XUẤT BẢN SÁCH TRONG NHỮNG THẬP NIÊN TỚI
II- ĐỊNH HƯỚNG QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN NGÀNH XUẤT BẢN ĐẾN ĐẦU THẾ KỶXXI
1- Về phát triển hoạt động xuất bản _
Trong những năm tới cần hoàn thiện và cho xuất bản những bộ sách đã tổ chức xuất bản trong những năm 90 như: Nguyên lý chủ nghĩa Mác- Lê nin; Tư tưởng Hồ Chí Minh; các lãnh tụ Đảng cộng sản và dân tộc; Tổng tập văn học Việt Nam ; Các công trình đánh dấu bước phát triển mới của các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, toàn tập...) Đồng thời khai thác những di sản văn hoá đang lưu giữ ở kho Hán Nôm và tận dụng mọi khả năng để khai thác các tư liệu khác đang được lưư giữ ở kho Hán Nôm và các tư liệu khác đang được lưu giữ ở nước ngoài (Việt kiểu, các viện nghiên cứu khoa học, các trung tâm lưu trữ và thư viện lớn của nước ngoài) nhằm mục đích hình thành từng bước những kho đữ liệu thông tin phục vụ cho công tác xuất bản ; Ngân hang ban thảo của nhà nước và kho dữ liệu ở các nhà xuất bản lớn; Ngành xuất bản phải hoạch định lại chức năng, nhiệm vụ của các nhà xuất bản hiện có. Sau khi ổn định hoạt động cần có định hình đầu tư của nhà nước để các nhà xuất bản hoạt động đúng định hướng và có thể chia làm 3 loại nhà xuất bản là : . Những nhà xuất bản mang tính chất quốc gia phục vụ nhiệm vụ giáo dục, tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đẳng và Nhà nước;
Những nhà xuất bản thuộc Bộ; ngành đáp ứng yêu cầu của các Bộ, ngành.
Những doanh nghiệp xuất bản hoạt động theo cơ chế thị trường, theo tỉnh thần của pháp luật quy định.
1
-23-
Muốn có được sự đa dạng đó phải xắp xếp ổn định trung tam dio tao trint
độ đại học cho ngành, tăng cường đào tạo và đào tạo lại đội ngũ biên tập viên cho các nhà xuất bản,tiến tới đào tạo trình độ trên đại học cho ngành xuất bản . Ngành xuất bản cân phải có trung tâm tư liệu được nối mạng với thông tin quốc tế; có quy trình biên tập bằng các phương tiện hiện đại, máy tính, chế bản in thử tại nhà xuất bản ...,Rút ngắn quy trình biên tập để sách được xuất bản nhanh hơn. Đồng thời đưa vào và thành lập hoạt động các nhà xuất bản điện tử sản xuất băng, đĩa CD-ROM, máy tra cứu từ (từ điển biết nói) và các vật liệu làm sách theo sự phát triển của nền khoa học hiện đại trong thời đại bùng nổ thông tin.
Để thực hiện được những điểu vừa trình bày trên đây, chúng ta cần sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các văn bản luật và dưới luật vẻ xuất bản cho phù hợp với tình hình hiện' đại, cần ban hành quy chế xuất bản - kiểm tra đĩa CD- ROM và nghị định về việc xuất bản -in-phát hành của các tổ chức nước ngoài ở Việt Nam.
Trên cơ sở đó, ban hành các chế độ chính sách về cách sử dụng thuế lợi tức cho đầu tư tái xuất bản , về việc xác định rõ nhà xuất bản là doanh nghiệp, doanh nghiệp công ích hay sự nghiệp có thu và cần ban hành chế độ nhuận bút
mới... |
| Truéc mat viéc quy hoạch toàn ngành, theo tỉnh thần chỉ thị 384 (quy
định chức nang nhà xuất bản ) phải hoàn tất, thành lập các trung tâm nhà xuất
ban (nhà xuất bản ,in¿ phát hành), cần thiết thành lập nhà xuất bản cho các
khu vực đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, Tay Bác, Việt Bắc, đồng bằng sông Hồng, miền trung, nhà xuất bản Tôn Giáo có chức năng xuất bản sách tôn giáo cần có hướng hoạt động rõ ràng hơn. -
2-Về hoạt động của ngành in: Cần bdo ddm một số mục tiêu chủ yếu
sau đây: : . .
a) Nang cao nang lực sản xuất của ngành để đạt mức tăng trưởng bình quân hàng năm về sản lượng quy đổi sang trang in(13x19)cm là 10%. Đến năm 2020 đạt từ 250 đến 260 tỉ tráng in, trong đó không tính các loại bao bì,
1 _24 -
nhãn sản phẩm in trên các màng phức hợp không phải là giấy và sản lượng của cỏc hộ sản xuất nhỏ ùn lụa thủ cụng.
b) Đẩy mạnh công việc chuyển dịch cơ cấu sản phẩm theo hướng tăng tỷ lệ các mặt hàng cao cấp và mặt hàng có giá trị để đạt được mức tăng bình quân hàng năm là 8% về giá trị sản lượng.
c) Tiếp tục đổi mới công nghệ thiết bị, đồng bộ 3 giai đoạn:
(1) sắp chữ - chế bản - tạo mẫu;
(2) qua trinh in;
(3) qua trinh hoan thién san phẩm;
Nâng cao thời gian khai thác thiết bị, hiệu quả quản lý, thực hành tiết kiệm và chú trọng bồi dưỡng tay nghề an toàn lao động cho đội ngũ công nghệ kỹ thuật...để hàng năm có thể tang năng xuất lao động bình quan d đầu người từ
10 đến 12%.
d)Thực hiện được những mục tiêu nói trên, toàn ngành sẽ đạt mức tăng thu nhập bình quân đầu người khoảng 10% hàng năm.
Muốn đạt được các mục tiêu vừa nêu, trước mắt cần phân bố lực lượng sản xuất của ngành theo chủ trương mà Bộ văn hoá - Thông tin đã vạch ra là :
Tiếp tục xây dựng hai trung tâm in lớn của thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, tạo điểư kiện để hai trung tam này có công nghệ tiên tiến, thiết bị hiện đại bằng nguồn vốn Nhà nước và tín dụng, đồng bộ ở cả ba giai đoạn công nghệ, có đội ngũ công nhân lành nghề, cần bộ quản lý và cán bộ kỹ thuật đủ năng lực quản lý, điểu hành sẵn xuất, đảm bảo in được những sản phẩm trọng yếu của Trung vong- Đồng thời xây dựng một số cơ sở in mạnh ở các thành phố lớn và khu công nghiệp như Hải Phòng, Đà Nắng, Cần Thơ để đáp ứng nhu cầu tại chỗ và các địa phương lân cận, hỗ trợ các địa phương trong việc sản xuất một số sản phẩm chất lượng cao về tạo mẫu và chế bản, giúp các địa phương đào tạo công nhân lành nghề để có thể làm chủ công nghệ và thiết
bị in mới. .
- Đối với các cơ sở in địa phương, nhất là các tỉnh miền núi và các tỉnh có nhiều khó khăn thì không phát triển thêm cơ sở in mới mà tập trung củng cố
-25-
các xí nghiệp hiện có phục vụ các nhu cầu ¡n tại chễ, đặc biệt là in báo của Đảng bộ địa phương. Đồng thời cần tranh thủ sự hỗ trợ của các cơ quan, các ngành hữu quan để đổi mới công nghệ, thiết bị, từng bước vươn lên đảm nhiệm thêm những nhu cầu khác của xã hội. Tuy theo diéu kiện về địa lý, kinh tế, xã hội mà xác định quy mô và năng lực công nghệ thích hợp.
- Ngay từ bây giờ, cần chuẩn bị về mọi mặt để tạo những tiền để quan trọng cho việc xây dựng trung tâm in thứ 3 của-cả nước ở miền Trung và Tây Nguyên.
Song song với việc đưa một số công nghệ mới vào nước ta trong những năm tiếp theo, cần tiếp tục ở một trình độ cao hơn quá trình ốp-xét hoá đã được định hướng đúng đắn fừ những năm trước. Thời gian tới cần đành một số vốn thích đáng để hiện đại hoá hai giai đoạn công nghệ trước và sau in, mở ra khả năng tạo mẫu và chế bản đạt trình độ khu vực và quốc tế, nâng cao chất lượng khâu đóng sách và hoàn thiện sản phâm để có thể đẩy mạnh việc in gia công cho nước ngoài.
