CHƯƠNG V: ĐIỆN BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
BÀI 33: MÁU VÀ HỆ TUẦN HOÀN CỦA CƠ THỂ NGƯỜI
33.1. D.
33.2. D.
33.3. B.
33.4. 1 – Máu, 2 – Môi trường trong, 3 – hệ hô hấp, 4 – hệ bài tiết, 5 – môi trường trong.
33.5.
STT Hành động/thói quen Nên Không nên 1 Ăn uống hợp vệ sinh, ăn khẩu phần ăn hợp lí, ăn thức ăn có
nhiều vitamin như trái cây, rau xanh,... X
2 Sử dụng các chất kích thích có hại cho cơ thể như thuốc lá,
rượu, bia,... X
3 Lao động, học tập phù hợp với độ tuổi và sức khoẻ X 4
Kiểm tra sức khoẻ định kì nhằm theo dõi sức khoẻ, sớm phát hiện các bệnh liên quan đến tim mạch để điều chỉnh lối sống, chữa trị kịp thời
X
5 Thường xuyên nổi nóng, tức giận X
6 Tập thể dục, thể thao thường xuyên, đều đặn, vừa sức X 7 Mặc quần áo; đi giày, dép quá chật thường xuyên, trong thời
gian dài X
8 Sống vui vẻ, giữ tinh thần thư thái, lạc quan X 9
Tiêm phòng các bệnh có hại cho tim mạch như thương hàn, bạch hầu,... và điều trị kịp thời các chứng bệnh như cúm, thấp khớp,...
X
33.6.
– Máu O là nhóm máu “chuyên cho” do có thể cho được tất cả các nhóm máu khác. Máu O không chứa kháng nguyên trong hồng cầu. Vì vậy khi truyền cho máu khác, không bị kháng thể trong huyết tương của máu nhận gây kết dính hồng cầu, nên máu O là máu chuyên cho.
– Máu AB là nhóm máu “chuyên nhận” do có thể nhận được tất cả các nhóm máu. Máu AB có chứa cả kháng nguyên A và B trong hồng cầu, nhưng trong huyết tương không có kháng thể, do vậy máu AB không có khả năng gây kết dính hồng cầu lạ. Vì vậy máu AB có thể nhận bất kì nhóm máu nào truyền cho nó.
33.7. Ý kiến đó là sai vì tiêm vaccine và tiêm kháng sinh có bản chất khác nhau.
– Tiêm vaccine là tiêm các loại kháng nguyên đã bị làm yếu để kích thích cơ thể tạo ra kháng thể chống lại bệnh do kháng nguyên có thể gây ra (chủ động).
– Tiêm kháng sinh là tiêm trực tiếp kháng thể kháng bệnh vào cơ thể giúp cơ thể khỏi bệnh (bị động).
33.8*.
a) Nhóm máu từng người được xác định như sau:
– Máu của Thành: Hồng cầu không bị kết dính với huyết tương của nhóm máu nào cả, có nghĩa nhóm máu của Thành có thể truyền cho tất cả các nhóm máu. Điều đó chứng tỏ Thành có nhóm máu O.
– Máu của Ngọc: Hồng cầu bị kết dính với huyết tương của 3 nhóm máu còn lại, có nghĩa nhóm máu của Ngọc không thể truyền cho các nhóm máu khác. Điều đó chứng tỏ Ngọc có nhóm máu AB.
– Máu của Minh: Hồng cầu không bị kết dính với huyết tương của nhóm máu AB và huyết tương của chính nó, có nghĩa nhóm máu của Minh chỉ có thể truyền cho nhóm máu AB và chính nó. Điều đó chứng tỏ Minh có nhóm máu A hoặc nhóm máu B.
– Máu của Phúc: Hồng cầu không bị kết dính với huyết tương của nhóm máu AB và huyết tương của chính nó, có nghĩa nhóm máu của Phúc chỉ có thể truyền cho nhóm máu AB và chính nó. Điều đó chứng tỏ Phúc có nhóm máu B hoặc nhóm máu A.
b) Có nhiều hệ nhóm máu khác nhau nhưng phổ biến nhất là hệ nhóm máu ABO.
BÀI 34: HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI
34.1. D.
34.2. C.
34.3. 1 – tế bào, 2 – cơ thể, 3 – sự thông khí ở phổi, 4 – phổi.
34.4. 1 – d; 2 – c; 3 – b; 4 – a.
