CHƯƠNG VI: VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX
Tiết 60 II. CÁC CUỘC NỔI DẬY CỦA NHÂN DÂN
A . Mục tiêu bài học:
I. Kiến thức:
Đời sống cực khổ của các tầng lớp nhân dân là nguyên nhân dẫn đến sự bùng nổ của hàng trăm cuộc khởi nghĩa nông dân dưới triều Nguyễn.
II. Tư tưởng:
- Tinh thần đấu tranh chống áp bức bóc lột của nhân dân ta dưới thời phong kieán.
III. Kyõ naêêng:
- Về lược đồ, xác định địa bàn đã diễn ra các cuộc khởi nghĩa lớn.
B . Đồ dùng dạy học:
- Bản đồ VN thời Nguyễn.
- Lược đồ các nơi bùng nổcuộc đấu tranh lớn của nhân dân chống vương triều Nguyễn nửa đầu TKXIX.
C . Hoạt động dạy và học:
I . Ổn định lớp:
II . Kiểm tra bài cũ:
1/. Nhà Nguyễn đã thành lập và củng cố nền thống trị như thế nào?
2/ Nhận xét nền kinh tế dưới triều Nguyễn ? III. Bài mới :
Chính quyền phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập nhưng chưa quan tâm thực sự đến đời sống nhân dân. Nhà Nguyễn xóa bỏ những chính sách tiến bộ của triều Tây
Sơn ,ban hành những chính sách mới nhằm thắt chặt ách thống trị ,duy trì nền kinh tế trong vòng bảo thủ,lạc hậu ,cô lập với thế giới bên ngoài. Những chính sách đó đã ảnh hưởng đến đời sống nhân dân như thế nào? Và họ đã phản ứng ra sao?
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG GHI
* Hoạt động 1:Đời sống nhân dân dưới triều Nguyễn
Dưới chính sách bảo thủ của nhà Nguyễn, đời sống nhaân daân ta ra sao?
→ - Đời sống nhân dân ngày càng khổ cực.
- Địa chủ hào lí cướp ruộng đất.
- Quan lại tham nhũng.
- Tô thuế nặng nề, dịch bệnh, đói kém khắp nơi . GV:- 1842, bão to ở Nghệ An làm đổ trên 4 vạn nóc nhà, hơn 5000 người chết.
- 1949 – 1850, dịch lớn trên cả nước làm 60 vạn người cheát.
HS đọc đoạn in nghiêng sgk tr 139
Qua đoạn trích, em có nhận xét gì về chính quyền nhà Nguyễn?
→ - Quan lại từ TW đến địa phương ra sức đục khoét bóc lột nhân dân.
- Xã hội loạn lạc không còn kỉ cương phép nước.
Thái độ nhân dân với chính quyền phong kiến nhà Nguyeãn?
→ Căm phẫn ,oán ghét nên họ vùng dậy đấu tranh.
* Hoạt động 2:Các cuộc nổi dậy.
GV: giới thiệu các cuộc k/n trên lược đồ(thủ lĩnh, nơi hoạt động).
1. Đời sống nhân dân dưới trieàu Nguyeãn .
- Đời sống nhân dân cực khổ.
- Quan lại ,địa chủ cướp ruộng ủatỏ tham nhuừng.
- Tô thuế nặng nề, bệnh dịch , đói kém .
2. Các cuộc nổi dậy.
a. Khởi Nghĩa Phan Ba Vành (1821 -1827):
-Là nông dân nghèo ,bất bình
Nhìn trên lược đồ, em có nhận xét gì về địa bàn các cuộc đấu tranh của nhân dân?
→ Nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra với quy mô rộng lớn khắp cả nước từ Bắc chí Nam.
GV : Có nhiều cuộc khởi nghĩ a nổ ra trong đó nổi bật là khởi nghĩa :Phan Bá Vành ,Nông Văn Vân ,Cao Bá Quát.
Em biết gì về Phan Bá Vành?
→ - Người làng Minh Giám (Thái Bình).
- Xuất thân nghèo ,lúc nhỏ đi chăn trâu cho địa chuû
Nguyên nhân nào khiến Phan Bá Vành khởi nghĩa ?
→ - Do sớm bất bình với giai cấp thống trị.
- Năm 1821, nhân 1 nạn đói lớn ở Nam Định,Thái Bình ông kêu gọi khởi nghĩa .
GV: Tường thuật cuộc k/n Phan Bá Vành:
- Cuộc k/n lan rộng nhanh chóng ra khắp các tỉnh Nam Định, Thái Bình, Hải Dương, Quảng Ninh, Quảng Yên .Phan Bá Vành lập căn cứ ở Trà Lũ ( Nam Định ) đánh nhau hàng chục trận với quân triều đình .
- Đầu 1827, quân triều đình theo các ngả về bao vây Trà Lũ. Trong lúc tình thế nguy khốn , Phan Bá Vành lại trì hoãn việc chuẩn bị đối phó. Tháng 3 năm ấy, quân triều đình tấn công dữ dộ ,vào đêm ông cho quân đào 1 con sông dài khoảng 800 mét để rạng sáng chạy ra biển nhưng súng bắn dữ, ông bị thương và bị bắt ,
với tầng lớp thống trị nên kêu gọi nhân dân nổi dậy .
