Bài 4 Đèn hình màu CRT
3. Phương pháp kiểm tra chất lượng đèn hình
* Hư hỏng thường gặp của đèn hình:
• Đèn hình bị lọt khí : Nguyên nhân thường do đèn hình bị va chạm mạnh, hoặc khi tháo vỉ đuôi đèn quá mạnh làm gẫy núm hút chân không, biểu hiện của đèn lọt khí là lớp Phosphor bên trong bị ố loang thành từng đám.
• Đèn hình bị đánh lửa: Nguyên nhân thường do điện áp cao áp quá mạnh, ta nhìn thấy tia lửa xanh trong chuôi đèn hình ở ngay đế cắm .
• Đèn hình bị già: Đèn hình già là đèn đã hết tuổi thọ sử dụng, đèn già tức là độ phát xạ của 3 Katôt bị giảm so với lúc mới, độ phát xạ của katot tỷ lệ với độ sáng của màn hình, vì vậy làm hình bị tối và mờ.
• Đèn hình bị lệch tia: Đèn lệch tia là đèn có một hoặc 2 trong sô 3 Katot có độ phát xạ giảm hoặc không phát xạ, trong khi Katot còn lại tương đối tốt, đèn lệch tia thường sinh ra hiện tượng bị sai màu và mất một màu.
* Kiểm tra đánh giá chất lượng của đèn hình:
a) Cảm nhận bằng mắt thường về chất lượng của đèn hình .
Ví dụ 1: Hình ảnh sau đây là hiện tượng của Tivi màu bị lệch tia, hỏng KG => màn ảnh ngả về màu tím:
Ví dụ 2: Hình ảnh bị tối và mờ, nguyên nhân do đèn hình bị già, độ phát xạ của cả 3 tia bị giảm.
Các hiện tượng trên, ngoài nguyên nhân do đèn lệch tia và đèn bị già còn có nguyên nhân do máy, vì vậy để kết luận chính xác có phải do đèn hay không thì ngoài việc đánh giá bằng mắt, ta cần phải đo độ phát xạ của đèn hình.
b) Phương pháp đo độ phát xạ của đèn hình Đo phát xạ đèn hình cổ nhỏ:
Đèn hình cổ nhỏ có 7 chân tín theo chiều kim đồng hồ là các chân KB - G1 - HT - GND - KR - G2 - KG
Cách đo:
• Dùng một biến áp cấp nguồn ~4,5V vào hai chân HT và GND (cấp nguồn cho sợi đốt)
• Xoay đồng hồ về thang x1KOhm, que đen để vào G1, que đỏ lần lượt đặt vào KG, KR, KB => và quan sát kết quả.
• Nếu trở kháng giữa G1 với 3 Katot bằng nhau => nghĩa là độ phát xạ của 3 tia bằng nhau, nếu trở kháng khác nhau thì độ phát xạ của 3 tia bị lệch.
• Trở kháng giữa G1 với Katot nào thấp hơn thì độ phát xạ của Katot đó tốt hơn.
• Thông thường với đèn 14" thì trở kháng này < 10K, nếu trở kháng quá cao > 30K là Katot bị hỏng.
Đo phát xạ đèn hình cổ trung:
Đèn hình cổ trung có 9 chân tín theo chiều kim đồng hồ là các chân G1 - KG - G2 - KR - GND - HT - KB, chân đầu tiên và chân cuối cùng bỏ trống.
Cách đo tương tự như đo kiểm tra đèn cổ nhỏ, nhưng điện áp cấp cho sợi đốt với đèn cổ trung là
~6,3V.
4 - Các bệnh liên quan đến sự phân cực của đèn hình
* Mất điện áp HV cung cấp cho đèn hình
• Nguyên nhân của trường hợp này thường do cao áp không hoạt động
• Biểu hiện là màn ảnh không sáng trong khi đèn báo nguồn vẫn còn và không có tiếng.
• Để sửa chữa hiện tượng trên ta cần kiểm tra khối quét dòng và cao áp.
* Mất điện áp sợi đốt
• Nguyên nhân thông thường là lỏng chân đế đèn hình, lỏng chân điện trở cung cấp điện áp nuôi sợi đốt.
• Biểu hiện: máy không có màn sáng nhưng vẫn có tiếng, vẫn có tiếng là chứng tỏ cao áp vẫn đang hoạt động.
• Sửa chữa: kiểm tra điện áp cấp cho sợi đốt (Heater) bằng thang xoay chiều, với đèn hình cổ nhỏ phải có 4,5V, với đèn hình cổ trung phải có 6,3V.
* Mất điện áp trên 3 Katôt đèn hình
• Nguyên nhân: Thường do mất điện áp 180V cung cấp cho tầng khuếch đại công suất sắc nằm trên vỉ đuôi đèn hình.
• Biểu hiện: màn ảnh sáng trắng và có tia quét ngược, không có hình.
• Sửa chữa: Kiểm tra điện áp trên 3 Katôt, nếu bình thường thì 3 Katôt có khoảng 100 - 150V, nếu áp trên 3 Katôt giảm thấp => cần kiểm tra điện áp 180V cấp cho vỉ đuôi đèn hình, điện áp này xuất phát từ cao áp, đo điện áp này trên tụ lọc 250V trên vỉ đuôi đèn.
• Trường hợp áp trên 3 Katốt vẫn có đủ thì giảm điện áp G2 bằng cách chỉnh núm Screen trên thân cuộn cao áp.
* Điện áp cấp cho lưới G2 tăng cao
• Nguyên nhân: Nếu là không phải do ta chỉnh thì nguyên nhân là do hỏng chiết áp Screen trên thân cuộn cao áp.
• Biểu hiện: Màn ảnh sáng trắng có tia quét ngược, có hình mờ hoặc không có hình như trường hợp mất áp trên 3 Katôt.
• Khắc phục: Kiểm tra lại điện áp tren 3 Ka tôt trước, Chỉnh chiết áp Screen cấp cho G2, Nếu không được thì tháo cao áp ra đi thay chiết áp G2 (mang đến thợ chuyên làm cao áp để sửa)
* Điện áp cấp cho G2 bị thấp
• Nguyên nhân: Do điều chỉnh sai chiết áp Screen hoặc bị hỏng chiết áp Screen.
• Biểu hiện: Hình ảnh tối hoặc mất ánh sáng, có tiếng bình thường.
• Khắc phục: chỉnh lại chiết áp Screen, nếu chỉnh không có tác dụng là hỏng chiết áp, nếu có tác dụng nhưng ảnh vẫn bị tối là do đèn hình hoặc mất điện áp lệnh điều chỉnh độ sáng.
* Điện áp cấp cho lưới Focus bị sai, cao quá hoặc thấp quá
• Nguyên nhân: Do chỉnh sai chiết áp Focus hoặc hỏng chiết áp Focus hoặc hỏng đế đèn hình (nguyên nhân này hay gặp nhất)
• Biểu hiện: Hình ảnh bị nhoè, nhìn các chi tiết không rõ.
• Khắc phục: Chỉnh lại chiết áp Focus trên thân cuộn cao áp, Thay đế đèn hình trên vỉ đuôi đèn hình, Nếu vẫn không hết thì cần tháo cao áp đi thay chiết áp Focus.
Vỉ đuôi và đế đèn hình màu trắng: