CHƯƠNG VI: VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX
Tieát 59 I . TÌNH HÌNH CHÍNH TRÒ – KINH TEÁ
A . Mục tiêu bài học:
I . Kiến thức:
a- Thời gian Đáp án b- Sự kiện
1-1773 a. Quang Trung đánh tan quân Thanh
2-1783 b. Tây Sơn lật đổ chính quyền họ Nguyễn
3-1785 c. Tây Sơn kiểm sáot một vùng rộng lớn từ Quảng Nam đến Bình Thuận
4-1789 d. Tây Sơn đánh tan quân Xiêm
- Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập quyền ,mọi quyền hành tập trung vào tay vua. Các vua Nguyễn thần phục nhà Thanh và khước từ mọi tiếp xúc với các nước phương Tây. Sự phát triển của các ngành kinh tế ở thời Nguyễn gặp nhiều hạn cheá.
II. Tư tưởng:
- Chính sách của triều đình không phù hợp với y/c lịch sử nên kinh tế, xã hội không có điều kiện phát triển.
- Truyền thống chống áp bức bóc lột của nhân dân ta dưới thời phong kiến.
III. Kyõ naêêng:
- Vẽ lược đồ, xác định địa bàn đã diễn ra các cuộc khởi nghĩa lớn.
- Nhận xét các sự kiện qua tranh ảnh ,hình Sgk B . Đồ dùng dạy học:
- Bản đồ Việt Nam thời Nguyễn.
- Lược đồ các đơn vị hành chiùnh Việt Nam thời Nguyễn (từ năm 1832).Tranh ảnh về quân đội nhà Nguyễn
C . Hoạt động dạy và học:
I . Ổn định lớp:
II. Kiểm tra bài cũ:
1/. QT đã có những chính sách và biện pháp gì để phục hồi kinh tế, ổn định xã hội, phát triển văn hóa dân tộc?
III. Bài mới:
Vua Quang Trung mất đi là 1 tổn thất lớn cho cả nước. Thái tử Quang Toản lên ngôi đã không đập tan được âm mưu xâm lược của Nguyễn Ánh. Triều Tây Sơn tồn tại được 25 năm (1778 -1802) thì sụp đổ. Chế độ phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập.
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC NỘI DUNG GHI
* Hoạt động 1:Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kieỏn taõùp quyeàn.
GV : Sơn sau khi Quang Trung mất: Q.Toản không đủ sức gánh vác công việc đất nước ; Nguyễn Nhạc chịu an phận ,không lo việc nước về sau.
Nhân cơ hội triều Tây Sơn suy yếu,Nguyễn Ánh đã có hành động gì?
→ Nguyễn Aùnh đem thủy binh ra chiếm đất của Tây Sôn.
Nhà Nguyễn đã làm gì để lập lại chế độ phong kiến tập quyền?
→ - Năm 1802 Nguyễn Aùnh đặt niên hiệu Gia Long, chọn Phú Xuân (Huế) làm kinh đô.
- 1806 lên ngôi hoàng đế.Vua trực tiếp nắm mọi quyền hành từ TW đến địa phương.
- Năm 1831-1832 Chia nước ta thành 30 tỉnh và 1 phủ trực thuộc.
HS quan sát lược đồ các đơn vị hành chính VN thời Nguyễn, kể tên 1 số tỉnh và phủ trực thuộc.
GV :Nhà Nguyễn tổ chức triều đình làm 6 bộ :hộ ,lại ,lễ ,binh ,hình ,công. Đứng đấu là quan Thượng Thư ,co 1các cơ quan chuên trách như: Đô sát viện ,Quốc tử giám ,Nội vụ phủ …
Em có nhận xét gì về cách tổ chức đơn vị hành chính dưới triều Nguyễn?
1. Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kieỏn taõùp quyeàn.
- Lợi dụng triều Tây Sơn suy tếu ,Nguyễn Aùnh cho quân tấn công ra bắc lật đổ Tây Sơn .
- Năm 1802, Nguyễn Ánh đặt niên hiệu Gia Long ,chọn Phú Xuân làm kinh đô. Vua nắm quyền từ trung ương đến địa phửụng .
- Chia nước ta thành 30 tỉnh và 1 phuû .
- Năm 1815, nhà Nguyễn ban hành luật Gia Long.
- Xây dựng quân đội và thành
→ Đây là lần đầu tiên trên lãnh thổ thống nhất ,các tổ chức đơn vị hành chớnh được sắp đăùt chớnh quy như vậy.
Vua Gia Long chú trọng củng cố luật pháp như thế nào?
→ Năm 1815 ban hành bộ “ Hoàng triều luật lệ”
( Luật Gia Long) gồm 22 quyển với 398 điều luật đã được ban hành. Nội dung dựa hẳn vào bộ luật nhà Thanh.
HS quan sát H.62, 63 tr 136:Nhận xét về quân đội thời Nguyeãn ?
+ Quan võ thời Nguyễn mình mặc áo bào ngồi trên lưng ngựa, có lọng che rất oai phong.
+ Lính cận vệ thời Nguyễn được trang bị đầy đủ về khí giới, quân phục đồng bộ. Điều đó chứng tỏ nhà nước quan tâm củng cố quân đội.
- Xây dựng thành trì vững chắc.
- Lập hệ thống trạm ngựa từ Nam Quan đến Cà Mau.
GV :Nhân dân phải đi phu, đi lính để xây dựng những thành trì nguy nga, tráng lệ.
Nhận xét về chính sách đối ngoại của nhà Nguyễn?
