Àau tim
Baồn coỏ caóm giaỏc khoỏ thỳó khi laõm viùồc gựổng sỷỏc hay khửng?
Húồc khi ài lùn tờỡng lờỡu, thờởy ngỳồp thỳó duõ chĩ thoấng qua rưỡi hùởt?
Saỏng sỳỏm nguó dờồy, baồn coỏ nhũn thờởy mủ mựổt hỳi sỷng lùn, thúnh thoaóng thờởy nựồng ỳó chờn, ờởn maồnh ngoỏn tay lùn vuõng mựổt caỏ chờn thờởy àùớ laồi dờởu vờn tay lờu maõ khửng thờởy tan ài? Thúnh thoaóng baơn coõ nghe ặỳơc tiùịng ăớơp "thũnh thừnh" cuờa tim hay thớịy nhoõi àau ỳó trỷỳỏc ngỷồc...?
Khi coỏ mửồt vaõi biùớu hiùồn trùn, baồn cờỡn nghụ àùởn bùồnh liùn quan àùởn tim maồch. Àiùỡu quan troồng laõ nùởu nghi ngỳõ, baồn nùn tũm àùởn baỏc sụ ngay, khửng nùn coi thỷỳõng boó qua duõ chú laõ nhỷọng triùồu chỷỏng nheồ nhaõng. Tuy nhiùn, cuọng khửng nùn hửởt hoaóng quaỏ mûác vaâ nghô ngay mònh bõ àau tim.
Àiùỡu cờỡn quan tờm:
- Phaỏt hiùồn sỳỏm caỏc bùồnh tim bờớm sinh vaõ chỷọa trừ.
- Phođng vađ ăiùỡu trừ caõc bùơnh cao huýịt aõp, ăaõi thaõo ặỳđng.
- Chửởng xỳ vỷọa àửồng maồch bựỗng caỏch traỏnh ựn nhiùỡu chờởt beáo.
- Dỷồ phoõng bùồnh thờởp khỳỏp (hay bùồnh thờởp tim) ỳó treó em.
- Àiùỡu trừ triùồt àùớ caỏc bùồnh phửới maồn tủnh.
- Traỏnh caỏc bùồnh nhiùợm truõng.
- Dỷồ phoõng vaõ àiùỡu trừ caỏc bùồnh vùỡ tim maồch.
- Chỷọa trừ mửồt sửở bùồnh khaỏc coỏ thùớ gờy àau tim nhỷ bùồnh bỷỳỏu cửớ, bùồnh thiùởu maỏu.
Lỷu yỏ àùởn nhỷọng thoỏi quen trong sinh hoaồt hựỗng ngaõy.
Nhỷọng ngỷỳõi coỏ thoỏi quen sinh hoaồt bờởt thỷỳõng dùợ mựổc bùồnh tim hỳn ngỷỳõi khaỏc. Do àoỏ, sỷồ chựm chuỏ vùỡ sinh hoaồt rờởt coỏ lỳồi cho baồn.
Mửồt sửở àiùỡu nùn thỷồc hiùồn àùớ phoõng bùồnh àau tim
1. Nùn tờồp thùớ duồc thỷỳõng xuyùn vaõ àùỡu àựồn. Ài bửồ hay xe àaồp cuọng laõ mửồt caỏch tựng cỷỳõng sỷỏc khoóe.
2. Boó thoỏi quen huỏt thuửởc laỏ.
3. Ùn uửởng àiùỡu àửồ, traỏnh duõng nhiùỡu chờởt beỏo vaõ caỏc saón phờớm laõm tỷõ chờởt beỏo, haồn chùở ựn muửởi (ựn laồt) vaõ traỏnh uửởng nhiùỡu rỷỳồu (khửng quaỏ 20 ml trong mửồt ngaõy).
4. Nùn coõ thoõi quen ăi khaõm bùơnh ắnh kyđ ăùớ phaõt hiùơn sỳõm caỏc bùồnh liùn quan gờy àau tim, cuọng nhỷ kừp thỳõi chỷọa trừ, cờỡn thiùởt kiùớm tra lỷỳồng mỳọ trong maỏu.
