xảo với hóa công”.
+ Đây là lời tựa của Nguyễn Huy Tưởng: “chẳng biết Vũ Như Tô phải hay những kẻ giết Vũ Như Tô phải, ta chẳng biết cầm bút chẳng qua cùng một bệnh với Đan Thiềm”.
+ Thực ra đây là mâu thuẫn không bao giờ và không ai có thể giải quyết dứt khoát được. Đó là mâu thuẫn giữa nghệ sĩ và nhân dân, giữa cái đẹp và cái thiện. Cái đẹp trong trường hợp của Vũ Như Tô là “cái đẹp cao cả và cả đẫm máu”. “Nó chảy máutrên thân hình quằn quại của cái thiện”. Mâu thuẫn này chỉ giải quyết được khi nhân dân có đời sống tinh thần, vật chất được nâng lên.
2- Tính cách và diễn biến tâm trạng của Vũ Như Tô, Đan Thiềm
+ Tính cách của Vũ Như tô:
- Tính cách cả Vũ Như Tô là tính cách của một người nghệ sĩ tài hoa, khao khát sáng atọ cái đẹp.
- Nhiều nhân vật đã nói về Vũ Như Tô như sau:
+ Vì sao Vũ Như tô không trả lời được?
+ Gọi HS đọc những chi tiết nói về Đan Thiềm.
+ Tính cách của Đan Thiềm diễn biến như thế nào?
* “Một thiên tài “ngàn năm chưa có một”.
* “Có thể sai khiến gạch ngói như viên tướng cầm quân, có thể xây dựng những tòa cao nóc với mây mà không hề tính sai một viên gạch nhỏ”.
* Nhưng Vũ Huy Tô đắm chìm trong sáng tạo nghệ thuật nên đã xa dần thực tế đời sống, càng sáng suốt trong nghệ thuật thì càng mê muội trong tính toán đời thường (Thuộc hồi 1,2,3,4).
* Hồi 5 không nói nhiều về tài năng của Vũ Huy Tô. Tất cả những chi tiết đều đặt Vũ Như Tô vào việc trả lời câu hỏi:
“Xây dựng Cửu trùng Đài là đúng hay sai?
Có công hay có tội?
Vũ Như Tô không trả lời được.
+ Vũ Như tô không trả lời được vì:
- Ông chỉ đứng trên lập trường nghệ thuật chứ không đứng trên lập trường cuả nhân dân., đứng trên lập trường của cái đẹp chứ không đứng trên lập trường của cái thiện.
- Đứng trước sự đổ vỡ, mộng lớn không thành, Vũ Như Tô không giống như Đan Thiềm. ông không thoát khỏi trạng thái mơ màng, ảo vọng. Ông không tin việc làm cao cả của mình lại có thể xem là tội ác, không thể xem việc làm quang minh chính đại của mình lại bị rẻ rúng nghi ngờ. Vì thế Đan Thiềm giục Như Tô chạy trốn, Như Tô không những không chạy trốn mà còn thể hiện lập trường của mình:
* “Bà không nên lo cho tôi. Tôi không trốn đâu. Người quân tử không bao giờ sợ chết. Mà vạn nhất có chết thì cũng đề cho mọi người biết rằng việc làm của mình là quang minh chính đại. Tôi sống với Cửu Trùng Đì, chết với Cửu trùng Đài.. Tôi không thể xa Cửu Trùng Đài một bước. Hồn tôi để cả ở đây thì chạy đi đâu được.”
+ Đến khi vỡ mộng, bị bắt, Cửu Trùng Đài bị đốt cháy, ông mới nhận r đau đớn kinh hoàng.. Nỗi đau ấy bật lên thành tiếng kêukhắc khoải, bi thiết, não nùng: “Ôi ! Mộng lớn, Ôi Đan Thiềm, ôi Cửu Trùng đài” và đành bất lực cam chịu:
“Thôi thế là hết. Dẫn ta đến pháp trường !”. =>Nỗi đau mất mát và mất mát hòa quyện lại thành nỗi bi tráng tột cùng.
+ Diễn biến tâm trạng của Đan Thiềm;
* Như Tô đam mê khát vọng cái đẹp thì Đan Thiềm là người đam mê cái tài.
- Đó là bậc: “Mê đắm người tài hoa”. Đan Thiềm có thể quên mình để bảo vệ cái tài ấy.
- Đứng trước sự vỡ mộng, Đan Thiềm không hướng vào việc xây dựng Cửu Trùng Đài thành hay bại mà hướng vào sự sống còn của Vũ Như Tô. Bà 5 lần 7 lượt khuyên Vũ Như Tô trốn đi. Bà “hớt hơ hớt hảỉ” , “Mặt cắt không còn một giọt máu”. Giọng nói của Đan Thiềm hổn hển, dứt đoạn. Những tiếng: “trốn đi”, “lánh đi”, “chạy đi” càng nói vẻ mặt càng hốt hoảng, đau đớn đủ thấy Đan Thiềm trân
+ nghệ thuật của đoạn kịch thể hiện như thế nào?
+ Hãy đọc ghi nhớ trong SGK.
trọng cái tài như thế nào?
- Ngay cả lúc bị bắt, bị sỉ nhục, bất công, oan nghiệt, Đan Thiềm vẫn cầu xin; “Tướng quân nghe tôi, bao nhiêu tội tôi xin chịu hết nhưng xin tướng quân tha cho ông cả. Ông ấy là một người tài”.
- Đến đây tình thế không thể cứu vãn được nữa, Đan Thiềm đành buông lời vĩnh biệt: “Đài lớn tan tành ! Ông cả ơi ! Xin cùng ông vĩnh biệt!”.
3- Nghệ thuật
+ Khắc họa tính cách nhân vật mỗi người một vẻ (Vũ Như Tô, Đan Thiềm, Ngô Hạnh, Nguyễn Vũ,) Ngô Hạnh đại diện cho quân phản loạn chống lại vương triều.. Nguyễn Vũ là kẻ ngu trung.
+Kịch tính được tạo ra qua đối thoại, hành động, sắc thái của động tác người ra, người vào.
+ Ngôn ngữ tổng hợp : kể, miêu tả, bộc lộ tạo ra không gian bạo lực kinh hoàng: Lê tương Dực bị Ngô Hạnh giết.
Hoàng hậu nhảy vào lửa tự vẫn, Vũ Như Tô ra pháp trường.
III- Củng cố Ghi nhớ: SGK.
4.4 – Câu hỏi, bài tập củng cố: Hãy trả lời câu hỏi:
- Lẽ phải thuộc về ai? Vũ Như Tô hay kẻ giết Vũ Như Tô?
- Mất Cửu Trùng Đài mừng hay tiếc?
4.5 – Hướng dẫn học bài, làm bài ở nhà:
* Đối với bài học này: Đọc kĩ văn bản, trả lời câu hỏi:
- Lẽ phải thuộc về ai? Vũ Như Tô hay kẻ giết Vũ Như Tô?
- Mất Cửu Trùng Đài mừng hay tiếc?
* Đối với bài học tiếp theo: Chuẩn bị: Thực hành một số kiểu câu trong văn bản 5: RÚT KINH NGHIỆM::...
ND:...
...
PP:...
ĐDDH...
...
---00---00---
TUẦN : 17
TIẾT: 62