a. Dạng cụ thể và trực tiếp: là dạng đề mà yêu cầu và vấn đề nghị luận trong đời sống được thể hiện trực tiếp trong đề bài.
thể như thế nào ạ?
Cho ví dụ minh họa.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, nhóm, thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV nhận xét, đánh giá
Ví dụ:
Đề 1. Sống giản dị là một lối sống tốt, cần phát huy. Em có đồng tình với ý kiến đó không? Hãy viết bài văn thể hiện ý kiến của em.
Đề 2. Bảo vệ môi trường là bảo vệ cuộc sống của chúng ta. Em có đồng tình với quan điểm trên không? Hãy bày tỏ ý kiến của mình bằng một bài văn nghị luận.
b. Dạng đề mở và gián tiếp: là dạng đề mà đê bài chỉ nêu vấn đề nghị luận, không nêu yêu cầu hoặc vấn đề nghị luận phải thông qua một số ngữ liệu (ngữ liệu có thể là câu văn, câu thơ, câu nói, hay một đoạn văn, đoạn thơ, mẫu chuyện, hình ảnh, số liệu, thông tin,…) Ví dụ:
Đề 1. Có những bạn trẻ chỉ biết mải mê dán hình thần tượng khắp nơi, chỉ biết đắm chìm trong sở thích của riêng mình…
Họ đâu thấy rằng bên cạnh đó có những người đang vì họ mà vất vả, lo toan ; có những người đã dành cho họ bao nhiêu yêu thương, trìu mến…
Những bạn trẻ ấy đâu biết rằng họ đang sống vô cảm ngay trong chính gia đình mình.
Viết bài văn ngắn (1 trang giấy thi),
Hoạt động 2: Phương pháp làm bài chung
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Hs trả lời các câu hỏi sau:
? Có mấy bước làm bài?
? Em cần chuẩn bị gì trước khi viết?
trình bày suy nghĩ của em về vấn đề trên.
Đề 2. Sài Gòn hôm nay đầy nắng. Cái nắng gắt như thiêu như đốt khiến dòng người chạy bạt mạng hơn. Ai cũng muốn chạy cho nhanh để thoát khỏi cái nóng. Một người phụ nữ độ tuổi trung niên đeo trên vai chiếc ba lô thật lớn, tay còn xách giỏ trái cây. Phía sau bà là một thiếu niên. Cứ đi được một đoạn, người phụ nữ phải dừng lại nghỉ mệt.
Bà lắc lắc cánh tay, xoay xoay bờ vai cho đỡ mỏi. Chiếc ba lô nặng oằn cả lưng. Chàng thiếu niên con bà bước lững thững, nhìn trời ngó đất. Cậu chẳng mảy may để ý đến những giọt mồ hôi đang thấm ướt vai áo mẹ. Chốc chốc thấy mẹ đi chậm hơn mình, cậu còn quay lại gắt gỏng: “Nhanh lên mẹ ơi! Mẹ làm gì mà đi chậm như rùa”.
(Những câu chuyện xót xa về sự vô cảm của con trẻ - http://vietnamnet.vn)
Viết bài văn ngắn (khoảng 1 trang giấy thi) nêu suy nghĩ của em về hiện tượng được nhắc đến trong câu chuyện trên.
Đề 3. Những hình ảnh sau gợi cho em suy nghĩ gì? Trả lời bằng bài văn ngắn (khoảng 1 trang giấy thi)
Gợi ý:
- Sự đồng cảm, thương yêu, chia sẻ để cùng vượt qua đại dịch (tình người ấm
? Em tìm ý và lập dàn ý như thế nào?
? Mở bài trực tiếp và gián tiếp đối với kiểu bài này như thế nào? Ví dụ minh họa.
? Kết bài trực tiếp và gián tiếp đối với kiểu bài này như thế nào? Ví dụ minh họa.
? Khi viết em cần lưu ý điều gì?
? Viết xong em chỉnh sửa bài viết ra sao?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, nhóm, thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV nhận xét, đánh giá
áp)
- Sự hi sinh của bản thân mỗi người vì người khác, vì cộng đồng
- Ý chí quyết tâm chung sức chống lại đại dịch.