5. Khửng ặỳơc sỷờ duơng thuửịc chỷụa bùơnh bỷđa baụi, vũ coõ nhiùỡu loaồi thuửởc gờy àửồc cho cỳ thùớ, nhờởt laõ phuồ nỷọ coỏ thai. Àựồc biùồt, khi ặỳơc baõc sụ cho sỷờ duơng thuửịc ăùớ chỷụa bùơnh, cớỡn phaời tuớn thuờ àuỏng hỷỳỏng dờợn.
6. Nùn taồo cuửồc sửởng tinh thờỡn thoaói maỏi, traỏnh nhỷọng cựng thựống (stress). Cờỡn àiùỡu àửồ trong chùở àửồ sinh hoaồt hựỗng ngaõy vùỡ thỳõi gian laõm viùồc vaõ nghú ngỳi.
BS Thaái Hoaâ
Tim àờồp nhanh - khoỏ thỳó
Khi laõm viùồc nựồng, gựổng sỷỏc, tờồp thùớ duồc thùớ thao (chaồy, nhaóy, bỳi lửồi, àua xe àaồp, chỳi cờỡu lửng, boỏng baõn, boỏng rửớ, àaỏ boỏng...) tim chuỏng ta thỷỳõng àờồp nhanh lùn, trùn 80 lờỡn/phuỏt, coỏ thùớ àùởn 140 lờỡn/phuỏt ỳó ngỷỳõi bũnh thỷỳõng, nhừp thỳó cuọng nhanh hỳn, trùn 20 lờỡn/phuỏt. Àoỏ laõ hiùồn tỷỳồng sinh lyỏ bũnh thỷỳõng, vũ khi àoỏ, caỏc cỳ hoaồt àửồng maồnh, chuyùớn hoaỏ cỳ baón tựng, cỳ thùớ cờỡn
ặỳơc cung cớịp mửơt khửịi lỷỳơng lỳõn dỷỳụng khủ cho viùơc saờn xuớịt ra nhiùồt lỷỳồng àùớ buõ trỷõ võo sưở calori àậ tiùu hao. Chĩ cờỡn nựỗm, ngưỡi nghú vaõi chuồc phuỏt sau laõ tim maồch vaõ phửới trỳó laồi bũnh thỷỳõng (àửởi vỳỏi ngỷỳõi coỏ sỷỏc khoóe bũnh thỷỳõng).
Khi bừ xuỏc àửồng, tim cuọng àờồp nhanh, ngỷồc àờồp phửỡng tỷỳóng chỷõng nhỷ ngheồt thỳó; àoỏ cuọng laõ phaón ỷỏng sinh lyỏ cuóa cỳ thùớ àùớ ửớn ắnh laơi sỷơ kủch thủch maơnh hùơ thửịng thớỡn kinh giao caờm. Ăửi khi baồn vui chỳi trong nhỷọng ngaõy lùợ Tùởt, uửởng mửồt ly rỷỳồu thỳm hay rỷỳồu maồnh cuọng thờởy nhừp tim vaõ nhừp thỳó trỳó nùn nhanh. Chờởt men rỷỳồu kủch thủch caỏc tuyùởn tiùu hoaỏ hoaồt àửồng maồnh, ngờởm nhanh vaõo maỏu, kủch thủch trung ỷỳng thờỡn kinh, laõm tựng chuyùớn hoaỏ caỏc chờởt, gờy nùn nhỷọng hiùồn tỷỳồng trùn. Nùởu chú thùở thũ khửng coỏ gũ nguy hiùớm; nhỷng nùởu uửởng rỷỳồu liùn tuồc, trỳó thaõnh nghiùồn rỷỳồu thũ khửng nhỷọng coỏ haồi cho tim maõ coõn haồi gan, hùồ thờỡn kinh...
Nùởu tim àờồp nhanh, khoỏ thỳó vũ nhỷọng lyỏ do kùớ trùn thũ khửng coỏ gũ lo ngaồi, àoỏ laõ phaón ỷỏng sinh lyỏ bũnh thỷỳõng cuóa cỳ thùớ.
