Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN STRESS CỦA KIỂM TOÁN VIÊN
4.4. Kết quả phân tích một số trường hợp điển hình
Căng thẳng tâm lý của kiểm toán viên ở mức rất cao 4.4.1.1. Vài nét về bản thân và gia đình
a. Thông tin cá nhân:
- Tuổi: 42 tuổi.
- Giới tính: Nữ.
- Nghề nghiệp: Kiểm toán viên, Giám đốc công ty.
- Thâm niên công tác: 15 năm trong ngành kiểm toán; đang làm việc tại công ty kiểm toán có quy mô nhân viên dưới 30 nhân viên, áp lực công việc cao với thời gian làm việc dài và đa dạng về nhiệm vụ.
b.Thông tin gia đình:
- Tình trạng hôn nhân: Đã kết hôn.
- Số lượng và độ tuổi của con cái: 2 con gái (8 tuổi và 11 tuổi).
- Tình hình gia đình: Chồng (44 tuổi), kỹ sư tin học (hỗ trợ công nghệ cho công ty kiểm toán).
- Môi trường sống gia đình: đang sống độc lập (không ở cùng cha mẹ) tại chung cư ở Tp. Hồ Chí Minh.
- Mối quan hệ trong gia đình: Các thành viên trong gia đình sống hòa thuận và hỗ trợ lẫn nhau.
c. Khía cạnh tài chính và trách nhiệm gia đình:
- Trách nhiệm tài chính: Nữ kiểm toán viên này là người chính chịu trách nhiệm tài chính trong gia đình.
- Các gánh nặng tài chính: cả 2 con đang học ở trường quốc tế tại Việt Nam.
d. Tình hình sức khỏe:
- -Tình trạng sức khỏe cá nhân: bị huyết áp cao và tiểu đường.
- -Tình trạng sức khỏe của thành viên gia đình: các thành viên trong gia đình sức khỏe bình thường.
4.4.1.2. Biểu hiện stress
- Stress về thực thể: Áp lực công việc liên tục dẫn đến các triệu chứng thể chất như đau đầu, mệt mỏi.
- Stress về nhận thức: Gặp khó khăn trong việc duy trì sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân, cảm thấy bị quá tải về mặt tinh thần.
- Stress về cảm xúc: Lo lắng, căng thẳng không chia sẻ được với người khác.
- Stress về hành vi: Thay đổi trong hành vi như làm việc muộn và mang công việc về nhà.
4.4.1.3. Nhận xét về stress của kiểm toán viên T.T.V.A
Đây là một báo cáo nghiên cứu về ca điển hình về stress của một kiểm toán viên nữ, 42 tuổi, ở Tp. Hồ Chí Minh, với thâm niên công tác 15 năm. Kiểm toán viên này thường làm việc từ 8 đến 12 giờ mỗi ngày và thường phải hoàn thành nhiều công việc
cùng một lúc.
Dựa trên báo cáo nghiên cứu về ca trường hợp stress của một kiểm toán viên nữ 42 tuổi ở TP. Hồ Chí Minh, có thể thấy một số khám phá mới như sau:
Sự ảnh hưởng của thâm niên công tác đến mức độ stress: Một khám phá quan trọng là mối liên hệ giữa thâm niên công tác và mức độ stress. Trong trường hợp này, kiểm toán viên với 15 năm kinh nghiệmtrải qua mức độ stress cao, điều này cho thấy áp lực không giảm đi theo thời gian làm việc mà có thể tăng lên do trách nhiệm và kỳ vọng cao hơn.
Ảnh hưởng của công việc đến sức khỏe tinh thần: Nghiên cứu cũng làm nổi bật tác động của công việc đối với sức khỏe tinh thần, không chỉ qua các triệu chứng như mất ngủ, chán ăn, mệt mỏi, và lo lắng, mà còn thông qua khó khăn trong việc duy trì sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân.
Tác động đặc biệt đến phụ nữ có con nhỏ: Nghiên cứu cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức mà stress ảnh hưởng đặc biệt đến phụ nữ trong ngành kiểm toán, nhất là những người làm mẹ có con nhỏ. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc hỗ trợ cân bằng công việc và cuộc sống cá nhân cho phụ nữ trong môi trường làm việc chịu nhiều áp lực.
