Chương 1. CƠ SỞ ĐỂ ĐẢNG BỘ HUYỆN HẠ HÒA TỈNH PHÚ THỌ LÃNH ĐẠO XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM
1.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HUYỆN HẠ HÒA
1.1.3. Một vài nét về Đảng bộ huyện Hạ Hòa
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3/2/1930 là một sản phẩm của cuộc đấu tranh dân tộc và giai cấp Việt Nam đầu thế kỉ XX. Nó là kết quả của
17
quá trình lựa chọn con đường cứu nước và chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức của một tập thể cách mạng, người có công to lớn là Nguyễn Ái Quốc.
Ngay từ khi ra đời Đảng đã có cương lĩnh đúng đắn, sáng tạo theo học thuyết Mac –Lênin, là ngọn cờ dẫn dắt dân tộc ta tiến lên đấu tranh vì độc lập, tự do, mở đường đi lên Chủ nghĩa xã hội.
Lúc này ở các địa phương chưa có tổ chức Đảng, có chăng chỉ là những cơ sở hay chi bộ nhỏ bé. Hạ Hòa (tỉnh Phú Thọ) là nơi có đền Quốc Mẫu Âu Cơ, nhân dân Hạ Hòa cần cù gan dạ, anh dũng. Khi có Đảng Cộng sản ra đời các thế hệ quân dân Hạ Hòa sớm giác ngộ theo Đảng, cùng nhân dân cả nước đánh giặc giành chính quyền và kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc và tự do cho chính mình.
Vào những năm cuối thế kỉ XIX nhân dân Hạ Hòa cùng nhân dân tỉnh Phú Thọ bị thực dân Pháp và bọn phong kiến bóc lột hết sức nặng nề. Mâu thuẫn giữa nhân dân với bọn đế quốc Pháp và phong kiến nhà Nguyễn ngày càng gay gắt, nhiều cuộc đấu tranh đã diễn ra.
Năm 1939 – 1940, các đồng chí Trần Thị Minh Châu, Nguyễn Văn Trạch là cán bộ xứ ủy Bắc Kỳ, đồng chí Đào Duy Ký cán bộ của Ban cán sự tỉnh Phú Thọ đã về Hạ Hòa hoạt động lập cơ sở ở Na Sang – Vần (Hiền Lương), sau đó lan nhanh ra các xã Đan Thượng, Nhật Tân, Ấm Thượng, Gia Điền. Phong trào không chỉ phát triển trong địa phận huyện Hạ Hòa mà còn lan sang một số địa phương khác thuộc địa phận tỉnh Phú Thọ và Yên Bái. Do điều kiện, vị trí địa lí thuận lợi, phong trào quần chúng mạnh nên Trung ương Đảng, xứ ủy Bắc Kỳ và Ban cán sự tỉnh Phú Thọ - Yên Bái đã chọn Vần – Hiền Lương, để xây dựng căn cứ địa cách mạng chuẩn bị lực lượng cho công cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở Phú Thọ, Yên Bái, Nghĩa Lộ.
Năm 1943, Chiến khu Vần – Hiền Lương được thành lập do các đồng chí Hoàng Quốc Việt, Ngô Minh Loan, Bình Phương trực tiếp chỉ đạo. Tại
18
chiến khu các chiến sĩ cách mạng đã móc nối với các chi bộ nhà tù Sơn La, tổ chức cho các chiến sỹ trong tù vượt ngục, đưa đón, nuôi giấu, bảo vệ các chiến sỹ Cộng sản như đồng chí Lê Thanh Nghị, Trần Quốc Hoàn,Trần Huy Liệu, Hoàng Tùng.
Ngày 6/5/1945, để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với chiến khu Vần – Hiền Lương, xứ ủy Bắc Kỳ đã chỉ đạo thành lập một chi bộ Đảng ở Na Sang gồm 3 đồng chí: Hoàng Quang Minh (tức Ngô Minh Loan). Lê Huy Ấm, Đặng Bá Lâu, do đồng chí Hoàng Quang Minh làm bí thư. Ít lâu sau, ở Đan Thượng một chi bộ Đảng mới ra đời gồm 4 đảng viên do đồng chí Trịnh Xuân Tiến làm bí thư. Đây là những chi bộ đầu tiên trên đất Hạ Hòa.
Việc xây dựng lực lượng chiến đấu lúc này là hết sức cần thiết. Ngày 14/5/1945, tại chùa Hiền Lương, đội du kích Âu Cơ được thành lập. Đây là đội du kích đầu tiên trong khu vực. Lúc đầu chỉ có 33 hội viên, về sau tăng lên 100 hội viên. Đây cũng là lực lượng tiền thân của lực lượng vũ trang tỉnh Phú Thọ. Chỉ trong một thời gian ngắn đội du kích Âu Cơ đã tổ chức được 10 trận đánh giặc, tước vũ khí, giải thoát tù chính trị, phá kho thóc của Nhật chia cho dân. Đặc biệt ngày 22/6/1945, tại Đèo Giang – Hiền Lương diễn ra trận chiến đấu lớn, đội du kích ta đã tiêu diệt được 4 tên phát xít Nhật và nhiều lính ngụy, bắn chìm một thuyền, đập tan ý đồ phá khu căn cứ địa cách mạng.
