CHƯƠNG VI: VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX
Tiết 61 Bài 28: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HÓA DÂN TỘC CUỐI TK XVIII
I . VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT.
A . Mục tiêu bài học:
I . Kiến thức :
- Nhận rõ sự phát triển rực rỡ của văn học ,nghệ thuật – nhất là văn học dân gian ,với những tác phẩm văn Nôm tiêu biểu, bước phát triển trong lĩnh vực, khoa học – kĩ thuật. những thành tựu khoa học trong các lĩnh vực Sử học, Địa lí học, Y học
II . Tư tưởng:
- Bồi dưỡng lòng trân trọng tự hào về những thành tựu văn hoá khoa họcmà ông ch ata để lại .
- Hình thành ý thức thái độ bảo vệ và phát huy di sản văn hoá . III. Kyõ naêêng:
- Sưu tầm ca dao, tục ngữ ở địa phương phản ánh những bất công và tội ác trong xã hội phong kiến. Nhận xét về tranh dân gian trong SGK.
- Biết phân tích giá trị những thành tựu đã đạt được về khoa học – kĩ thuật ở nước ta thời kì này.
B . Đồ dùng dạy học:
- Tranh ảnh về các công trình văn hóa,nghệ thuật thời Nguyễn.
C . Hoạt động dạy và học:
I . Ổn định lớp:
II. Kiểm tra bài cũ:
1/ . Đời sống của nhân dân ta dưới thời Nguyễnnhư thế nào ?
2/ . Thuật lại các cuộc đấu tranh tiêu biểu của nhân dân chống lại triều đình nhà Nguyễn? Nguyên nhân thất bại và ý nghĩa lịch sử.
III .Bài mới :
Mặc dù các cuộc khởi nghĩaliên tục bùng nổ vì những chính sách phản động lỗi thời của nhà Nguyễn , nhưng nền văn học, nghệ thuật vẫn phát triển mạnh mẻ.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG GHI
* Hoạt động 1: Văn học.
Văn học dân gian bao gồm những thể loại nào? Kể 1 vài tác phẩm mà em biết ? (
→ - Tục ngữ, ca dao, hò, vè.,thơ ,truyện (Truyện Nôm dài, truyện khôi hài, tiếu lâm) Truyện Trạng Quỳnh, vè chàng Lía.
HS đọc đoạn “ Trải qua nhiều ...người phụ nữ”.
HS thảo luận nhóm: Trong thời kì này, nền văn học nước ta có những tác giả, tác phẩm tiêu biểu nào?
→Nguyễn Du là nhà thơ kiệt xuất của thời kì này với tác phẩm Truyện Kiều .
1. Văn học.
- Văn học dân gian: tục ngữ, ca dao, truyện tiếu lâm ,bài vè….
- Văn học chữ Nôm phát triển mạnh gồm nhiểu tác phẩm tiêu bieồu nhử : Truyeọn Kieàu (Nguyeãn Du).Thô cuûa Hoà Xuaõn Hửụng , Huyeọn Thanh Quan ,Cao Bá Quát.
- Chinh phụ ngâm khúc ,Cung oán ngâm khúc ,thơ của Hồ Xuân Hương ,Bà Huyện Thanh Quan ,Cao Bá Quát ,Nguyeãn Vaên Sieâu .
GV : đọc cho HS nghe vài đoạn tác phẩm truyện kiều của nguyễn du ,nhấn mạnh nội dung truyệ kiều . Nguyễn Du là 1 trong những người được đánh giá là danh nhân văn hóa thế giới.
Có điểm gí mới trong các tác phẩm tác giả văn học?
→ Là sự xuất hiện của hàng loạt nhà thơ nữ nổi tiếng như Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm ,bà huyện thanh quan .
Hiện tượng này nói lên điều gì? Em hãy trích dẫn vài câu hay 1 đoạn thơ của 1 trong các tác giả nói trên?
→ Phụ nữ họ đã đấu tranh cho những quyền sống cơ bản ,đả kích vua quan phong kiến .
Văn học thời kì này phản ánh nội dung gì?
→ - Phản ánh cuộc sống xã hội đương thời.
- Thể hiện tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.