Các phương pháp giảm stress hiệu quả: Nghiên cứu này đã cung cấp thông tin chi tiết về các biện pháp giảm stress hiệu quả như yoga và sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè. Điều này làm sáng tỏ tầm quan trọng của việc tìm kiếm và áp dụng các chiến lược chăm sóc sức khỏe tinh thần chủ động.
Vai trò của công ty kiểm toán, hội nghề nghiệp trong việc hỗ trợ sức khỏe tinh thần: Nghiên cứu này đã cho thấy tầm quan trọng của việc các công ty kiểm toán, hội nghề nghiệp cần phải cung cấp nguồn lực và hỗ trợ để giảm thiểu stress và cải thiện sức khỏe tâm lý của nhân viên, thông qua các khóa huấn luyện về quản lý stress và chương trình giảm căng thẳng.
Nhìn chung, nghiên cứu này mang lại những hiểu biết mới về các yếu tố gây ra stress và cách thức giảm thiểu nó trong ngành kiểm toán, đặc biệt là đối với phụ nữ có thâm niên công tác lâu dài và có trách nhiệm gia đình.
4.4.2. Trường hợp 2: N.T.S
Căng thẳng tâm lý của kiểm toán viên ở mức cao 4.4.2.1. Vài nét về bản thân và gia đình
a.Thông tin cá nhân:
- -Tuổi: 53 tuổi.
- Giới tính: Nam.
- Nghề nghiệp: Kiểm toán viên, Tổng Giám đốc công ty.
- Thâm niên công tác: Hơn 20 năm trong ngành kiểm toán; đang làm việc tại công ty kiểm toán có quy mô nhân viên trên 120 nhân viên, áp lực công việc cao với thời gian làm việc dài và đa dạng về nhiệm vụ.
b.Thông tin gia đình:
- Tình trạng hôn nhân: Đã kết hôn.
- Số lượng và độ tuổi của con cái: 2 con trai (16 tuổi và 20 tuổi).
- Tình hình gia đình: Vợ (53 tuổi), kế toán trưởng.
- Môi trường sống gia đình: đang sống độc lập (không ở cùng cha mẹ) tại nhà phố ở Tp. Hồ Chí Minh.
- Mối quan hệ trong gia đình: Các thành viên trong gia đình sống hòa thuận và hỗ trợ lẫn nhau.
c.Khía cạnh tài chính và trách nhiệm gia đình:
- Trách nhiệm tài chính: người vợ là người chính chịu trách nhiệm tài chính trong gia đình.
- Các gánh nặng tài chính: con đang học ở trường đại học nước ngoài tại Việt Nam.
d.Tình hình sức khỏe:
- -Tình trạng sức khỏe cá nhân: bị gout.
- -Tình trạng sức khỏe của thành viên gia đình: các thành viên trong gia đình sức khỏe bình thường.
4.4.2.2. Biểu hiện stress
- Stress về thực thể: Bao gồm mệt mỏi thường xuyên, đau đầu và đau lưng do áp lực công việc. Gặp vấn đề trong việc duy trì sức khỏe tốt, như giảm khả năng tập trung và thường xuyên cảm thấy kiệt sức.
- Stress về nhận thức: Khó khăn (quyết định và tư duy) trong việc ra quyết định do tâm trạng không ổn định và mệt mỏi. Cảm giác (nhận thức về công việc) quá tải với công việc và áp lực, dẫn đến suy giảm hiệu suất làm việc.
- Stress về cảm xúc: Thường xuyên (trạng thái cảm xúc) cảm thấy lo lắng và bất an, thậm chí có những cảm xúc tiêu cực mạnh như thất vọng và chán nản.
Gặp khó khăn (tương tác xã hội) trong việc duy trì mối quan hệ xã hội lành mạnh với đồng nghiệp và gia đình do cảm giác căng thẳng và áp lực.
