Bài 4 CHĂM SÓC CÂY TRÀM
1. Chăm sóc rừng trồng năm thứ nhất
1.4 Phòng trừ sâu bệnh hại
Cần quán triệt phương châm phòng là chính, trừ kịp thời toàn diện và triệt để.
Phòng bệnh nên áp dụng tổng hợp nhiều biện pháp như:
- Thường xuyên làm cỏ, vệ sinh sạch sẽ, dọn sạch cỏ, không giữ lại những cây bị bệnh. Thu gom rác rưởi, túi bầu rách nát, cây con kém phẩm chất vào một nơi qui định để đốt. Không đề rác vương vãi. Dụng cụ làm vườn cần được rửa sạch và cất vào nơi khô ráo.
- Trừ sâu bệnh: Khi phát hiện cây con bị bệnh nhổ bỏ, cắt bỏ những cây hoặc các bộ phận bị bệnh đem đốt, phun thuốc trừ sâu.
Trong rừng tràm cần quan tâm các loại sâu bệnh sau: bệnh khô đầu lá do mấm Colletotrichum, sâu đục thân, sâu keo, sâu róm ăn lá. Ngoài ra cần chú ý phòng chống chuột và trâu bò phá hoại.
1.4.1 Bệnh khô đầu lá
- Nguyên nhân gây bệnh: do nấm Colletotrichum sp. gây hại - Triệu chứng: khô đầu lá, đốm lá, khô cành nhỏ.
- Phòng trừ:
Khi tỷ lệ và mức độ bị bệnh thấp không nhất thiết phải tiến hành biện pháp phòng trừ mà làm tốt công tác vệ sinh, chặt bỏ cành lá bị bệnh đưa ra khỏi rừng và tiêu hủy.
Khi bệnh nặng có thể sử dụng một số thuốc hóa học sau để phòng trừ:
VibenC 50 BHN pha 25 gam cho bình 8 lít hoặc Dinasin 6,5 SC pha 10ml/ bình 10 lít.
Hình 2.4.5: Bệnh khô đầu lá
1.4.2 Sâu đục thân 5 vạch đầu nâu: sâu thường đục lỗ chui vào thân cây tràm làm chồi héo khô và chết.
Đặc điểm hình thái của sâu đục thân bướm màu xám, cánh trước dài hơn cánh sau. Trên cánh trước có nhiều đốm đen nhỏ nằm rải rác. Bướm dài 18 – 20cm. Trứng xếp chồng thành từng khối trên cành hoặc lá cây. Mỗi con đẻ 100 – 150 trứng, trứng hình elip, mới đẻ có màu kem nhạt, sau chuyển thành kem đậm. Sau 8 - 10 ngày trứng nở thành sâu con. Sâu non tuổi 1 – 2 có màu nâu đỏ từ tuổi 3 trở đi có màu nâu vàng. Sâu con di chuyển xuống gốc cây rồi thâm nhập dần vào trong thân cây tràm chúng ăn phần gỗ tạo thành những đường rãnh dài dọc thân cây làm cây héo khô và chết. Sâu gây hại nhiều nhất cho rừng trồng 3 năm tuổi
Biện pháp phòng trừ:
+ Biện pháp sinh học: sâu non tuổi 5 – 6 và nhộng thường bị ong và ruồi ký sinh ăn nên có biện pháp bảo vệ các loài ký sinh thiên địch này.
+ Biện pháp hóa học: có thể sử dụng một số loại thuốc như sau: rất khó phòng trừ sâu đục thân một cách hữu hiệu. Cần phun thuốc giai đoạn trứng nở thành sâu non. Dùng Pasudin 50% với tỉ lệ 1 phần thuốc 3 phần nước bơm trực tiếp vào thân cây.
Hình 2.4.6: Sâu đục thân 1.4.3 Sâu keo hại cây con
+ Đặc điểm hình thái: sâu trưởng thành có màu nâu sáng. Sau khi vũ hóa bướm cặp đôi và đẻ trứng sau 3 - 4 ngày. Trứng có màu nâu vàng, tâp trung trên lá và nở thành sâu non sau 7 – 8 ngày. Sâu non ban ngày nấp ở gốc cây, sâu tuổi lớn hơn ban ngày chui xuống đất sáng sớm và chiều tối lên ăn là cây non. Nếu mật độ cao sâu có thể gây hại cho cây tràm. Đến tuổi 6 lại chui vào trong đất để hóa nhộng. Nhộng vùi trong đất sau 7 – 8 ngày thì thành bướm.