- Căn cứ ởTrà Lũ ,khởi nghĩa lan rộng khắp Thái Bình ,Nam Định ,Hải Dương .
- Naờm 1827, quaõn trieàu ủỡnh bao vây tấn công trà lũ → khởi nghĩa bị đàn áp.
b. KN Noâng Vaên Vaân (1833- 1835):
- Là tù trưởng dân tộc Tày ,bất bình với giai cấp thống trị → kêu gọi các tù trưởng vùng Việt Bắc nổi dậy
- Nhà Nguyễn nhiều lấn cho quân bao vây .Năm 1835 khởi nghĩa bị dập tắt .
ông đã cắn lưỡi tự vẫn. → Đây là cuộc k/n nông dân điển hình nhất nửa đầu TK XIX dưới thời Nguyễn.
Nông Văn Vân là ai ? Vì sao ông nổi dậy khởi nghóa ?
→ Là tù trưởng dân tộc Tày ,giữ chức tri châu Bảo LẠC ( cao Bằng ) .Vì không chịu nổi sự chèn ép cũa triều Nguyễn nên đã cùng các tù trưởng tập hợp dân chúng nổi dậy .
GV tường thuõùt cuộc k/n Nụng Văn Võn:
- KN lan rộng khắp miền núi Việt Bắc ,liên hệ với các tù trưởng Mường và 1 số làng Việt ở Trung du .
- Bọn quan tỉnh bị bắt đã bị nghĩa quân thích vào mặt các chữ “quan tỉnh hay ăn hối lộ” rồi đuổi về. Nhiều quan chức nhà Nguyễn đã tự sát để khỏi bị nghĩa quân bắt. 2 lần nhà Nguyễn đem quân đàn áp đều thất bại.
Đến lần thứ 3 ông bao vây và chết trong rừng.
Nhận xét về cuộc kn của Nông Văn Vân?
→ Đây là cuộc đấu tranh rộng lớn tiêu biểu nhất của các dân tộc thiểu số.
Hãy cho biết 1 vài nét về Lê Văn Khôi ?
→ Là 1 thổ hào ở Cao Bằng nhưng lại vào Nam k/n.
GV giải thích: Thổ hào: người có thế lực ở địa phương (miền núi) thời phong kiến.
Hãy cho biết 1 vài nét về Cao Bá Quát?
→ - Người huyện Gia Lâm ( Hà Nội ) 1à nhà thơ lỗi lạ,1 nho sĩ yêu nước.
- Thông cảm ,đau xót nỗi thống khổ của nhân dân ,căm
c. KN Leâ Vaên Khoâi (1833 -1835):
- Naờm 1833 Leõ Vaờn Khoõi noồi dậy khởi nghĩa ở Phiên An . - Naêm 1834 Oâng maát , con trai oâng leân thay.
- Năm 1835 khởi nghĩa bị đàn áp.
c. KN Cao bá Quát (1854 -1856):
- Là nhà nho nghèo yêu nước ,do căm ghét nhà Nguyễn nên lãnh đạo nhân dân nổi dậy khởi nghĩa .
- Năm 1855, Cao Bá Quát hi sinh. 1856, khởi nghĩa bị dập taét.
ghét chế độ nhà Nguyễn nên khởi nghĩa.
→ - Ptrào nông dân tuy rầm rộ, rộng khắp nhưng rất phân tán, thiếu sự liên kết lực lượng.
- Triều đình nhà Nguyễn đàn áp dã man các cuộc k/n.
Các cuộc kn trên có ý nghĩa gì?
→ Thể hiện tinh thần đấu tranh anh dũng của các tầng lớp nhân dân chống triều đình phong kiến nhà Nguyễn.các cuộc đấu tranh góp phần củng cố khối đại đoàn kết thốnh nhất cộng đồng dân tộc việt nam
Hàng trăm cuộcnổi dậy chống nhà Nguyễn nói lên thực trạng xã hội bấy giờ như thế nào?
→ - Cuộc sống của nhân dân ngày càng khổ thêm.
Mâu thuẫn giai cấp trở nên sâu sắc.
- Chính quyền phong kiến nhà Nguyễn sớm muộn sẽ nhanh chóng sụp đổ.
IV . Cuûng coá:
1/. Tóm tắt những nét chính về các cuộc k/n lớn ở TKXIX?
Bài tập: chọn câu trả lời đúng trong các câu sau.
“Nghĩa quân lập căn cứ ở Trà lũ Nam Định , đánh nhau hàng chục trận lớn với quân triều đình , khi lâ Khởi nghĩa Phan Bá vành(1821-1827)
m trận thì đàn bà con gái cũng cầm giáo mác mà đánh” . Đó là cuộc khởi nghĩa nào?
a. Khởi nghĩa Phan Bá vành(1821-1827) b. Khởi nghĩa Lê văn Khôi(1833-1835) c. Khởi nghĩa Nông Văn Vân(1833-1835)
d. Khởi nghĩa Cao Bá Quát (1854-1856) V. Dặn dò:
-Về nhà học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài 27 và làm bài tập sách bài tập -Tìm hiểu câu hỏi bài 28:
1/ Trình bày sự phát triển văn hoá ,nghệ thuật nước ta vào thế kỉ XVIII- XIX ? 2/ Sưu tầm tranh ảnh văn hoá, ca dao ,tục ngữ Việt Nam ?
---***---
TUAÀN 31