34.5. Sự trao đổi khí ở phổi và trao đổi khí ở tế bào diễn ra nhờ các yếu tố sau:
– Sự trao đổi khí ở phổi xảy ra giữa máu và phế nang: Sự chênh lệch nồng độ của từng chất khí (O2 và CO2) giữa máu và phế nang. Màng phế nang và màng mao mạch rất mỏng.
– Sự trao đổi khí ở tế bào xảy ra giữa máu và tế bào: Sự chênh lệch nồng độ của từng chất khí (O2 và CO2) giữa máu và tế bào. Màng tế bào và màng mao mạch rất mỏng.
34.6. Những đặc điểm cấu tạo của các cơ quan trong đường dẫn khí có tác dụng làm ẩm, làm ấm không khí đi vào phổi và đặc điểm tham gia bảo vệ phổi tránh khỏi các tác nhân có hại là:
– Làm ẩm không khí: Do lớp niêm mạc có khả năng tiết chất nhầy lót bên trong đường dẫn khí (mũi, khí quản, phế quản).
– Làm ấm không khí: Do lớp mao mạch máu dày đặc, căng máu và ấm nóng dưới lớp niêm mạc, đặc biệt ở mũi, phế quản.
– Tham gia bảo vệ phổi tránh khỏi các tác nhân có hại: Lông mũi và chất nhầy giữ lại các hạt bụi lớn và nhỏ. Nắp thanh quản đậy kín đường hô hấp, ngăn không cho thức ăn lọt vào khi nuốt.
34.7. Khi ăn, không nên vừa nhai vừa cười nói, đùa nghịch vì: Khi nhai, vừa cười nói, đùa nghịch thì thức ăn có thể lọt vào đường dẫn khí (thanh quản, khí quản) dẫn đến bị sặc, thậm chí gây tắc đường dẫn khí của hệ hô hấp, làm cho não bộ thiếu O2 có thể gây nguy hiểm đến tính mạng,...
34.8. Đun bếp than trong phòng kín xảy ra hiện tượng sau:
– Do phòng kín nên không khí khó lưu thông được với bên ngoài (thậm chí không thể lưu thông với bên ngoài). Khi đun bếp than thì lượng O2 có trong phòng đã tham gia vào phản ứng cháy, đồng thời tạo ra khí CO2 và CO.
– Hàm lượng khí O2 giảm, hàm lượng CO và CO2 tăng.
– CO dễ dàng kết hợp với Hemoglobin trong máu tạo thành carboxyhemoglobin qua phản ứng:
Hb + CO → HbCO. HbCO là một hợp chất rất bền, khó bị phân tách, do đó máu thiếu Hb tự do chuyên chở O2 dẫn đến tế bào thiếu O2 nên gây ra hiện tượng ngạt thở.
34.9*.
a)
– Khi người đó hô hấp bình thường:
+ Lưu lượng khí lưu thông trong 1 phút là: 18 450 mL = 8 100 mL. + Lưu lượng khí ở khoảng chết mà người đó hô hấp thường (vô ích) là:
18 150 mL = 2 700 mL.
+ Lượng khí hữu ích trong 1 phút hô hấp thường là: 8 100 mL – 2 700 mL = 5 400 mL.
– Khi người đó hô hấp sâu:
+ Lưu lượng khí lưu thông trong 1 phút là: 13 650 mL = 8 450 mL. + Lưu lượng khí vô ích ở khoảng chết là: 13 150 mL = 1 950 mL.
+ Lượng khí hữu ích trong 1 phút hô hấp thường là: 8 450 mL – 1 950 mL = 6 500 mL.
b) Lượng khí hữu ích hô hấp sâu nhiều hơn hô hấp thường là: 6 500 mL – 5 400 mL = 1 100 mL.
c) Ý nghĩa của việc của hô hấp sâu: Hô hấp sâu sẽ làm tăng lượng khí hữu ích cho hoạt động hô hấp. Vì thế, cần phải rèn luyện để có thể hô hấp sâu và giảm nhịp thở.
BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
35.1. (1) hai quả thận, (2) ống dẫn nước tiểu, (3) bóng đái, (4) ống đái, (5) 1 triệu, (6) ống thận, (7) cầu thận, (8) mao mạch.
35.2. Nếu cả hai quả thận đều không thực hiện được chức năng bài tiết, cơ thể sẽ không lọc được máu, có thể gây nên sự nhiễm độc. Một số phương pháp y học có thể giúp người bệnh không bị nhiễm độc như chạy thận nhân tạo, ghép thận.
35.3. A.
35.4. (1) liên cầu khuẩn, (2) phù nề, (3) tăng huyết áp, (4) thiếu máu, (5) đơn vị thận.
35.5. D.
35.6. B.
35.7. A.