QUYEÀN (THEÁ Kặ XVI – XVIII)
Tiết 50 Bài 24: KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN ĐÀNG NGOÀI THẾ KỈ XVIII
A . Mục tiêu bài học:
I. Kiến thức:
- Sự mục nát cực độ của chính quyền phong kiến Đàng Ngoài làm cho kinh tế nông nghiệp đình đốn ,công thương nghiệp sa sút ,điêu tàn. Nông dân cơ cực , phiêu tán đã vùng lên mãnh liệt chống lại chính quyền phong kiến.Tiêu biểu là khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu ,Hoàng Công Chất .
- Nhận thấy rõ tính chất quyết liệt và quy mô rộng lớn của phong trào khởi nghĩa nông dân ở Đàng Ngoài mà đỉnh cao là khoảng 30 năm giữa thế kỉ XVIII.
II. Tư tưởng:
- Thấy rõ sức mạnh quật khởi của nông dân Đàng Ngoài ,thể hiện ý chí đấu tranh chống áp bức ,chống bốc lột của nhân dân ta .
- Kính phục tinh thần đấu tranh kiên cường của nông dân và các thủ lĩnh nghĩa quân chống chính quyền phong kiến thối nát.
III. Kyõ naêêng:
- Đánh giá hiện tượng đấu tranh của giai cấp nông dân, biết vẽ và đọc bản đồ.
B .Đồ dùng dạy học:
- Bản đồ phong trào nông dân khởi nghĩa ở TK XVIII.
C .Hoạt động dạy và học:
I. Ổn định lớp:
II . Kiểm tra bài cũ : Thông qua.
III. Bài mới :
Ở bài học trước , ta đã thấy dưới quyền cai trị của chúa Trịnh ở Đàng Ngoài ,nền sản xuất bị trì trệ, kìm hãm, không chăm lo phát triển. Tình trạng đó kéo dài dẫn tới cảnh điêu đứng, khổ cực của quần chúng nhân dân. Có áp bức, có đấu tranh,nông dân Đàng Ngoài đã vùng lên đấu tranh, lật đổ chính quyền họ Trịnh thối nát.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NÔI DUNG
* Hoạt động 1: Tình hình chính trị
- Nhận xét về chính quyền phong kiến Đàng Ngoài giữa TK XVII ?
→ + Chính quyền mục nát đến cực độ.
-+ Vua leõ buứ nhỡn.
+ Chúa trịnh quanh năm hội hè phung phí tiền của.
+ Quan lại hoành hành đục khoét nhân dân
GV cho HS đọc và phân tích đoạn in nghiêng trong SGK tr
1. Tình hình chính trò:
- Giữa thế kỉ XVIII chính quyền phong kiến Đàng Ngoài suy suùp :
+ Vua Lê là bù nhìn.
+ Chúa Trịnh quanh năm hội hè yeỏn tieọc , phung phớ tieàn cuỷa.
116.
Qua đoạn trích em có nhận xét gì về bọn quan lại ?
→ các chúa trịnh sâm ăn chơi hưởng lạc,trịnh giang thì xây nhiều chùa lớn.bọn hoạn quan ngạo mạng hách dịch.quan lại xét xử không công bằng “ đục nước kéo cò”.
- Chính quyền phong kiến mục nát dẫn đến hậu quả gì?
(Sản xuất?công thương nghiệp ?)
→ Ruộng đất bỏ hoang và bị quan lại địa chủ lấn chiếm ,Sản xuất nông nghiệp đình đốn ,nhà nườc không quan tân đến thuỷ lợi →đê điều vỡ liên tục, mất mùa, lụt lội thường xuyên xảy ra. Nhà nước đánh thuế nặng vào các sản phẩm hàng hoá có người không đủ nộp thuế mà bỏ nghề vì thế coõng thửụng nghieọp sa suựt.
HS đọc đoạn trích in nghiêng sgk tr 117 và nhận xét
→Vì không đủ nộp thuế mà phải bần cùng bỏ cả nghề nghiệp (vì thuế sơn mà phải chặt cây sơn, vì thuế vải lụa mà phải phá khung cử i..)
Dưới tình cảnh đó đời sống nhân dân như thế nào?
→ + Nhân dân bị đẩy tới mức đường cùng.
+ Hàng chục vạn nông dân chết đói, đặc biệt năm 1740 – 1741 người chết đói nằm ngổn ngang, sống sót không còn một phần mười.
+ Nhân dân bỏ làng, phiêu tán khắp nơi.
Trước cuộc sống cực khổ ấy nhân dân có thái độ như thế nào?
→ Vùng lên đấu tranh, các cuộc khởi nghĩa nổ ra liên tiếp.
+ Quan lại hoành hành, đục khoeùt nhaân daân.
* Hậu quả:
- kinh teá sa suùt :
+ Sản xuất nông nghiệp đình đốn .
+ Hạn hán mất mùa xày ra . + Thuế nặng nế ,công thương nghieọp sa suựt .
