A. Mục tiêu : Học sinh :
- Hiểu đợc vai trò của miêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện
- Rèn kĩ năng kết hợp kể chuyện với miêu tả nội tâm nhân vật khi viết bài văn tự sù
B. Chuẩn bị : - Bảng phụ.
C. Các hoạt động dạy - học 1.ổn định tổ chức 2. Bài cũ:
? Miêu tả có vai trò nh thế nào trong văn tự sự ?
? Đối tợng miêu tả trong văn bản tự sự là những yếu tố nào ? 3. Giới thiệu bài mới
Trong tự sự , những đoạn tả cảnh sắc thiên nhiên , tả vật , tả sự vật , tả ngoại hình nhân vật , những cử chỉ , hành động của nhân vật là những đối t… ợng có thể nghe nhìn đợc một cách trực tiếp . Lại còn có những rung động , những cảm xúc , những ý nghĩ , tâm t tình cảm của nhân vật , không thể quan sát đợc một cách trực tiếp mà phải cảm nhận - Đó chính là miêu tả nội tâm nhân vật - còn gọi là tả cảnh ngụ tình . Vậy miêu tả nội tâm có vai trò nh thế nào trong văn bản tự sự bài học bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu.
Hoạt động 1 : Hớng dẫn tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự - Học sinh đọc thuộc lòng đoạn trích "
Kiều ở lầu Ngng Bích "
Học sinh làm Bài tập theo 2 nhóm :
? Nhãm 1 :
1. Tìm những câu thơ tả cảnh ?
2. Những câu thơ tả cảnh có mối quan hệ nh thế nào với việc thể hiện nội tâm nhân vật ? (Dấu hiệu nhận biết )
? Nhãm 2 :
1. Tìm những câu thơ miêu tả tâm trạng của T.Kiều ?
2. Miêu tả nội tâm có tác dụng nh thế nào đối với việc khắc hoạ nhân vật trong văn bản tự sự ?
Học sinh thảo luận trong 5 phút : Lớp nhận xét - Giáo viên kết luận , bổ sung.
- Học sinh đọc mục 2 SGK.
? Nhận xét cách miêu tả nội tâm nhân vật của tác giả ?
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
1, VÝ dô :
- Đoạn trích " Kiều ở lầu Ngng Bích"
* Đoạn thơ tả cảnh sắc bên ngoài : 6 c©u ®Çu , 8 c©u cuèi
-> Miêu tả bên ngoài bao gồm cảnh sắc thiên nhiên và ngoại hình của con ngời sự vật, có thể quan sát trực tiếp đợc giữa miêu tả hoàn cảnh , ngoại hình và miêu tả nội tâm có mối quan hệ với nhau từ miêu tả ngoại hình , hoàn cảnh mà ngời viết cho ta thấy đợc tâm trạng bên trong của nhân vật . Và ngợc lại
VD : ở đoạn " Kiều ... Bích " tả cảnh thiên nhiên giúp ngời đọc cảm nhận đợc nỗi buồn cô đơn , lẻ loi ,đau đớn xót xa , bế tắc tuyệt vọng của Kiều
* Đoạn 8 câu giữa miêu tả tâm trạng của Kiều bằng cách nêu trực tiếp những suy nghĩ bên trong của Kiều : nghĩ về thân phận cô đơn , bơ vơ nơi đất khách , nghĩ về cha mẹ chốn quê nhà ai chăm sóc , phụng dỡng lúc tuổi già .
- Nhân vật: là yếu tố quan trọng nhất của tác phẩm tự sự. Để xây dựng nhân vật nhà văn thờng miêu tả ngoại hình và miêu tả nội tâm.
- Miêu tả nội tâm nhằm khắc hoạ "chân dung t tởng" của nhân vật, tái hiện những trăn trở, dằn vặt, những dung
động tinh vi trong tình cảm của nhân vật. Vì thế miêu tả nội tâm có vai trò và tác dung rất to lớn trong việc khắc hoạ
đặc điểm, tính cách nhân vật.
VD2: Tác giả miêu tả nội tâm bằng cách miêu tả nét mặt, cử chỉ, của nhân
-> Diễn tả tâm trạng đau đớn, dằn vặt của lão Hạc sau khi bán Cậu Vàng.
2. Bài học.
- Miêu tả bên ngoài có đối tợng khá
? Qua ph©n tÝch vÝ dô em rót ra nhËn xÐt gì về miêu tả bên ngoai và miêu tả nội t©m nh©n vËt.
- Giáo viên tổng kết - Học sinh đọc to ghi nhí.
- Học sinh xác định yêu cầu của bài tập
Học sinh viết - trình bày trong 10 phót - nhËn xÐt
- Giáo viên đọc đoạn mẫu.
Học sinh viết đoạn văn trình bày trong 5 phót.
- Giáo viên nhận xét, đọc đoạn mÉu.
phong phú: cảnh vật, ngoại hình nhân vật -> ta có thể quan sát đợc trực tiếp, cảm nhận đợc bàng giác quan.
- Miêu tả nội tâm: suy nghĩ, tình cảm, diễn biến của tâm trạng -> ta không quan sát một cách trực tiếp mà cảm nhận gián tiếp thông qua tình huống, hoàn cảnh nhân vật.
- Giữa miêu tả bên ngoà và miêu tả nội tâm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau:
tả cảnh để ngụ tình, hoặc qua nội tâm
để lí giải, hiểu rõ thêm hình thức bên ngoài của con ngời.
II. Luyện tập.
Bài tập 1
? Tìm câu thơ miêu tả chân dung bên ngoài của Mã Gám Sinh (10 câu).
? Đoạn thơ miêu tả nội tâm Kiều?
(4 c©u).
? Viết thành văn xuôi.
Xác định sự việc, nhân vật chính, miêu tả nhân vật Mã Giám Sinh mua Kiều nh thế nào?
- Ngôi kể: Số 1 (Kiều) hoặc số ba . - Nhân vật chính: Mã Giám Sinh ->
miêu tả vẻ ngoài.
- Miêu tả nội tâm Thúy Kiều.
Bài tập 2:
- Ngôi kể: Số 1 (Kiều).
- Tr×nh tù:
+ Kiều mở toà án xét xử.
+ Cho mời Thúc Sinh vào (tả hình
ảnh Thúc Sinh).
+ Kiều tạ ơn Thúc Sinh + Nói bóng gió về Hoạn Th.
+ Dùng cách chào hỏi mỉa mai Hoạn Th.
+ Kiều hàm ý trả thù những gì
Hoạn Th gây ra cho nàng.
+ Hoạn Th bào chữa: Hạ thấ.p mình- Giảm nhẹ tội của mình - Kể công - §Ò cao KiÒu
4. Củng cố 5. Dặn dò
- Làm các bài tập Sgk.