Nhỷng ngoaõi nhỷọng nguyùn nhờn àoỏ, nùởu tim àờồp nhanh vaõ khoỏ thỳó xaóy ra thỷỳõng xuyùn mửồt caỏch vử cỳỏ thũ cờỡn phaói ài khaỏm bùồnh chuýn khoa tim phửới ăùớ xaõc ắnh bùơnh vađ ăiùỡu trừ ăuõng caõch.
Khi ngửỡi xửớm lớu, nùịu ăửơt nhiùn ặõng dớơy, baơn bửợng thớịy tửịi tựm mựồt muọi, choỏng mựồt dỷọ dửồi, trỷỳỏc mựổt tửởi àen, sau vaõi phuỏt mỳỏi trỳó laồi tũnh traồng bũnh thỷỳõng, nhiùỡu ngỷỳõi cho àoỏ laõ hiùồn tỷỳồng thiùởu maỏu, thùớ chờởt suy nhỷỳồc, nùn noỏng ruửồt lo lựổng, vửồi ài xeỏt nghiùồm tũm thuửởc chỷọa bùồnh.
Hiùồn tỷỳồng naõy hờỡu nhỷ ai cuọng coỏ, khửng phaói bùồnh maõ laõ mửồt hiùồn tỷỳồng sinh lyỏ. Luỏc ngửỡi xửớm, hai chờn vaõ buồng dỷỳỏi bừ neỏn, maỏu trong maồch maỏu khoỏ lỷu thửng. Khi baồn bửợng nhiùn ặõng lùn, maơch maõu bừ ăeđ ỳờ hai chớn vađ buơng dỷỳõi lớơp tỷõc phaờn ỷỏng nỳó ra, mưồt lỷỳồng mấu lỳỏn chẫy xuưởng nỷóa ngỷỳõi dỷỳỏi, nậo xuờởt hiùồn tịnh trẩng thiùởu mấu. Do nậo thiùởu mấu nùn cố cẫm giấc choỏng mựồt, mựổt thiùởu maỏu nùn tửởi sờỡm laồi, chựống thờởy gũ. Àùớ giaói quyùởt hiùồn tỷỳồng thiùởu mấu nõy, nậo ra mùồnh lùồnh, duõng biùồn phấp khờớn cờởp lõm cho mẩch mấu buồng co lẩi, nậo võ mựỉt lẩi cố
àuó maỏu. Do àoỏ trong vaõi giờy, baồn khửng coõn choỏng mựồt, hoa mựổt nỷọa.
Vỳỏi ngỷỳõi reõn luyùồn cỳ thùớ tửởt, hiùồn tỷỳồng naõy coỏ thùớ nheồ ài.
Noõi chung, khi ngửỡi xửớm lớu quaõ, nùn ặõng dớơy tỷđ tỷđ ăùớ naụo khửng bừ thiùởu maỏu àửồt ngửồt.
BS Phaồm Vựn Àaóm
Rửởi loaồn nhừp tim
Àùớ traỏi tim hoaồt àửồng nhỷ mửồt maỏy bỳm maỏu, cờỡn phaói coỏ caõc luửỡng xung ăiùơn xuớịt phaõt tỷđ nuõt xoang, lan theo caõc ặỳđng dờợn truyùỡn gửỡm nuỏt nhụ thờởt, nhaỏnh phaói, nhaỏnh traỏi àùớ àùởn caỏc cỳ tim, khủch thủch gờy co boỏp. Nùởu tim co boỏp vỳỏi tờỡn sửở tỷõ 60-100 lờỡn/phuỏt khaỏ àùỡu thũ àoỏ laõ nhừp xoang bũnh thỷỳõng. Tỷõ 120 lờỡn/phuỏt trỳó lùn laõ nhừp nhanh xoang. Khi tỷõ 59 lờỡn/phuỏt trỳó xuửởng thũ nhừp chờồm xoang. Khi nhừp xoang khửng àùỡu goồi laõ rửởi loaồn nhừp xoang.
