Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ STRESS CỦA KIỂM TOÁN VIÊN
1.3. Nhận xét các công trình nghiên cứu
Nghiên cứu về stress trong ngành kiểm toán đã được phát triển qua nhiều giai đoạn với hai hướng tiếp cận chính: y học và sinh học, cùng với tâm lý học. Các công trình nghiên cứu quốc tế và trong nước đã khám phá sâu rộng về nguồn gốc, biểu hiện và tác động của stress, cung cấp những hiểu biết quan trọng về stress và cách thức quản lý nó.
1.3.1. Nhận xét về các công trình nghiên cứu theo hướng tiếp cận y học và sinh học Lịch sử nghiên cứu về stress theo hướng tiếp cận y học và sinh học bắt đầu từ những công trình của Hooke (1660), Beard (1839-1883), và Bernard. Các nghiên
cứu này đã giúp hiểu rõ về mối quan hệ giữa stress và sức khỏe thể chất, nhấn mạnh sự cần thiết của việc duy trì sự cân bằng giữa môi trường bên trong và bên ngoài cơ thể. Ở Việt Nam, các nhà nghiên cứu như Tô Như Khuê, Phạm Ngọc Rao, và Nguyễn Hữu Nghiêm đã đóng góp quan trọng trong việc khám phá tác động của stress đến sức khỏe và hiệu suất công việc. Các nghiên cứu này đã nhấn mạnh vai trò của nhận thức và các biện pháp can thiệp để giảm bớt stress, cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần của các kiểm toán viên.
1.3.2. Nhận xét về các công trình nghiên cứu theo hướng tiếp cận tâm lý học Chuyển hướng từ y học sang tâm lý học, các nghiên cứu về stress đã tập trung vào các yếu tố tâm lý và xã hội, khám phá mối quan hệ giữa stress và sức khỏe tinh thần. Các nghiên cứu của Cannon, Meyer, và Holmes & Rahe đã làm sáng tỏ cách thức các biến cố cuộc sống và mối quan hệ xã hội ảnh hưởng đến stress. Trong bối cảnh Việt Nam, các nhà nghiên cứu như Đặng Phương Kiệt và Nguyễn Hữu Thụ đã
cung cấp cái nhìn chi tiết về nguyên nhân và biện pháp quản lý stress trong các lĩnh vực giáo dục và lao động chuyên nghiệp. Các nghiên cứu này đã đề xuất nhiều biện pháp can thiệp và chiến lược quản lý stress hiệu quả, giúp cải thiện sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.
1.3.3. Kết luận chung
Nhìn chung, các nghiên cứu theo hai hướng tiếp cận y học, sinh học và tâm lý học đã mang lại những hiểu biết sâu sắc về cơ chế sinh học và tâm lý của stress.
Những nghiên cứu này không chỉ giúp làm rõ nguồn gốc và biểu hiện của stress mà còn đề xuất các phương pháp can thiệp hiệu quả. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc phát triển các chiến lược giảm thiểu stress, nâng cao sức khỏe tinh thần và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, đặc biệt là trong các ngành nghề có áp lực cao như kiểm toán. Các công trình nghiên cứu đã đóng góp quan trọng vào việc phát triển các biện pháp quản lý stress, giúp nâng cao chất lượng công việc và sức khỏe tinh thần của các kiểm toán viên. Điều này không chỉ cải thiện hiệu suất công việc mà còn đảm bảo tính chính xác và độc lập của công tác kiểm toán, từ đó củng cố niềm tin của công chúng vào ngành nghề này.
Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu quốc tế và trong nước về stress trong các ngành nghề khác nhau, tuy nhiên, lĩnh vực kiểm toán – một nghề đặc thù với áp lực công việc cao – vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ tại Việt Nam. Các công trình nghiên cứu quốc tế chủ yếu tập trung vào các yếu tố như tác động của stress đến sức khỏe tâm lý và thể chất trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, hoặc môi trường lao động
nói chung. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa làm rõ được các yếu tố đặc thù nghề nghiệp kiểm toán như áp lực thời gian, khối lượng công việc lớn, và yêu cầu khắt khe về chất lượng báo cáo tài chính trong môi trường văn hóa và kinh tế tại Việt Nam. Đây là một khoảng trống quan trọng cần được lấp đầy để hiểu rõ hơn về tác động của stress đối với các kiểm toán viên.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu hiện tại chưa đánh giá toàn diện về mối quan hệ giữa các yếu tố như áp lực nghề nghiệp, hành vi lãnh đạo, sự mơ hồ và xung đột, cùng với mẫu hành vi loại A – những yếu tố có khả năng ảnh hưởng lớn đến stress của kiểm toán viên. Mặc dù một số nghiên cứu quốc tế đã phân tích các yếu tố này trong môi trường làm việc khác, nhưng những phân tích này chưa được thực hiện một cách đồng bộ trong nghề kiểm toán. Cụ thể, việc xác định cách thức các yếu tố này tác động đến stress trong bối cảnh nghề nghiệp tại Việt Nam, với những khác biệt về văn hóa tổ chức và môi trường kinh tế, vẫn là một lĩnh vực chưa được khám phá.