Trong quá trình đầu tư phải tuân thủ các qui định của Chính phủ về quản lý đầu tư, xây dựng và đấu thầu để bảo đảm lựa chọn đứng công nghệ hiện đại, phù hợp với phương án sản phẩm và giá cả hợp lý. Phải xem xét kỹ lưỡng từng
trường hợp đầu tư máy đã qua sử dụng để ngăn chặn việc đưa những công nghệ
lạc hậu vào nước ta. :
Quan tâm hơn nữa và có cơ chế, chính sách hữu hiệu thúc đẩy việc nghiên cửa khoa học kỹ thuật và kinh tế tạo điều kiện giúp các cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật trau đồi kiến thức, nắm bắt kịp thời xu thế và diễn biến của khoa học công nghệ và thị trường in trong nước và thế giới. Cần đổi mới cách quản lý và sử dụng có hiệu quả hơn ngân sách cho công tác nghiên cứu khoa học của ngành ¡n, gắn liền với việc nghiên cứu khoa học và ứng dụng kỹ thuật với các viện nghiên cứu , các trường đại học và các cơ sở sản xuất in.
- Về thiết bị, cần nghiên cứu chế tạo những máy móc đơn giản, thiết bị phụ trợ cho các xí nghiệp In địa phương.
-26 -
- Về vật liệu in cần nghiên cứu, xây dựng một cơ sở sản xuất bản in ốp- xét tráng sắn, đầu tư nâng cấp các cơ sở sản xuất mực ¡n để tiến tới sản xuất mực In cao cấp ở trong nước.
Tiếp tục thực hiện định hướng đúng đắn đã được kết luận tại Hội nghị ngành in năm 1995 là chuyển dịch cơ cấu sản phẩm theo hướng tăng các sản lượng ấn phẩm có giá trị cao, trong đó sách khoảng trên 10%, báo chí trên 15% và còn có xu hướng tăng (chủ yếu do tăng trang, tăng kỳ và màu sắc), bao bì nhãn hàng trên giấy tờ quản lý, các loại chứng tờ, chứng chỉ, sổ sách các loại.
Trong những năm tới cần tập trung nghiên cứu và đầu tư vào lĩnh vực in các sản phẩm bao bì trên các loại vật liệu khác nhau như màng mỏng phức hợp, giấy thông thường, cát tông và kim loại. Đặc biệt cần gắn việc nghiên cứu nói trên với việc bảo vệ môi trường, ưu tiên sử dụng các công nghệ không gây
ô nhiễm hoặc các vật liệu không phải tốn kém khi xử lý rác thải đo khối lượng
bao bì tiêu dùng ngày càng tăng lên. Đây đang là vấn đề nan giải và tốn kém từ kinh nghiệm của các nước công nghiệp phát triển .
Trong chiến lược ‘san phẩm của ngành in, phải đành một vi trí xứng đáng cho vấn đề in sách "giáo khoa, giáo trình, phục vụ cho giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu của đất nước.
Trong thời gian tới cần xem xét tiến hành cổ phân hoá và gọi vốn đầu tư
nước ngoài theo tỉnh thần Nghị quyết 90/CP của Chính phủ ở các lĩnh vực sản xuất bao bì, nhãn hàng, sản xuất và sửa chữa cơ khí ngành in, sản xuất vật liệu
¡n, đào tạo công nhân lành nghề và tư vấn đầu tư, chuyển giao công nghệ. Ưu tiên xem xết các dự án ứng dụng công nghệ hiện đại hoá, không gây ô nhiễm môi trường, tao ra sin phẩm và thị trường mới, đặc biệt là thị trường nước
ngoài. ' ,
Đình chỉ thành lập các cơ sở in nội bộ, không trang bị máy móc In công nghiệp có công suất lớn cho các cơ sở ¡in nội bộ đã được thành lập. Các cơ quan, tổ chức có nhu cầu in những tài liệu lưu hành nội bộ chỉ được mua sắm, sử dụng các thiết bị in văn phòng để tránh lãng phí và ngăn chặn việc vượt rào
—
tham gia kinh doanh như những năm vừa qua. Mặt khác, cần phối hợp với co quan chủ quản và các-cơ quan hữu quan xem xét cụ thể từng trường hợp dé chuyển những cơ sở in thực sự không được bao cấp của ngân sách sang hoạt động kinh doanh, góp phần tăng thu cho ngân sách và tạo điều kiện để cơ sở in hoạt động đúng pháp luật và có hướng phát triển.