Rửởi loaồn nhừp tim bao gửỡm tờởt caó loaồi nhừp tim naõo khửng phaói laõ nhừp xoang bũnh thỷỳõng. Àoỏ laõ tũnh traồng:
- Bờởt thỷỳõng trong viùồc taồo ra caỏc xung àiùồn do xỷồ xuờởt hiùồn cuóa nhiùỡu ửớ taồo nhừp khaỏc (nựỗm phủa trùn tờm thờởt hay nựỗm taồi tờm thờởt).
- Bờởt thỷỳõng trong caỏch thỷỏc dờợn truyùỡn caỏc xung àiùồn: Bừ ngheọn (bloc) nhaỏnh phaói hay ngheọn nhaỏnh traỏi, bloc taồi nuỏt nhụ thớịt, coõ thùm ặỳđng dớợn truýỡn phuơ... Nguýn nhớn: Do sỷơ hũnh thaõnh caỏc voõng vaõo laồi (giửởng nhỷ laõ caỏc voõng xoay ỳó nuỏt giao thửng) khiùịn xung ăiùơn luửn quay laơi ặỳđng cuụ ăùớ kủch thủch trỳờ laơi caỏc vuõng cỳ tim trỷỳỏc àoỏ. Caỏc rửởi loaồn nhừp tim thỷỳõng gựồp nhờởt laõ caỏc nhừp ngoaồi tờm thu, caỏc bloc nhaỏnh, caỏc cỳn nhừp nhanh (rung nhụ, nhừp nhanh trùn thờởt, nhừp nhanh thờởt, rung thờởt...) caỏc cỳn nhừp chờồm (bloc nhụ thờởt hoaõn toaõn, hửồi chỷỏng suy nuỏt xoang...)
Rửởi loaồn nhừp tim coỏ thùớ khửng phaói do bùồnh cuóa tim maõ laõ do caỏc nguyùn nhờn khaỏc gờy ra. Ngỷỳõi bùồnh seọ caóm thờởy hửỡi hửồp
tỷỏc ngỷồc, àau ngỷồc húồc choấng vấng, muưởn ngờởt xĩu, tuồt huyùởt ấp (khi ngoaồi tờm thu xuờởt hiùồn nhiùỡu haõng loaồt).
Bũnh thỷỳõng, ta khửng hùỡ chuỏ yỏ àùởn traỏi tim ta àang àờồp ra sao. Cẫm giấc hưỡi hưồp chĩ xuờởt hiùồn khi nhừp tim tựng lùn húồc nhừp tim khửng àùỡu, khi nhaỏt boỏp ngoaồi tờm thu thờởt maồnh hỳn bũnh thỷỳõng, sau àoỏ laồi coỏ khoaóng nghú buõ khiùởn ta thờởy nhỷ tim ngỷng àờồp thoaỏng qua.
Rửởi loaồn nhừp tim xuờởt hiùồn tỷõ luỏc coõn laõ baõo thai cho àùởn tuửới giaõ. Lỷỏa tuửới naõo cuọng coỏ loaồi loaồn nhừp nựồng, caõng lỳỏn tuửởi rửởi loaồn nhừp caõng nhiùỡu hỳn, aónh hỷỳóng xờởu hỳn vũ coỏ nhiùỡu bùồnh tim hún.
Rửởi loaồn nhừp tim seọ gờy ra hờồu quaó gũ?
Hờỡu nhỷ tờởt caó moồi ngỷỳõi àùỡu coỏ mửồt daồng rửởi loaồn nhừp tim naõo àoỏ trong àỳõi, trong àoỏ àa sửở trỷỳõng hỳồp xuờởt hiùồn trùn traỏi tim bũnh thỷỳõng. Àửi khi rửởi loaồn nhừp tim coỏ lỳồi cho cỳ thùớ.