Thảo luận : Tại sao văn học bác học thời kì này lại phát triển rực rỡ, đạt tới đỉnh cao như vậy ?
→ - Đây là giai đoạn khủng hoảng trầm trọng của chế độ phong kiến.
- Là giai đoạn bão táp cách mạng , sôi động trong lịch sử.
- Văn học phản ánh hiện thực xã hội thời kì này là cơ sở để văn học phát triển mạnh.
* Hoạt động 2: Nghệ thuật
Nội dung : Phản ánh cuộc sống xã hội , nguyện vọng của nhaân daân.
2. Nghệ thuật.
- Nghệ rhuật sân khấu vẫn duy trì và phát triển : chèo, tuồng ,làng điệu dân ca …
-Tranh dân gian:Dòng tranh Đông Hồ( Bắc Ninh ) phản ánh sinh hoạt nhân dân .
GV : Mỗi dân tộc đều có lời ca ,địêu múa của riêng mình, góp phấn vào kho tàn văn nghệ chung của cộng đồng Việt Nam
Văn nghệ dân gian bao gồm những thể loại nào? Quê em có những điệu hát dân gian nào?
→ Sân khấu : chèo, tuồng, quan họ,lí ,hát dặm ở miền xuôi ,hát lượn ,hát xoan ở miền núi. – HS liệt kê những điệu hát
GV cho HS xem Đông Hồ ( Đánh vật, Chăn trâu thổi sáo, Bà Triệu...)
Em có nhận xét gì về đề tài tranh dân gian ?
→ - Mang đậm tính dân tộc.
- Phản ánh mọi mặt sinh hoạt và nguyện vọng của nhaân daân.
GV nêu nội dung của tranh” Chăn trâu thổi sáo”: Đó là 1 ước mong của các chú bé chăn trâu: thổi sáo và thả diều ngoài đồng nội ,một thú vui nói lên sự yêu đời và lạc quan và ước vọng thanh bình.
Thời kì này có những thành tựu kiến trúc nào nổi bật ?
→ Chùa Tây Phương ,Đình làng đình bảng ,Cung điện lăng thẩm vua Nguyễn ( Huế) ,Văn Miếu ( Hà Nội ) GV: cho HS xem ảnh chùa Tây Phương (chùa Tây Phương nay ở xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất ,tỉnh Hà Tây). Chùa do nhân dân thôn Nguyên Xá làm vào khoảng 1794.
Em có nhận xét gì về nghệ thuật kiến trúc ở chùa
- Kiến trúc phát triển đpộc đáo như : chú Tây Phương ( Hà Tây) , Đình làng đình bảng( Bắc Ninh) ,Cung điện laờng thaồm vua Nguyeón ( Hueỏ) . - Nghệ thuật tạc tượng, đúc đồng rất tài hoa.
Taõy Phửụng?
→ Kiểu kiến trúc đặc sắc ,mái uốn cong kiểu cung đình tạo sự tôn vinh cao quý.
Em có nhận xét gì về nghệ thuật đúc đồng thời kì này?
→ Nghệ thuật tạc tượng đúc đồng rất tài hoa ,
Hãy kể 1 số công trình kiến trúc, điêu khắc tiêu biểu mà em biết ?
→ Chùa Hương, chùa Thiên Mụ, Tượng thánh Trấn Võ....
HS Đọc in nghiêng cuối tr 144 v2 xem HS 68 : Ngọ Moân Hueá
IV. Cuûng coá .
1/ Cuối thế kỉ XIX văn học chữ nôm phát triển đến dỉnh cao em hãy kể vài tác phaồm tieõu bieồu ?
2/ Hãy nêu tên moat tác phẩm và tác giả có liên quan đến chủ đề sau:
a. Phản ánh những bất công và tội ác của xã hội phong kiến
………..
b. Bênh vực phụ nữ , đề cao nhân phẩm và vẻ đẹp của người phụ nữ, cảm thong sâu sắc cho thân phận chìm nổi của họ.
………..
c. a ngợi vẻ đẹp thiên nhiên thể hiện nỗi nhớ nước thương nha
---
d. châm biếm đả kích sâu cay , chĩa mũi nhọn vào thói hư tật xấu của xã hội đương thời.
---
---***---
TUAÀN 31