- Stress về hành vi: Có xu hướng (hành vi làm việc) làm việc quá giờ và mang
công việc về nhà, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống cá nhân. Có thể phát triển các thói quen (phản ứng với stress) không lành mạnh như hay trở nên cáu kỉnh và dễ tức giận vô cớ hơn trong các tình huống áp lực.
4.4.2.3. Nhận xét về stress của kiểm toán viên N.T.S
Đây là một báo cáo nghiên cứu về ca điển hình về stress của một kiểm toán viên nam, 53 tuổi, ở Tp. Hồ Chí Minh, với thâm niên công tác hơn 20 năm, hiện đang là Tổng Giám đốc của một công ty kiểm toán có quy mô nhân viên 120 nhân viên (có trụ sở chính ở Tp. Hồ Chí Minh, chi nhánh Hà Nội và Đà Nẵng). Kiểm toán viên này có lịch làm việc đầy đủ trong tuần từ thứ Hai đến thứ Sáu và thỉnh thoảng làm việc vào thứ Bảy thường làm việc từ 8 đến 12 giờ mỗi ngày. Ngoài ra, anh ta phải đối mặt với áp lực công việc lớn vì phải quản lý các dự án kiểm toán của công ty và đảm bảo chất lượng công việc của các nhân viên khác.
Dựa trên báo cáo nghiên cứu về ca trường hợp stress của một kiểm toán viên nam, 53 tuổi ở TP. Hồ Chí Minh, có thể thấy một số nhận xét sau:
Sự kết hợp giữa áp lực công việc và vấn đề sức khỏe cá nhân: Báo cáo chỉ ra sự tương tác phức tạp giữa áp lực công việc và vấn đề sức khỏe cá nhân như bệnh gout.
Sự kết hợp này là một khám phá quan trọng, cho thấy cách thức stress nghề nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn gắn liền với sức khỏe thể chất.
Ảnh hưởng của công việc đến đời sống gia đình: Nghiên cứu cũng khám phá tác động của công việc đối với đời sống gia đình, đặc biệt khi vợ cũng làm trong lĩnh vực tài chính. Điều này có thể tạo ra một môi trường gia đình căng thẳng, nơi cả hai vợ chồng đều chịu áp lực công việc cao.
Tác động của trách nhiệm gia đình đối với stress: Có con cái, đặc biệt là một đứa con đang học ở trường đại học nước ngoài tại Việt Nam, tăng thêm gánh nặng về mặt tài chính và trách nhiệm, góp phần vào mức độ stress của kiểm toán viên. Đây là một khía cạnh quan trọng, thường không được nhấn mạnh trong nghiên cứu về stress nghề nghiệp.
Mối liên hệ giữa stress và bệnh gout: Mặc dù mối liên hệ giữa stress kéo dài và bệnh gout chưa được khẳng định một cách chắc chắn, nghiên cứu này có thể gợi mở về một mối liên kết tiềm ẩn, mở đường cho thêm nghiên cứu trong tương lai.
Nhu cầu về chăm sóc sức khỏe tâm lý trong ngành kiểm toán: Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc công ty cần phải chú trọng đến việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho nhân viên, một vấn đề thường không được đề cập đến nhiều trong ngành này.
Những đặc điểm này không chỉ mở rộng hiểu biết về tác động của stress trong
ngành kiểm toán, mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho việc phát triển chính sách và chiến lược giảm stress trong nghề nghiệp.
4.4.3. Trường hợp 3: L.T.B.H
Căng thẳng tâm lý của kiểm toán viên ở mức trung bình 4.4.3.1. Vài nét về bản thân và gia đình
a.Thông tin cá nhân:
- Tuổi: 44 tuổi.
- Giới tính: Nữ.
- Nghề nghiệp: Kiểm toán viên, Trưởng phòng.
- Thâm niên công tác: 16 năm trong ngành kiểm toán; đang làm việc tại công ty kiểm toán có quy mô nhân viên dưới 30 nhân viên, áp lực công việc cao với thời gian làm việc dài và đa dạng về nhiệm vụ.
b.Thông tin gia đình:
- Tình trạng hôn nhân: Đã kết hôn.