+ Tập tính sinh hoạt: loại sâu này thường gây hại chủ yếu trên những cây còn non trồng bằng phương pháp sạ khô. Sâu non tuổi 1 – 2 cắn lá tạo thành những lỗ nhỏ trên mặt lá. Từ tuổi 3 – 5 sâu ăn trụi phiến lá để trơ lại cuống. Sâu cũng có thể cắn ngang gốc cây con.
+ Biện pháp phòng trừ:
Biện pháp canh tác: khi sâu hóa nhộng cho nước vào líp ngập gốc cây để nhộng chết.
Biện pháp hóa học: khi sâu ở giai đoạn tuổi 1 – 2 có thể sử dụng một số loại thuốc tiếp xúc như Visher 25ND, pha 0,5l/ 400 lít nước phun cho một ha.
Khi sâu ở tuổi 3 – 4, có thể sử dụng thuốc vị độc: Dazinon 50% pha 1 lít/ 400 lít nước phun cho 1 ha.
Hình 2.4.7: Sâu keo 1.4.4 Sâu róm ăn lá
Đặc điểm hình thái của sâu róm ăn lá: bướm đực nhỏ hơn bướm cái, bướm cái có màu giống nhộng, trên đối cánh trước có hai vòng tròn viền đen, ở giữa trắng. Mỗi cánh có 9 chấm đen xếp thành hàng chéo về phía góc cánh. Sau khi vũ hóa được 1 – 2 ngày thì bướm bắt đầu đẻ trứng. Mỗi con đẻ 300 – 350 trứng, trứng có màu nâu nhạt, xếp thành hàng 2 trên mặt lá, mỗi hàng có 5 - 6 trứng. Sau 10 – 11 ngày sâu non nở ra và sống tập trung ở dưới mặt lá. Nhộng nằm trong kén tơ, kén có nhiều lông độc, dài 35 – 37mm, có màu nâu, vàng, trắng hoặc tím, đính trên thân và cành cây. Sâu non phá hoại suốt ngày đêm, khi trời nắng sâu trú ở mặt dưới của lá.
Biện pháp phòng trừ:
+ Biện pháp sinh học: nhộng thường bị ong và ruồi ký sinh ăn nên có biện pháp bảo vệ các loài ký sinh thiên địch này.
+ Biện pháp hóa học: có thể sử dụng một số loại thuốc trừ sâu tiếp xúc và vị độc sau: Viben C 50% pha 15 – 25ml/ bình 8 lít, phun 400 lít/ ha.
Hình 2.4.8: Sâu róm ăn lá
1.4.5 Chuột: đặc biệt chuột chỉ phá hoại đối với loài tràm úc khi cây phát triển thành cây con. Phòng trừ chuột bằng biện pháp cơ lý:
- Hệ thống bẫy chuột: Sự phá hoại của chuột đối với rừng trồng thường rất lớn mặt khác chúng ta không thể ngăn chuột vào rừng. Vì vậy, đối với rừng hệ thống bẫy chuột được sử dụng để giảm mật độ chuột và giảm thiệt hại do chuột gây ra cho cây trồng.
Vật dụng cần thiết để thiết lập hệ thống bẫy chuột gồm: Nilon – bẫy – cọc – dây thép.
Hình 2.4.9: Hệ thống bẫy chuột
Đặt hàng rào nilon: Dọc theo ranh giới các lô rào nilon đóng cọc chắc với khoảng cách 1- 2m, chiều dài cọc 80cm tính từ mặt đất. Kéo hai đường dây thép giữa các cọc để căng nilon làm rào cản. Rào nilon được kéo dọc theo đường dây thép và được buộc chặt bằng dây thép nhỏ để không làm gió bay. Chiều cao của tấm ni lon thường 60 – 80cm rào nilon phải được đặt ngoài cọc. Nếu cọc đóng phía ngoài rào chuột có thể leo lên cọc để vào trong lô bẫy. Khi căng các tấm nilon làm hàng rào nên chú ý, khoảng 20cm ở mép dưới của rào nilon phải trải trên mặt đất. Dùng đất để đè lên trên mép của rào nilon làm cho rào bám chặt vào trong đất và không có khe hở.