=>Khi làm bài HS có thể chọn một trong số những nội dung trên để làm b. Lập dàn ý
Nội dung
Các phần
Thể hiện quan điểm tán thành
Thể hiện quan điểm phản bác
Thể hiện quan điểm vừa tán thành vừa phản bác
Mở bài - Giới thiệu vấn đề đời sống cần bàn.
- Bày tỏ ý kiến tán thành cách nhìn nhận về vấn đề
- Giới thiệu vấn đề đời sống cần bàn.
- Bày tỏ ý kiến phản đối cách nhìn nhận về vấn đề
- Giới thiệu vấn đề đời sống cần bàn.
Thân bài - Nêu ý kiến đáng quan tâm về vấn đề
- Thể hiện thái độ tán thành ý kiến được nêu bằng các ý:
- Trình bày thực chất của ý kiến, quan niệm đã nêu để bàn luận
- Phản đối các khía cạnh của ý kiến, quan niệm (lí
- Vấn đề được nêu ra để bàn luận.
- Nêu ý kiến đáng quan tâm về vấn đề.
- Thể hiện thái độ vừa
+ Khía cạnh thứ nhất cần tán thành (lí lẽ, bằng chứng)
+ Khía cạnh thứ hai cần tán thành (lí lẽ, bằng chứng)
+ Khía cạnh thứ ba cần tán thành (lí lẽ, bằng chứng)
+….
lẽ, bằng chứng)
- Nhận xét những tác động tiêu cực của ý kiến, quan niệm đối với đời sống (lí lẽ, bằng chứng)
tán thành vừa phản bác ý kiến được nêu bằng các ý:
+ Khía cạnh tán thành (lí lẽ, dẫn chứng) + Khía cạnh phản bác (lí lẽ, dẫn chứng)
Kết bài - Khẳng định lại quan điểm cá nhân về vấn đề.
- Bức thông điệp gửi tới mọi người
- Khẳng định lại quan điểm cá nhân về vấn đề.
- Bức thông điệp gửi tới mọi người
- Khẳng định lại quan điểm cá nhân về vấn đề.
- Bức thông điệp gửi tới mọi người
*Mở bài trực tiếp: nêu thẳng vấn đề nghị luận. Với cách mở bài này, chúng ta thường diễn đạt như: Có ý kiến cho rằng.., bàn về vấn đề…., có ý kiến cho rằng….Tôi tán thành/ tôi phản bác ý kiến trên.
Ví dụ: Có ý kiến cho rằng: “………..”.
Em có đồng ý với ý kiến này hay không? Hãy viết bài văn bày tỏ ý kiến của mình.
Mở bài tham khảo: Có ý kiến cho rằng
“…”.Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến trên.
* Mở bài gián tiếp: dẫn dắt để nêu lên
vấn đề nghị luận. Có nhiều cách như:
trích dẫn một câu nói, một đoạn thơ, dẫn dắt từ thực tế cuộc sống…->nêu lên vấn đề nghị luận.
Ví dụ: Có ý kiến cho rằng “Đời sống của chúng ta sẽ bị tổn hại rất nhiều nếu mỗi người không có ý thức bảo vệ môi trường”. Em có đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao? Hãy viết bài văn bày tỏ ý kiến của mình.
Mở bài tham khảo 1: “Tổ quốc Việt Nam xanh ngát/Có sạch đẹp mãi được không? Điều đó tùy thuộc hành động của bạn/ Tùy thuộc vào bạn mà thôi”.
Lời bài hát ấy như lời nhắc nhở xoáy sâu vào suy nghĩ của mỗi người, thôi thúc mỗi chúng ta cần hành động để bảo vệ môi trường xanh - sạch- đẹp. Chính vì vậy, có ý kiến cho rằng: “Đời sống của chúng ta sẽ bị tổn hại rất nhiều nếu mỗi người không có ý thức bảo vệ môi trường”. Em hoàn toàn đồng ý với quan điểm này.