- Khi nuõt xoang suy ýịu ăùịn mỷõc khửng lađm viùơc ặỳơc, nuõt nhơ thờởt sệ phất xung àiùồn àùớ thay thùở nuỏt xoang "lậnh àẩo" trấi tim.
- Khi lo sỳồ, sửởt cao, laõm viùồc nựồng, nhừp nhanh xoang hỳn 100 lờỡn/phuỏt, giuỏp tim cung cờởp àuó nhu cờỡu cho cỳ thùớ, nùởu nhừp tim khửng tựng mỳỏi laõ bùồnh lyỏ.
Nhừp xoang khửng àùỡu coỏ thùớ gựồp ỳó treó em bũnh thỷỳõng do aónh hỷỳóng nhừp thỳó. Nhỷng nùởu nhừp xoang àùỡu nhỷ nhừp àửỡng hửỡ: coỏ thùớ nghi ngỳõ laõ bùồnh thửng liùn nhụ.
Taỏc haồi cuóa rửởi loaồn nhừp tuõy thuửồc chuó yùởu vaõo bùồnh tim coỏ sựộn nựồng hay nheồ, coõn viùồc tờỡn sửở tim nhanh hay chờồm vaõ tửỡn taồi àậ bao lêu chĩ cố ẫnh hûúãng nhỗ.
Khi nhừp tim chờồm coõn chỷõng 35 lờỡn/phuỏt, coỏ thùớ gờy ra cỳn ngờởt xúu goồi laõ cỳn Adam Stocks.
Cỳn nhừp nhanh nguy hiùớm bờồc nhờởt laõ rung thờởt baỏo hiùồu tim sệ ngỷng àờồp, húồc vư tờm thu (tim khưng co bốp).
Xỷó lyỏ khi bừ rửởi loaồn nhừp tim
Ngỷỳõi bùồnh phaói cung cờởp àuó caỏc thửng tin cho thờỡy thuửởc: coỏ duõng chờởt kủch thủch nhỷ rỷỳồu, caõ phù, thuửởc laỏ khửng; coỏ duõng loẩi thuưởc trừ sướ muọi, thuưởc nhuờồn trỷỳõng húồc lỳồi tiùớu, rỷỳồu thuưởc khửng; tũnh traồng loaồn nhừp tim gờy khoỏ chừu àùởn mỷỏc àửồ naõo, coỏ gờy àau ngỷồc, choỏng mựồt, muửởn ngờởt xúu hay khửng; trong gia ằnh coõ ai bừ bùơnh tỷỳng tỷơ?
Tỷđ ăoõ, baõc sụ seụ xaõc ắnh ăớy lađ loaơi rửịi loaơn nhừp nađo, coõ phaời hờồu quaó cuóa bùồnh tim, trong tỷỳng laồi coỏ gờy biùởn chỷỏng nguy hiùớm naõo khửng.
Nguyùn tựổc cỳ baón laõ: Chú àiùỡu trừ rửởi loaồn nhừp tim cho nhỷọng bùồnh nhờn riùng leó chỷỏ khửng coỏ baõi thuửởc cho riùng mửợi loaồi rửởi loaồn nhừp.
Nùn lỷu yỏ: Trỷỳỏc àờy, vaõi ngỷỳõi tỷồ yỏ sỷó duồng mửồt loaồi thuửởc chửởng loaồn nhừp tim rờởt thửng duồng laõ Amiodarone (Cordrone) maõ khưng cố yỏ kiùởn chuyùn mưn, hờồu quẫ lõ bừ biùởn chỷỏng cỷỳõng húồc nhỷỳồc nựng tuyùởn bùồnh giaỏp traồng, xỳ hoaỏ phửới.
Caỏc thuửởc àiùỡu trừ loaồn nhừp tim cỷồc kyõ nguy hiùớm ỳó chửợ khi trừ rửởi loaồn nhừp tim, noỏ cuọng coỏ khaó nựng gờy ra nhỷọng loaồn nhừp tim khấc cụn nguy hiùớm hỳn nùởu khưng duõng àuỏng võ theo dội sất.