Bẫy đặt dọc theo rào nilon với khoảng cách 10m và luôn đặt ở các góc hàng rào. Ngay chỗ đặt bẫy hom cần đục lỗ trên hàng rào nilon sao cho cửa bẫy hom vừa với lỗ đục của hàng rào cản và hướng về phía chuột sẽ di chuyển tới.
Hệ thống bẫy có tác dụng ngăn cản chuột di chuyển ở giữa các khu vực nên cần biết hướng chuyển của chuột để cửa bẫy hom mở về phía đó.
- Bẫy cơ học: được sử dụng khá phổ biến vì loại bẫy này đơn giản, dễ làm, rẻ tiền có thể sử dụng được quanh năm. Mặt khác bẫy còn có ưu điểm không gây ô nhiễm cho môi trường. Tuy nhiên khi chuột phát sinh nhiều bẫy khó có thể đáp ứng được số lượng lớn để làm giảm nhanh mật độ chuột.
- Bắt chuột bằng tay: biện pháp này được sử dụng khá phổ biến sau khi thu hoạch hay vào mùa nước nổi, biện pháp rất kinh tế và an toàn với môi trường, nhưng chuột xuất hiện với số lượng nhiều thì không thực hiện được biện pháp này
Biện pháp hóa học:
- Muốn sử dụng thuốc hóa học đạt hiệu quả phải quan tâm đến nhiều mặt:
Thời điểm sử dụng thuốc ở giai đoạn phát triển nào của cây trồng trên đồng ruộng và cấu trúc quần thể chuột để chọn loại mồi trộn thích hợp. Bình thường chuột thích ăn những thức ăn có nhiều đạm: mộng lúa, cua, cá, ốc.... Chuột non lại thích ăn những thức ăn có nhiều chất xanh, có nhiều nước như các loại củ quả. Vị trí đặt bả cũng rất quan trọng để tránh tính đa nghi của chuột cần đặt bả ở chân bờ ruộng và được che khuất bởi các cây cỏ lùm bụi, nếu đặt bả ở chỗ trống hay ngay đường đi chuột đi chuột ít ăn hơn.
- Nhóm thuốc chết chậm bao gồm một số loại: Klerat, Forwarat, Killrat, Musa. Các loại thuốc này có ưu điểm là rất độc với chuột, ít độc hơn với các động vật khác. Các thuốc này không gây chết đột ngột cho chuột mà thường sau 3 – 4 ngày sau khi ăn bả chuột mới chết. Tuy vậy thuốc cũng có nhược điểm là chuột cũng có thể kháng thuốc nếu sử dụng nhiều lần và giá thuốc cũng cao.
- Dùng hóa chất xông hơi hang tổ: Biện pháp xông hơi chuột bằng hóa chất thuận lợi hơn biện pháp đào hang phá tổ vì ít tốn công sức không phá hỏng bờ ruộng, rẻ tiền, dễ tìm, ít độc với người nên dễ sử dụng và có thể áp dụng trên diện rộng.
Bột lưu huỳnh mỗi hang chuột cần dùng khoảng 20g bột trộn lẫn với mạt cưa và một nắm rơm vò nhuyễn. Đốt hỗn hợp này ở hang chuột. Để khí SO2 vào sâu trong hang liên tục 3- 5 phút, sau đó lấy đất bùn trét kín cửa hang. Chuột trong hang sẽ bị ngộ độc khí chết trong vòng 5 – 6 giờ.
Đất đèn mỗi hang chuột sử dụng 50 – 100g đất đèn nhỏ, trộn với mạt cưa theo tỉ lệ: 1 phần đất 2 phần mạt cưa. Bỏ hỗn hợp này vào hang chuột rồi dùng nước đổ vào hang cho hỗn hợp thuốc trôi vào trong hang, dùng đất trét kín miệng hang lại.
1.4.6 Trâu bò phá hoại
Phá hoại nhiều nhất đối với rừng mới trồng là trâu bò. Biện pháp phòng chống trước hết là tuyên truyền giáo dục nhân dân giác ngộ ý thức bảo vệ rừng, khoanh vùng chăn thả trâu bò, có nội qui bảo vệ, biển cấm chăn thả trâu bò vào khu vực rừng trồng hoặc đào mương xung quanh khu vực rừng trồng.
Hình 2.4.10: Đào mương xung quanh rừng trồng