- Đời sống nhân dân cực khổ ,nạn đói thường xuyên xảy ra .
→ Nông dân vùng lên đấu tranh .
* Hoạt động 2: Những cuộc khởi nghĩa lớn:
GV :Vào giữa tk XVIII phong trào nông dân đàng ngoài bùng nổ khắp các trấn ,đồng bằng và vùng Thanh - Nghệ Tổnh.
Những cuộc khởi nghĩa lớn nào đã xảy ra trong thời gian này?
→ + Nguyeón Dửụng Hửng (1737)
+ Nguyeón Danh Phửụng (1740- 1751) + Lê Duy Mật ( 1738-1770)
+ Nguyễn Hữu Cầu (1741-1751) + Hoàng Công Chất (1739 -1769)
GV : Đưa lược đồ nơi diễn ra các cuộc khởi nghĩa nông dân ở Đàng Ngoài TK XVIII , GV giải thích kí hiệu.
Nhìn trên bản đồ, em có nhận xét gì về địa bàn, thời gian ,quy mô của các cuộc khởi nghĩa?
→ Diễn ra trong thời gia dài ,quy mô lớn ,địa bàn hoạt động rộng từ đồng bằng đến miền núi.
Người lãnh đạo của phong trào ra sao? Họ thuộc tầng lớp nào ?
→ Người lãng đạo giỏi ,đủ mọi tầng lớp từ nông dân đến tôn thất họ Lê .
Lực lượng chính của phong trào là ai ? vì sao ?
→ Nông dân ,vì họ là tầng lớp bị áp bức chủ yếu , đời sống cực khổ không lối thoát.
GV tường thuật :
- Khởi nghĩa Nguyễn Dương Hưng nổ ra ở Sơn Tây , là
2 . Những cuộc khởi nghĩa lớn:
- Giữa Thế kỉ XVIII phong trào nông dân bùng nổ khắp Đàng Ngoài trong một thời gian dài với địa bàn hoạt động mạnh nhử :
+ Nguyeón Dửụng Hửng (1737)
+ Nguyeón Danh Phửụng (1740- 1751)
+ Lê Duy Mật ( 1738- 1770)
+ Nguyễn Hữu Cầu (1741- 1751)
+ Hoàng Công Chất (1739 -1769)
→ Đấu tranh nhằm chống lại chính quyền phong kiến để cải thiện đời sống .
- Kết quả : thất bại .
cuộc khởi nghĩa mở đầu cho phong trào nông dân ở Đàng Ngoài .
→ Đây là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu cho ý chí nguyện vọng và khí thế của nông dân Đàng Ngoài ở Tk XVIII ,tuy nhiên nó còn mang tính tự phát để làm thay đổi cuộc sống trước maét.
- Khởi nghĩa Hoàng Công Chất ( 1739- 1769) ở Sơn Nam di chuyển lên Tây Bắc ,lấy Điện Biên (Lai Châu ) làm căn cứ chính .Tại đây ông được sự giúp đỡ của nhân dân vùng Tây Bắc ,ông đã xây dựng cuộc sống ổn định cho nhân dân bản mường .
Kết quả cuộc khởi nghĩa của các cuộc khởi nghĩa này ra sao ? vì sao thất bại ?
→ Thất bại ,vì các cuộc khởi nghĩa diễn ra rời rạc ,lẽ tẻ, không đoàn kết thành một phong trào lớn.
GV: Liên hệ câu chuyện “ Bó đũa”
Cuộc khởi nghĩa tuy thất bại nhưng có ý nghĩa gì ?
→ - Chính quyền phong kiến họ Trịnh lung lay.Tạo điều kieọn cho nghúa quaõn Taõy Sụn tieỏn ra Baộc. Neõu cao tinh thần đấu tranh của nhân dân.
GV : Các phong trào đấu tranh của nông dân nổi dậy mạnh mẻ ở Tk XVIII đã giáng đòn nặng nề vào chính quyền phong kiến ,nó làm rung chuyển cả xã hội ,cơ đồ họ Trịnh bị lung lay . Đặc biệt là nó tạo điều kiện cho phong trào nông dân Tây Sơn thành công ở Đàng Ngoài .
- YÙ nghóa:
+ Làm cho chính quyền họ Trịnh lung lay.
+ Nêu cao tinh thần đấu tranh của nhân dân. Tạo điều kiện cho thắng lợi của nghĩa quân Tây Sơn sau này .
IV. Cuûng coá:
Điền niên đại vào sự kiện đã cho sau:
Niên đại Sự kiện
1737 1738-1770 1740-1751 1739-1769 1741-1751
V . Dặn dò:
HS về nhà tìm hiểu các câu hỏi trong bài 25:
Nêu những nét chính về tình hình xã hội Đàng trong nửa sau TK XVIII?
Trình bày trên lược đồ căn cứ địa của nghĩa quân Tây Sơn ?Tại sao nhân dân hăng hái tham gia phong trào nông dân Tây Sơn?
TUAÀN 26