Mở bài tham khảo 2: Mỗi người trong chúng ta luôn cố gắng để xây dựng cho cuộc sống của mình tươi đẹp hơn. Thế nhưng chúng ta đâu biết rằng chỉ một hành động vô ý nhỏ bé của mình cũng đủ làm tổn hại đến môi trường, đến cuộc sống của chúng ta. Vậy nên có ý kiến cho rằng “Đời sống của chúng ta sẽ bị tổn hại rất nhiều nếu mỗi người không có ý thức bảo vệ môi trường”. Em hoàn
toàn đồng ý với quan điểm này.
*Kết bài: Ở phần này người viết muốn tạo độ lắng đọng trong suy nghĩ của người đọc thì nên gửi gắm tới mọi người bức thông điệp.
Ví dụ: Có ý kiến cho rằng “Đời sống của chúng ta sẽ bị tổn hại rất nhiều nếu mỗi người không có ý thức bảo vệ môi trường”. Em có đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao? Hãy viết bài văn bày tỏ ý kiến của mình.
Kết bài tham khảo: Tóm lại, môi trường rất quan trọng trong cuộc sống của mỗi người. Vậy nên mọi người hãy cùng nhau bảo vệ môi trường bằng những hành động nhỏ nhât. Hãy bảo vệ
cuộc sống bằng cách giữ vững màu xanh cho môi trường, để cùng hướng tới một
“hành tinh mãi xanh”
Bước 3: Viết bài
Từ dàn ý đã chuẩn bị, bám sát dàn ý, viết thành bài văn. Khi viết bài, cần lưu ý:
- Trình tự lập luận phù hợp.
- Lí lẽ xác đáng, sắc bén, thuyết phục.
- Khi viết cần chú ý mạch văn trôi chảy, kết nối các câu trong đoạn và các đoạn trong bài chặt chẽ, hợp lí, tránh kể lể, rườm rà.
- Để cho bài văn tăng sức hấp dẫn, thuyết phục, cần đan xen biểu cảm, tự sự
phù hợp.
- Thể hiện quan điểm, lập trường của người viết trước vấn đề.
Bước 4: Chỉnh sửa bài viết
Rà soát, chỉnh sửa bài viết theo những gợi ý trong bảng sau:
Yêu cầu Gợi ý chỉnh sửa
1 Nêu cụ thể vấn đề nghị luận và ý kiến mà mình đồng tình hay phản bác
Chỉnh sửa nếu thấy vấn đề nghị luận và ý kiến mà mình đồng tình hay phản bác còn mơ hồ
2 Trình bày rõ sự đồng tình/phản bác của người viết về ý kiến vừa nêu
Diễn đạt cho rõ nếu thấy sự đồng tình/phản bác chưa được thể hiện rõ ràng.
3 Đưa ra lí lẽ và bằng chứng để việc đồng tình/phản bác ý kiến có sức thuyết phục
Củng cố lí lẽ nếu thấy chưa vững chắc, bổ sung bằng chứng nếu còn thiếu.
4 Nêu được ý nghĩa của việc đồng tình/phản bác ý kiến.
Bổ sung nếu thấy ý nghĩa của việc đồng tình/phản bác ý kiến còn mờ nhạt.
5 Bảo đảm yêu cầu về bố cục Chỉnh sửa nếu chưa đảm bảo về bố cục.
6 Việc sử dụng từ ngữ, câu văn, cách liên kết các câu trong đoạn và các đoạn trong bài đã đạt yêu cầu chưa?
- Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt câu)
- Chỉnh sửa nếu phát hiện có lỗi.
- Bổ sung từ ngữ liên kết nếu thấy giữa các câu, các đoạn còn rời rạc.
Hoạt động 3: Phương pháp làm bài cụ thể
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Hs trả lời các câu hỏi sau:
? Với dạng đề cụ thể và trực tiếp, em cần lưu ý điều gì?
? Có ý kiến cho rằng “Đời sống của chúng ta sẽ bị tổn hại rất nhiều nếu mỗi người không có ý thức bảo vệ môi trường”. Em có đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao? Hãy viết bài văn bày tỏ ý kiến của mình.
-Xây dựng các bước làm một bài văn nghị luận cho đề văn trên.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, nhóm, thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV nhận xét, đánh giá