→ Đóng cửa không tiếp xúc với nước ngoài nhưng lại thuần phục nhà Thanh 1 cách mù quáng.Lấy những chính sách của nhà thanh làm mẫu mực trị nước .
Hậu quả của chính sách đó?
→ Thúc đẩy nước Pháp chuẩn bị xâm lược nước ta.
trì vững chắc.
- Đối ngoại : Thần phục nhà Thanh ,khước từ tiếp xức với phửụng Taõy .
2. Kinh tế dưới triều Nguợeón.
a. Noõng nghieọp :
- Chú trọng khai hoang ,lập ấp ,đồn điền. → diện tích canh tác tăng .
- Ruộng vẫn bỏ hoanh ,dân phiêu tán .
- Không chăm lo đến đê điều ,tham nhuừng phoồ bieỏn.
→ Kinh teỏ noõng nghieọp sa suựt
* Hoạt động 2:Kinh tế dưới triều Nguỵễn
Tình hình nền kinh tế nông nghiệp nước ta đầu thế kỉ XIXnhư thế nào ?
→ - Nông nghiệp sa sút nghiêm trọng, đồng ruộng bỏ hoang neân:
+ Các vua Nguyễn chú ý việc khai hoang (Nguyễn Công Trứ được cử làm doanh điền sứ đãchiêu mộ dân lưu vong khai phá miền ven biển). Lập ấp, lập đồn ủieàn.
Công cuộc khai hoang ở thời Nguyễn có tác dụng như thế nào?
→ Tăng thêm diện tích canh tác.
Tại sao diện tích canh tác tăng thêm mà vẫn còn tình trạng nông dân lưu vong?
→ Vì:+ Ruộng đất còn bỏ hoang nhiều.
+ Bọn địa chủ, cường hào vẫn cướp ruộng đất của noâng daân.
+ Chế độ quân điền không còn tác dụng.
Thời Nguyễn có quan tâm tu sửa đê điều không? Tại sao ?
→Đê điều không sửa sang ,vì tài chính thiếu hụt ,nạn tham nhũng phổ biến → hạn hán lũ lụt xảy ra liên tiếp ( phủ khoái châu) →kinh tế nông nghiệp ngày càng sa sút ,không phát triển được .
Thủ công nghiệp thời Nguyễn có đặc điểm gì?
→ - Lập nhiều xưởng sản xuất: đúc tiền ,súng ,đóng tàu .
b. Thuỷ coõng nghieọp :
- Xuất hiện nhiều xưởng sản xuaát .
- Ngành khai thác mỏ mở rộng .
- Làng nghề thủ công ở nông thôn và thành thị phát triển.
→ Thủ công nghiệp có điều kiện phát triển nhưng bị kìm hãm.
c. Thửụng nghieọp:
- Nội thương:Buôn bán phát triển :Hội An ,Gia Định
- Ngoại thương: buôn bán với các nước láng giiềng ,hạn chế buôn bán với người phương
- Ngành khai thác mỏ được mở rộng.xuất hiện nhiều làng nghề .
- Làng nghề thủ công ở nông thôn và thành thị phát trieồn.
HS: đọc đoạn in nghiêng tr 138
Em có nhận xét gì về tài năng của thợ thủ công nước ta đầu TK XIX?
→ - Thông minh cần cù, sáng tạo, tay nghề cao.
- Bước đầu làm quen với 1 số thành tựu khoa học kĩ thuật mới ở phương Tây.
Mặc dù có nhiều tiềm lực nhưng vì sao thủ công nghiệp không phát triển được?
→ + Thợ giỏi bị bắt vào các xưởng của nhà nước sản xuất vật dụng cho vua quan → tài năng bị mai một.
+ Các mỏ khoáng sản khai thác thất thường và sa suùt daàn.
+ Thợ thủ công phải nộp thuế sản phẩm nặng nề.
Hoạt động thương nghiệp như thế nào?
→ -Nội thương :+ Buôn bán mở rộng ở các thành thị ,thị tứ mới ở Nam Bộ và Trung Bộ
+ Phố chợ đông đúc ,sầm uất ,các mặt hàng phong phú.
- Ngoại thương : +Mở rộng buôn bán với các nước trong khu vực, nhất là: xiêm , mã lai ,Trung Quốc.
+ Hạn chế buôn bán với người phửụng Taõy.
Taây.
HS quan sát H.64 và Nhận xét Thương cảng Hội An như thế nào ?
→ Thương cảng Hội An đông vui tấp nập, thuyền bè trên biển như mắc cưỉ. Gần bờ có những điếm canh quản lí các hoạt động buôn bán ven biển.
IV . Cuûng coá:
Nêu tình hình chính trị, kinh tế dứơi triều Nguyễn ? Bài tập: chọn câu trả lời đúng trong các câu sau.
Nguyen nhân chủ yếu nào làm cho Tây Sơn that bại trước các cuộc tấn công của Nguyễn Ánh?
a. Nội bộ Tây Sơn chia rẽ mâu thuẫn ngày càng gay gắt.
b.Quân của Nguyễn Ánh rất mạnh
c. Nguyễn Ánh được sự giúp đỡ của quân Xiêm.
d. Quang Trung mất Quang Toản lean nối ngôi nhưng không đủ năng lực.
V. Dặn dò:
HS về nhà tìm hiểu câu hỏi trong bài 27 (tiếp theo):
1/ Những nguyên nhân dẫn đến cuộc sống cực khổ của nhân dân ta ?
2/ Tóm tắt những nét chính vể 3 cuộc khởi nghĩa lớn ở nữa đầu thế kỉ XIX ?
---****---
TUAÀN 30
- Bài 27: CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN NHÀ NGUYỄN.