Một khía cạnh quan trọng khác chưa được làm rõ là tác động của stress đến hành vi và chất lượng công việc của kiểm toán viên. Stress không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần mà còn dẫn đến các hành vi tiêu cực như làm giảm chất lượng kiểm toán, bỏ qua các thủ tục cần thiết, hoặc xử lý hời hợt các tài liệu quan trọng. Tuy nhiên, rất ít nghiên cứu, đặc biệt tại Việt Nam, đã đánh giá một cách hệ thống mối quan hệ này. Việc hiểu rõ các tác động cụ thể của stress không chỉ giúp cải thiện sức khỏe tinh thần cho kiểm toán viên mà còn góp phần nâng cao tính chính xác, minh bạch của các báo cáo tài chính, và củng cố niềm tin của công chúng vào ngành kiểm toán.
Hơn nữa, phần lớn các nghiên cứu trước đây sử dụng phương pháp định tính hoặc mô tả đơn thuần, trong khi các phương pháp phân tích hiện đại như phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi quy tuyến tính đa biến, và kiểm định giả thuyết có thể cung cấp những hiểu biết sâu sắc và toàn diện hơn. Những phương pháp này không chỉ giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố một cách chính xác mà còn đưa ra các kết luận đáng tin cậy hơn, hỗ trợ việc áp dụng vào thực tiễn nghề nghiệp kiểm toán.
Từ những khoảng trống nêu trên, nghiên cứu này hướng tới việc khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến stress của kiểm toán viên trong bối cảnh nghề nghiệp tại Việt Nam, đồng thời đánh giá tác động của stress đến hành vi và chất lượng công việc. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng hiện đại nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện, đáng tin cậy và ứng dụng cao trong thực tiễn, từ đó đóng góp
vào việc phát triển các chiến lược giảm thiểu stress, nâng cao sức khỏe tinh thần và hiệu quả công việc của kiểm toán viên. Đây là một hướng tiếp cận cần thiết để lấp đầy khoảng trống nghiên cứu hiện tại, đồng thời mang lại giá trị thực tiễn đáng kể cho ngành kiểm toán tại Việt Nam.
Tiểu kết Chương 1
Chương 1 đã tổng quan các nghiên cứu về stress của kiểm toán viên theo hai hướng tiếp cận chính: y học - sinh học và tâm lý học.
Hướng y học và sinh học tập trung vào stress như một phản ứng của cơ thể trước áp lực, với các nghiên cứu tiêu biểu của Hooke, Beard, và Bernard. Ở Việt Nam, các tác giả như Tô Như Khuê và Đặng Phương Kiệt đã nhấn mạnh tác động của stress đến sức khỏe và hiệu suất công việc.
Hướng tâm lý học chú trọng các yếu tố tâm lý - xã hội, như các nghiên cứu của Cannon, Meyer, Holmes & Rahe. Tại Việt Nam, các công trình của Đặng Phương Kiệt và Nguyễn Hữu Thụ đã đề xuất nhiều biện pháp quản lý stress hiệu quả trong giáo dục và lao động.
Nhìn chung, các nghiên cứu đã làm rõ nguồn gốc, biểu hiện, và giải pháp can thiệp để giảm thiểu stress, đặc biệt trong các ngành nghề có áp lực cao như kiểm toán. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khoảng trống cần nghiên cứu, đặc biệt về cách ứng phó của kiểm toán viên với stress và ảnh hưởng của stress đến chất lượng công việc.
Chương 1 cung cấp cơ sở lý thuyết quan trọng để tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu, hướng đến việc quản lý và giảm thiểu stress nhằm nâng cao hiệu quả công việc và sức khỏe tinh thần cho kiểm toán viên.