- Số lượng và độ tuổi của con cái: 2 con trai (sinh đôi, cùng 10 tuổi).
- Tình hình gia đình: Chồng (44 tuổi), Phó Tổng Giám đốc một công ty kiểm toán có quy mô 150 nhân viên.
- Môi trường sống gia đình: đang sống (cùng chị chồng; chị chồng là kế toán viên & sống hòa thuận) tại nhà thuê trọ ở Tp. Hồ Chí Minh.
- Mối quan hệ trong gia đình: Các thành viên trong gia đình sống hòa thuận và hỗ trợ lẫn nhau.
c.Khía cạnh tài chính và trách nhiệm gia đình:
- Trách nhiệm tài chính: người vợ và chồng cùng chịu trách nhiệm tài chính trong gia đình.
- Các gánh nặng tài chính: con đang học ở trường đại học nước ngoài tại Việt Nam.
- Tình trạng sức khỏe cá nhân: tốt.
- Tình trạng sức khỏe của thành viên gia đình: có chồng bị tiểu đường.
4.4.3.2. Biểu hiện stress
Stress về thực thể: Mặc dù tình trạng sức khỏe cá nhân tốt, L.T.B.H thỉnh thoảng cảm thấy (triệu chứng thể chất) mệt mỏi do áp lực công việc và trách nhiệm gia đình. Công việc (ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày) đòi hỏi thời gian làm việc dài khiến cô thường xuyên căng thẳng, ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc bản thân và gia đình.
Stress về nhận thức: Áp lực từ việc quản lý các nhiệm vụ đa dạng tại công ty kiểm toán khiến kiểm toán viên này đôi khi cảm thấy quá tải và khó khăn trong việc
đặt ưu tiên cho công việc. L.T.B.H nhận thức (nhận thức về vai trò và trách nhiệm) rõ về vai trò của mình nhưng đôi khi cảm thấy nặng nề vì trách nhiệm cả trong công việc và gia đình.
Stress về cảm xúc: Đôi khi cảm thấy lo lắng và chán nản (cảm xúc tiêu cực) với lượng công việc nhiều và sự cân nhắc giữa công việc và cuộc sống gia đình.Tuy nhiên, L.T.B.H thường giữ được sự bình tĩnh và hạn chế để cảm xúc cá nhân ảnh hưởng đến môi trường làm việc chung.
Stress về hành vi: Thường làm việc ngoài giờ và cố gắng cân bằng giữa công việc và gia đình, nhưng đôi khi phải chấp nhận làm việc tại nhà. L.T.B.H cố gắng áp dụng các phương pháp giảm stress như yoga và dành thời gian với gia đình để giảm bớt áp lực từ công việc.
4.4.3.3. Nhận xét về stress của kiểm toán viên L.T.B.H
Đây là một báo cáo nghiên cứu về ca điển hình về stress của một kiểm toán viên nữ, 44 tuổi, ở Tp. Hồ Chí Minh, với thâm niên công tác 15 năm. Kiểm toán viên này thường làm việc từ 8 đến 12 giờ mỗi ngày và thường phải hoàn thành nhiều công việc cùng một lúc. Chị kiểm toán viên này có cấp bậc là Trưởng phòng kiểm toán của một công ty kiểm toán quy mô nhỏ (ít hơn 30 nhân viên), có trụ sở chính tại Tp.
Hồ Chí Minh. Kiểm toán viên có chồng cũng là một kiểm toán viên có chức vụ Phó Tổng giám đốc của một công ty kiểm toán với quy mô trên 120 nhân viên. Kiểm toán viên này có 2 con sinh đôi, đang học tại trường tiểu học và 2 con đang đi học. Bên cạnh đó, chồng bà thường xuyên đi công tác vắng nhà, nhất là vào mùa cao điểm kiểm toán.