BS Nguyùợn Cửng Tờm
Rửởi loaồn thờỡn kinh tim
Rửởi loaồn thờỡn kinh tim laõ caỏch goồi chung àùớ giaói thủch nhỷọng hiùồn tỷỳồng khaỏc nhau thỷỳõng xaóy ra ỳó vuõng tim maõ thờỡy thuửởc cuụng nhỷ bùơnh nhớn chỷa xaõc ắnh roụ nguýn nhớn xuớịt phaõt.
Nhỷọng hiùồn tỷỳồng àố thỷỳõng lõ: tim àờồp nhanh, dùỵ hưỡi hưồp; húồc tim àờồp chờồm; dùợ choaỏng vaỏng, choỏng mựồt, ngờởt, loaồn nhừp tim loaồi ngoaồi tờm thu. Àửi khi bùồnh nhờn coỏ caóm giaỏc àau nhoỏi, àau tỷỏc, nựồng nùỡ ỳó vuõng tim, khi nguó coỏ hiùồn tỷỳồng boỏng àeõ... khaỏm tim khửng phaỏt hiùồn thờởy caỏc tửớn thỷỳng thỷồc thùớ ỳó caỏc hùồ thửởng van tim, trùn bẫng ghi àiùồn tim khưng thờởy cố biùởn àưới gị rộ rõng.
Nhỷọng hiùồn tỷỳồng khaỏc thỷỳõng xaóy ra ỳó vuõng tim, khửng coỏ caỏc tửớn thỷỳng thỷồc thùớ ỳó trong tim, nhỷng coỏ aónh hỷỳóng àùởn cuửồc sửởng bũnh thỷỳõng cuóa toaõn cỳ thùớ, trong àaồi àa sửở caỏc trỷỳõng hỳồp ăùỡu do tũnh traơng khửng ửớn ắnh cuờa hùơ thửịng thớỡn kinh trung ỷỳng vaõ mửồt phờỡn cuóa hùồ thửởng thờỡn kinh tỷồ àửồng trong tim gờy ra.
Phoâng trõ
- Bùơnh nhớn phaời ặỳơc nghú ngỳi hoađn toađn trong thỳđi gian nhớịt ắnh tỷđ 1 ăùịn 3 thaõng ỳờ nỳi ýn tụnh, tửịt nhớịt lađ khửng coõ tiùởng àửồng ửỡn aõo, ỳó nỳi àửỡng quù maỏt meó coỏ khửng khủ trong laõnh caâng hay.
- Phaói kiùn quyùởt traỏnh caỏc hiùồn tỷỳồng kủch thủch quaỏ maồnh àưởi vỳỏi hùồ thưởng thờỡn kinh, gờy xuỏc àưồng quấ mỷỏc húồc gờy cựng thựống vùỡ thờỡn kinh, nhờởt laõ àửởi vỳỏi nhỷọng ngỷỳõi dùợ xuỏc àửồng, nhỷ traỏnh àoồc truyùồn, xem phim gờy cờởn, traỏnh hoồp haõnh cựng thựống, thûác khuya...
- Khưng uưởng rỷỳồu, huỏt thuưởc lấ, thuưởc lõo húồc ựn uưởng thoaỏi quaỏ, khửng uửởng traõ àờồm hay caõ phù buửới tửởi laõm mờởt nguó.
Ùn nhiùỡu rau quaó tỷỳi coỏ nhiùỡu sinh tửở, ựn àiùỡu àửồ, àuó chờởt (àaồm, beỏo, bửồt).
- Tờồp thùớ duồc thùớ thao àùỡu àựồn. Caỏc mửn thùớ thao nhỷ bỳi lửồi, boỏng baõn, tờồp uửởn deóo, thaỏi cỷồc quyùỡn... Nùởu laõm cửng viùồc bựổt buửơc phaời ngửỡi hay ặõng, phaời tớơp trung tỷ tỷỳờng, tớơp trung ăửơng taỏc liùn tuồc... thũ phaói coỏ thỳõi gian nghú ngỳi giỷọa giỳõ.
