Khái niệm tài sản
Tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản
- Vật là bộ phận của thế giới vật chất có thể đáp ứng một nhu cầu nào đó của conngười. Không phải bất cứ bộ phận nào của thế giới vật chất cũng được coi là kháchthể của quan hệ pháp luật dân sự như nước dưới sông, không khí,...nhưng khi conngười đóng chai, bình khí đem bán coi là khách thể của quan hệ pháp luật.
- Tiền là một loại hàng hoá, một vật cùng loại đặc biệt trong lưu thông dân sự. Tiềnlà phương tiện lưu thông và thanh toán, tiền được xác định bằng số lượng biểu hiện
tiền tệ giấy bạc chứ không phải là số tờ giấy bạc. Với tư cách là khách thể củaQHPLDS tiền chủ yếu đóng vai trò thanh toán các khoản nợ, có thể thay thế các vậtkhác. Tuy nhiên với tư cách là đại diện cho chủ quyền quốc gia người sở hữu tiền phảituân thủ nghiêm ngặt những qui định của pháp luật.
- Giấy tờ có giá như: các loại séc, cổ phiếu, công trái, sổ tiết kiệm,...
- Các quyền tài sản: quyền tài sản là quyền tự giá được bằng tiền và có thể chuyểngiao trong giao lưu dân sự, kể cả quyền sở hữu trí tuệ. Quyền tài sản có thể là: quyềnđòi nợ, quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, quyền sở hữu đối với phátminh, sáng chế,...
1.
Phân loại tài sản
* Căn cứ vào bản chất và tính năng sử dụng của tài sản phân thành các loại sau:
- Động sản và bất động sản:
+ Trong các văn bản pháp luật trước đây thì động sản và bất động sản được dựa vàonhiều căn cứ khác nhau. Theo 450 Dân luật Bắc kỳ và 459 Dân luật Trung kỳ thì:
* Bất động sản (immeuble):
- Dựa vào tính chất mà là bất động sản: Điền địa, nhà cửa cố định, ao hồ, rừng núi,cây cối mọc liền trên đất, hoa lợi mùa màng đã chín mà chưa gặt hái.
- Dựa vào công dụng mà thành bất động sản là những động sản mà người chủ đặttrong nhà, trên đất của mình một cách vĩnh viễn hay tạm thời để mưu lợi ích: bức vẽ,máy móc gắn liền với nhà, đất...
* Động sản (meuble): Là tất cả những tài sản không thuộc loại trên ( dựa trêncơ sở tính chất là những đồ vật có thể dịch chuyển được hoặc tự nó như các súc vật...)
BLDS 2005 (Điều 174) dựa vào thuộc tính tự nhiên của tài sản và có thể chuyểndịch bằng cơ học hay không để xác định theo
phương pháp loại trừ:
- Bất động sản là những tài sản bao gồm:
a. Đất đai.
b. Nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất đai, kể cả các tài sản gắn liền vớinhà ở, công trình xây dựng đó.
c. Các tài sản khác gắn liền với đất đai.
d. Các tài sản khác do pháp luật qui định.
- Động sản là những tài sản không phải là bất động sản.
Việc phân loại động sản và bất động sản có ý nghĩa thực tiễn hết sức quan trọngthể hiện:
+ Đối với bất động sản (nhà ở, công trình xây dựng khác,...) là loại tài sản cần đượcđăng ký quyền sở hữu.
+ Quyền và nghĩa vụ của các chủ thể đối với mỗi loại tài sản cũng khác nhau chẳnghạn mua bán nhà ở phải lập thành văn bản, có công chứng và đăng ký quyền sở hữu.
+ Bộ luật Dân sự còn có qui chế pháp lý riêng đối với từng loại tài sản
- Hoa lợi và lợi tức:
Trong Bộ dân luật Bắc kỳ và Trung kỳ qui định: Hoa lợi hayquả thực của một tài sản là tính chất định kỳ đều đặn như tiền lời, tiền
mướn, cây ăntrái, vật đẻ con...Trái lại các sản vật không có tính cách định kỳ như cây trong rừng,quặng dưới mỏ.
Theo Bộ luật dân sự thì hoa lợi là những sản vật tự nhiên mà tài sản mang lại (hoaquả thu được từ cây cối), còn lợi tức là các khoản lợi thu được từ việc khai thác tài sản(số tiền thu được từ việc cho thuê nhà).
- Vật chính và vật phụ:
Vật chính là vật độc lập có thể khai thác công dụng theotính năng; Vật phụ là vật trực tiếp phục vụ việc khai thác công dụng của vật chính làmột bộ phận của vật chính không thể tách rời vật chính.
Ngoài ra còn có sự phân chia thành: Vật chia được và vật không chia được; Vậtcùng loại và vật đặc định; Vật tiêu hao và vật không tiêu hao,...