Dựa trên báo cáo nghiên cứu về ca trường hợp stress của một kiểm toán viên nữ 41 tuổi ở TP. Hồ Chí Minh, có thể đưa ra một số nhận xét như sau:
Sự kết hợp giữa áp lực công việc và trách nhiệm gia đình: Nghiên cứu này nêu bật sự kết hợp giữa áp lực công việc trong ngành kiểm toán và trách nhiệm gia đình, đặc biệt là khi phải chăm sóc hai con sinh đôi và đang độ tuổi đi học. Điều này làm tăng đáng kể mức độ stress của chị kiểm toán viên.
Ảnh hưởng của môi trường sống đến stress: Việc sống ở trọ ở một thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh, cùng với áp lực từ môi trường làm việc, được nêu bật như một yếu tố ảnh hưởng đến mức độ stress.
Tác động của mối quan hệ gia đình đến stress: Sự cạnh tranh và áp lực trong quan hệ gia đình, đặc biệt khi cả vợ và chồng đều là kiểm toán viên, được nghiên cứu như là yếu tố tăng thêm stress. Điều này cho thấy mối quan hệ phức tạp giữa công
việc và cuộc sống gia đình.
Stress trong mùa cao điểm kiểm toán: Khám phá về cách stress tăng lên đối với cả hai vợ chồng kiểm toán viên trong mùa cao điểm kiểm toán là điểm nổi bật, cho thấy áp lực công việc không chỉ ảnh hưởng đến một cá nhân mà còn lan rộng ra cả gia đình.
Vai trò của quản lý tài chính gia đình đối với stress: Việc chị kiểm toán viên phải quản lý tài chính gia đình cũng là một yếu tố gây stress, đặc biệt khi cả hai vợ chồng đều có thói quen quản lý tài chính chặt chẽ.
Những khám phá này không chỉ làm sâu sắc thêm hiểu biết về nguyên nhân và ảnh hưởng của stress trong ngành kiểm toán, mà còn cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Nó cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hỗ trợ tâm lý trong môi trường làm việc chịu áp lực cao như ngành kiểm toán.
4.4.4. Nhận xét chung về các trường hợp điển hình
Trong nghiên cứu khoa học thuộc lĩnh vực tâm lý học, việc thực hiện phương pháp nghiên cứu định lượng là rất quan trọng để đo lường, phân tích và chứng minh một mối liên hệ hoặc sự khác biệt giữa các biến số. Tuy nhiên, chỉ sử dụng phương pháp định lượng có thể giới hạn khả năng hiểu biết sâu sắc về các hiện tượng tâm lý, đặc biệt là khi chúng ta đang nghiên cứu những khái niệm phức tạp và khó đo lường.
Vì vậy, việc thực hiện nghiên cứu ca, nghiên cứu một vài trường hợp riêng lẻ của khách thể được sử dụng như một cách tiếp cận bổ sung để hiểu rõ hơn về các khái niệm và quan hệ tâm lý phức tạp hơn. Thông qua việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu trường hợp, các nhà nghiên cứu có thể tiếp cận với các tình huống cụ thể, tìm hiểu sâu hơn về quá trình tư duy, cảm xúc và hành vi của một khách thể hoặc một nhóm khách thể. Việc thực hiện nghiên cứu ca, nghiên cứu trường hợp riêng lẻ cũng giúp các nhà nghiên cứu khẳng định các yếu tố ảnh hưởng đến hiện tượng tâm lý đã
nghiên cứu định lượng ở trên; đồng thời cũng giúp tác giả có thể khám phá, xác định ra các yếu tố mới khác có thể ảnh hưởng đến stress của kiểm toán viên và từ đó phát triển các giải pháp hiệu quả hơn.
Ngoài ra, việc thực hiện nghiên cứu ca, nghiên cứu trường hợp riêng lẻ cũng giúp các nhà nghiên cứu có thể đưa ra những kết luận phù hợp với từng trường hợp cụ thể và cung cấp thông tin hữu ích cho các chuyên gia tâm lý học và người tham gia vào quá trình nghiên cứu. Việc hiểu rõ về các vấn đề tâm lý học này sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và sức khỏe tâm thần của những người bị ảnh hưởng bởi những vấn đề này.
Trong bối cảnh nghề kiểm toán ngày càng đòi hỏi và căng thẳng, nghiên cứu về mức