- Thúnh thoaóng tham gia caỏc loaồi hũnh giaói trủ nheồ nhaõng nhỷ xem phim vui, nghe nhaồc nheồ...
- Chú duõng thuửởc mửồt caỏch haồn chùở khi xuỏc àửồng maồnh, tim àờồp dưỡn dờồp, khố nguó húồc mờởt nguó, cố thùớ duõng thuưởc an thờỡn loaồi Valium 5 mg/1 viùn, nựỗm nghú ngỳi. Uửởng sinh tửở nhoỏm B, C hoựơc uửịng thuửịc trỳơ tim theo chú ắnh cuờa baõc sụ.
BS Phaồm Vựn Àaóm
Ngờởt vaõ khaó nựng àiùỡu trừ chỷỏng ngờởt tim
Ngờởt laõ mửồt chỷỏng thỷỳõng gựồp, àựồc biùồt ỳó tuửới thanh thiùởu niùn, xaóy ra àửồt ngửồt, laõm cho ngỷỳõi bùồnh bờởt túnh, da taỏi nhỳồt vaõ hoaõn toaõn mờởt tri giaỏc mửồt luỏc, sau àoỏ laồi túnh dờồy. Luỏc naõy, tim coỏ thùớ ngỷõng àờồp húồc àờồp rờởt chờồm võ rờởt khệ. Ngỷỳõi bùồnh khưng thỳó húồc nhỷ ngẩt thỳó. Ngờởt xẫy ra do khưng cố àuó mấu àùởn nuưi dỷỳọng nậo, cố thùớ do nhiùỡu nguyùn nhờn khấc nhau, khưng nhờởt thiùởt chú laõ do bùồnh tim maồch.
Ngờởt trong bùồnh tim maồch hay coõn goồi laõ ngờởt tim, coỏ thùớ gựồp trong tờởt caó caỏc bùồnh lyỏ cuóa tim maồch. ÚÃ nhỷọng ngỷỳõi bừ bùồnh tim, khi coỏ thùm mửồt yùởu tửở bùn ngoaõi taỏc àửồng vaõo nhỷ hửởt hoaóng, lo sỳồ, cựng thựống quaỏ mỷỏc, laõm viùồc gựổng sỷỏc hay duõng thuửởc khửng àuỏng, ngỷỳõi bùồnh ỳó trong tũnh traồng tim ngỷõng àờồp trong mửồt thỳõi gian rờởt ngựổn, maõ y hoồc goồi laõ chùởt lờm saõng (taồm hiùớu laõ chùịt mửơt luõc nhỷng cođn coõ khaờ nựng sửịng laơi ặỳơc). Ngớịt tim thỷỳõng gựồp trong caỏc bùồnh lyỏ vùỡ tim vaõ maồch maỏu laõm lỷỳồng maỏu àùởn nậo nuưi dỷỳọng khưng àờỡy àuó, chựống hẩn:
- Bùồnh cuóa cỳ tim vaõ bùồnh cuóa àửồng maồch vaõnh; bùồnh heồp van àửồng maồch chuó; bùồnh haồ huyùởt aỏp. Ngoaõi ra ngờởt coõn xaóy ra àửởi vỳỏi trỷỳõng hỳồp tim àờồp quaỏ chờồm (dỷỳỏi 25 lờỡn trong mửồt phuỏt) húồc tim àờồp quấ nhanh (trùn 180 lờỡn trong mưồt phuỏt).
Ngờởt trong caỏc bùồnh khửng do tim coỏ thùớ gựồp laõ:
- Bùồnh ỳó phửới keõm theo khoỏ thỳó laõm giaóm hờởp thuồ oxy vaõo mấu húồc trong trỷỳõng hỳồp àiùồn giờồt, chùởt àuưởi, ngưồ àưồc gờy ngỷõng thúã.
- Bùơnh haơ ặỳđng trong maõu.
- Bùồnh thiùởu maỏu nựồng.
- Rửởi loaồn vùỡ thờỡn kinh: Thỷỳõng thờởy ỳó ngỷỳõi dùợ caóm xuỏc. Coỏ thùớ gựồp ỳó ngỷỳõi bừ chờởn thỷỳng sổ nậo...