3- Về hoạt động phát hành sách
Đây là khâu cuối cùng, là đầu ra của hoạt động xuất bản và in, vì vậy hướng phát triển của hoạt động nay cần dựa trên cơ sở phát triển của xuất bản, in. Phải thực hiện đầy đủ Luật Xuất bản và các văn bản dưới luật, phục vụ công tác thông tin đối ngoại và giao lưu văn hoá của Đảng và Nhà nước ta, đồng thời cũng phải thực hiện tốt tỉnh thân Nghị quyết 90/CP của Chính phủ về xã hội hoá hoạt động văn hoá thông tin.
Định hướng hoạt động phát hành sách trong thập niên tới theo các mặt
Công tác sau: :
Trước hết, về công tác tổ chức phải nhanh chóng thành lập Tổng công ty sách Việt Nam trên cơ sở sáp nhập hệ thống phát hành sách giáo khoa của Bộ Giáo dục và đào tạo và hệ thống phát hành sách của ngành văn hoá đo Bộ Văn hoá - Thong tin quan lý. Đảm bảo Tổng công ty sách đủ mạnh để thoả mãn yêu cầu về tất cả các loại sách và văn hoá phẩm trong trong toàn quốc và thực hiện chức năng xuất nhập khẩu sách của nước ta, tiến tới tất cả các công ty sách các tỉnh đều là thành viên của Tổng công ty sách Việt Nam.
Thứ hai là đầu tư và phát triển sự nghiệp phát hành như : xây dựng các
siêu thị sách lớn ở Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nang va mot số thành
phố lớn khác, đảm bảơ mỗi tỉnh, thành phố có một trung tâm sách khang trang, xứng đáng là trung tâm văn hoá với đầy đủ ý nghĩa của nó; hiện đại hoá ngành phát hành sách, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật trong hoạt động phát hành sách, thiết lập lại hệ thống thông tin để điểu phối cung cầu sách trong cả nước;
thành lập Tổng đại lý sách, Trung tâm sách Việt Nam ở các nước trong khu vực, các nước có nhiều người Việt Nam sinh sống và các nước có giao lưu văn hoá thường xuyên với Việt Nam .
_-28- -
Thứ ba là đào tạo và cơ chế chính sách : nâng cao chất lượng đào tạo trình đệ đại học ngành phát hành sách trong trung tâm đào tạo ngành xuất bản . Chú ý đào tạo cán bộ quản lý, cán bộ nghiệp vụ và quản lý kinh tế, phổ cập trình độ đại học và trung cấp cho cán bộ, nhân viên phát hành sách. Về cơ chế, chính sách, để sách đến được vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, sách đến được với người nghèo cần tăng cường nguồn kinh tế tài trợ, đặt hàng sách hàng nám; tăng cường trợ giá, cước vận chuyển cho sách đi miền núi, vùng sâu, vùng xa; Tăng cường chế độ trợ giá cước cho sách báo xuất khẩu.
Khẳng định rõ ngành phát hành sách là hoạt động truyền bá văn hoá, cần
có chính sách đầu tư vốn, tài trợ, thuế, đầu tư xây dựng các trung tâm sách, cửa hàng sách, để hoạt động này không bị thương mại hoá đơn thuần.
Do đó trong việc triển khai nghị quyết 90/CP của Chính phủ về xã hội hoá hoạt động văn hoá - thông tin thì phát hành sách là hoạt động có điều kiện xã hội hoá mạnh mẽ hơn. Có thể cho tư nhân mở các siêu thị sách, các công ty trách nhiệm hữu hạn về kinh doanh sách và văn hoá phẩm, mở rộng mang ludi đại lý và có cơ chế thích đáng để các đại lý thực hiện luật mà vẫn kinh doanh tốt.
Để hoạt động phát hành sách đi vào nẻ nếp, có trật tự ký cương cần thành lập hệ thống thanh tra chuyên ngành của hoạt động xuất bản theo Luật Xuất bản. Có như, vậy mới:đảm bảo thị trường sách và văn hoá phẩm phát triển
mạnh mẽ, lành mạnh , đúng định hướng và đúng pháp luật.
Hy vọig những suy nghĩ ban đầu trên đây sẽ góp phần vào việc quy hoạch phát triển của hoạt động xuất bản, nhằm đưa sự nghiệp xuất bản phát triển mạnh mẽ hơn, theo đúng định hướng mà chỉ thị 22/CT/TW của Bộ chính trị đã để ra cho hoạt động báo chí, xuất bản cả nước, phục vụ có hiệu quả sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nước nhà./.
-29-