Đây là trận đánh thắng Nhật đầu tiên khi Nhật hất cẳng Pháp (9/3/1945).
Với sự lớn mạnh của lực lượng vũ trang và tinh thần rực lửa cách mạng của quần chúng nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngày 2/8/1945 toàn huyện đã tấn công khởi nghĩa giành chính quyền tại huyện lị Hạ Hòa. Đây là nơi giành chính quyền sớm nhất tỉnh Phú Thọ. Sau đó lực lương vũ trang tiếp tục giành chính quyền ở Yên Bái (17/8/1945), ở tỉnh lị Phú Thọ (23/8/1945).
Sự kiện ngày 2/8/1945 là một sự kiện trọng đại của Đảng bộ, quân và dân huyện Hạ Hòa, đã góp phần cùng nhân dân cả nước làm nên cách mạng tháng
19
Tám 1945 thành công. Sau khi giành được chính quyền, nhân dân Hạ Hòa cũng như nhân dân trên cả nước đứng trước những khó khăn và thử thách lớn.
Hậu quả của chế độ cũ để lai, nạn mù chữ, tệ nạn xã hội, nạn đói... Trước tình hình đó, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, huyện đã thực hiện nhiệm vụ cấp bách là phát động các phong trào tăng gia sản xuất, chống giặc đói, giặc dốt, bài trừ các tệ nạn xã hội, chia lại ruộng đất cho dân thiếu ruộng, tiến hành giảm tô cho nông dân và tá điền. Vận động quần chúng ủng hộ chính phủ như: “tuần lễ vàng” xây dựng “quỹ độc lập”. Phát động phong trào bộ đội cách mạng như: lập quỹ “vệ quốc đoàn”, quỹ “mùa đông binh sĩ”... đồng thời thực hiện phòng gian, bảo vệ và giữ vững thành quả cách mạng.
Sau hiệp định sơ bộ ngày 6/3/1946, quân Tưởng rút về nước. Triển khai chủ trương của tỉnh ủy Phú Thọ, lực lượng tự vệ trong huyện đã khẩn trương cùng với bộ đội chủ lực truy quét bọn Quốc dân Đảng phát động tại thị xã Yên Bái, Nghĩa Lộ. Đêm ngày 2/6/1946 đã diễn ra trận đánh lớn vây bắt Vũ Hồng Khanh tại thị xã Yên Kì, quân dân Hạ Hòa đã tiêu diệt hàng chục tên giặc, giải thoát cho các chiến sĩ cách mạng bị chúng bắt như: Đồng chí Trần Đăng Ninh, Đặng Việt Châu, kĩ sư Lê Dung, cùng nhiều đồng bào bị chúng bắt theo, đập tan âm mưu tụ tập lại lực lượng của bọn Quốc dân Đảng phản động.
Càng chiến đấu xây dựng càng trưởng thành, tổ chức chi bộ phát triển ở nhiều xã. Thực hiện chủ trương của tỉnh ủy Phú Thọ tách các chi bộ ghép.
Đầu tháng 1/1947, Đại hội Đảng bộ lần thứ nhất của tỉnh Phú Thọ họp tại xã Cát Trù (huyện Cẩm Khê). Đại hội tiến hành kiểm điểm lại những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, đề ra những nhiệm vụ cấp bách về quân sự, chính trị và các mặt công tác khác. Đặc biệt Đại hội đã nhấn mạnh những khuyết điểm trong công tác xây dựng Đảng và cần phải khắc phục ngay. Chủ trương của Tỉnh ủy là “tích cực củng cố và phát triển Đảng làm cho Đảng có tính chất cách mạng mạnh mẽ, có cơ sở vững chắc ở các địa bàn quan trọng
20
phát triển đi đôi với củng cố, tích cực xây dựng chi bộ làm cho các chi bộ có đủ khả năng lãnh đạo mọi hoạt động ở địa phương” [2,tr.48].
Thực hiện chủ trương của tỉnh ủy Phú Thọ, ngay trong tháng 1/1947, tại nhà ông Hàn Cư (Vũ Ẻn – Thanh Ba) đã tổ chức Hội nghị tách liên chi bộ ghép Thanh Ba - Hạ Hòa và thành lập Ban cán sự Đảng Hạ Hòa gồm 5 đồng chí: Trịnh Xuân Tiến, Ma Quang Lâm, Nguyễn Văn Điệp, Doanh, Huyền (Hoài), do đồng chí Ma Quang Lâm làm Bí thư. Từ đó trở đi, Ban chấp hành Đảng bộ huyện Hạ Hòa đã lãnh đạo cuộc kháng chiến của nhân dân Hạ Hòa đi đến thắng lợi và lãnh đạo công cuộc xây dựng huyện trong thời kì mới.