Nhỷ vờồy, ngờởt coỏ thùớ gựồp trong bùồnh tim maồch cuọng nhỷ ỳó mửồt sửở bùồnh khaỏc. Vaõ tũnh traồng ngờởt xaóy ra vũ maỏu khửng àuó ỳó
trong nậo chỷỏ khưng hựốn lõ do suy tim gờy ra mõ nhiùỡu ngỷỳõi àậ lờỡm tỷỳóng trong bùồnh suy tim.
Àiùỡu cờỡn lỷu yỏ, ngờởt coỏ thùớ ỳó mửồt sửở ngỷỳõi bừ àửồng kinh (ngỷỳõi dờn hay goồi laõ lùn kinh phong). Trỷỳõng hỳồp coỏ nhỷọng xuỏc àửồng tũnh caóm quaỏ maồnh nhỷ tỷỏc giờồn (maõ ngỷỳõi ta hay noỏi laõ "tỷỏc àùởn chùởt lừm ài") húồc do quấ sỳồ hậi, quấ àau àỳỏn hay quấ buưỡn...
cuọng coỏ thùớ gờy ra ngờởt.
Ngờởt do tuồt huyùởt aỏp coỏ thùớ laõ sỷồ caónh baỏo khi noỏ kùởt hỳồp vỳỏi cỳn àửồng kinh. Hũnh thỷỏc àiùỡu trừ ban àờỡu thửng thỷỳõng laõ duõng thuửởc. Nhỷọng thuửởc khaỏc nhau coỏ thùớ gờy nhỷọng taỏc duồng ngoaõi yỏ muửởn vaõ tửởn keỏm. Mửồt liùồu phaỏp thay thùở laõ gia tựng lỷỳồng nỷỳỏc uửởng bựỗng caỏch cho uửởng nỷỳỏc duy trũ ỳó nhỷọng bùồnh nhờn bừ ngờởt do tuơt huýịt aõp. Ngỷỳđi ta ặa ra nghiùn cỷõu vùỡ "liùơu phaõp uửịng nỷỳỏc": Mửồt liùồu trũnh duõng nỷỳỏc uửởng, cho bùồnh nhờn coỏ bùồnh sỷó bừ ngờởt do tuồt huyùởt aỏp, bao gửỡm:
- Bựổt àờỡu tỷõ buửới saỏng, cho bùồnh nhờn uửởng nỷỳỏc mửợi ngaõy mửơt lỷỳơng tửịi thiùớu lađ 920 ml, tỷỳng ặỳng nhu cớỡu hựỡng ngađy cuờa ngỷỳõi nựồng 40 kg.
- Nỷỳỏc uửởng khửng coỏ caõ phù àùớ traỏnh tiùớu nhiùỡu.
- Cho pheỏp ựn mựồn nheồ nhỷng khửng nhiùỡu.
Kùởt quaó nghiùn cỷỏu cho thờởy, liùồu phaỏp uửởng nỷỳỏc laõ mửồt trừ liùơu coõ hiùơu quaờ, caời thiùơn ặỳơc tũnh traơng ngớịt do haơ huýịt aõp, caõc tấc giẫ àậ àùỡ nghừ ấp duồng liùồu phấp uưởng nỷỳỏc nhỷ lõ mưồt sỷồ can thiùồp ban àờỡu vùỡ phoõng traỏnh ngờởt do haồ huyùởt aỏp.
BS Lù Thiùồn Anh Tuờởn
Thiùởu maỏu
Coỏ nhiùỡu nguyùn nhờn gờy thiùởu maỏu:
- Ùn uửởng khửng àuỏng caỏch (thiùởu chờởt dinh dỷỳọng) nhỷ thiùởu chờởt sựổt, axit folic, chờởt àaồm, caỏc sinh tửở B2, B6, B12 vaõ E tham gia vaõo quaỏ trũnh tửớng hỳồp hửỡng huyùởt cờỡu.