Cây có rӉ chính thӭc, lá mӑc cách, xӃp hai hàng hay xen kӁ nhau ӣ mһt trên cӫa thân. Lá phân thành 2 mҧnh, mҧnh chìm trong nѭӟc mang túi bào tӱ . Ә túi bào tӱ ÿѫn tính. Ә túi bào tӱ nhӓ mang nhiӅu túi bào tӱ nhӓ và có 64 bào tӱ nhӓ.
Ә túi bào tӱ lӟn mang mӝt túi bào tӱ lӟn và có 32 bào tӱ lӟn, vӅ sau chӍ có mӝt phát triӇn.
Có tҧo lam Anabaena azollae sӕng cӝng sinh nên ÿѭӧc dùng làm phân bón ruӝng.
Có 6 loài, phә biӃn hѫn cҧ là.
-Azolla pinnata Br.
- Azolla imbricata (Roxb.) Nakai.
Trên thӃ giӟi hiӋn nay có tӟi 50 loài.
NhiӅu tài liӋu vӅ Cә sinh hӑc Dѭѫng xӍ cho phép chúng ta xác ÿӏnh mӕi quan hӋ hӑ hàng giӳa các nhóm Dѭѫng xӍ riêng lҿ và quan hӋ cӫa chúng vӟi các ngành khác.
Xét vӅ nguӗn gӕc thì ngành Dѭѫng xӍ nӕi liӅn vӟi ngành Dѭѫng xӍ trҫn. Tӯ Dѭѫng xӍ ÿã xuҩt hiӋn ra tiӅn Dѭѫng xӍ,ÿһt nӅn móng cho các nhóm còn lҥi cӫa ngành Dѭѫng xӍ
Qua quá trình tiӃn hoá, các ÿҥi diӋn cӫa ngành này ÿã dҫn dҫn chuyӇn hoá nên không thӇ là tә tiên trӵc tiӃp cӫa ngành Thông và ngành Ngӑc Lan ÿѭӧc.
ChӍ có thӇ tìm tә tiên cӫa các ngành thӵc vұt tiӃn hoá vӅ sau trong sӕ nhӳngÿҥi diӋn cӫa ngành này có dҥng ít chuyӇn hoá hѫn cӫa Dѭѫng xӍ cә vӟi túi bào tӱ có vách dày.
4.4. Ngành thông - Ngành hҥt trҫn (Gymnospermatophyta)
Ngành Thông là ngành có mӭcÿӝ phát triӇn cao, biӇu hiӋn trong viӋc phӭc tҥp hoá cѫ quan dinh dѭӥng và cѫ quan sinh sҧnÿӇ thích ӭng vӟi lӕi sӕng trên ÿҩt.
Chúng gӗm nhӳng ÿҥi diӋn có thân gӛ, thân bөi, không có thân thҧo, có cҩu tҥo thӭ cҩp, gӛ có quҧn bào núm, chѭa có sӧi gӛ và nhu mô gӛ (trӯ Dây gҳm có mҥch thұt). Là nhӳng cây thѭӡng xanh. Lá có hình chân vӏt, hình vҭy, hình kim.
Cѫ quan sinh sҧn gӗm 2 loҥi bào tӱ:
- Bào tӱ nhӓ là hҥt phҩn, nҵm trong túi bào tӱ nhӓ là túi phҩn và nҵmӣ mһt dѭӟi lá bào tӱ nhӓ, chúng tұp trung lҥi thành nón ÿӵcӣ ÿҫu cành.
- Bào tӱ lӟn nҵm trong túi bào tӱ lӟn là noãn, noãn nҵmӣ mһt bөng hoһc hai bên sѭӡn cӫa lá bào tӱ lӟn. Lá bào tӱ lӟn tұp trung thành nón cái.
Noãn vӅ sau phát triӇn thành hҥt. Noãn chѭaÿѭӧc lá noãn bӑc kín nên gӑi là hҥt trҫn. Dӵa vào ÿһcÿiӇm này mà Theophraste (372 - 287 TCN) ÿãÿһc tên là “Gym - nosperm” ÿӇ mô tҧ nhӳng loài cây mà hҥt không ÿѭӧc bҧo vӋ.
Hҥt trҫn là nhóm rҩt cә cӫa thӵc vұt có hҥt. Là nhӳng cây có hҥtÿҫu tiên xuҩt hiӋn trên trái ÿҩtÿҫu kӹ Devon thuӝcÿҥi cә sinh. Ӣ Ĉҥi Trung sinh chúng phát triӇn mҥnh, gӗm 20.000 loài. ĈӃn nay có nhiӅu loài ÿã tuyӋt diӋt chӍ còn khoҧng 600 - 700 loài.
Ngành Thông chia làm 3 dѭӟi ngành và 6 lӟp.
4.4.1. Lӟp TuӃ - Cycadopsida.ebvt
Gӗm nhӳng ÿҥi diӋn ÿang sӕng và ÿã hoá thҥch. Cây lӟn, không phân cành hay ít phân cành. Lá lӟn, kép lông chim 1 lҫn. Cѫ quan sinh sҧn tұp trung thành nón, nón thѭӡng phân tính. Riêng chi Cycas chѭa tұp trung thành nón.
- Nón ÿӵc gӗm nhӳng lá bào tӱ nhӓ chuyӇn hóa mҥnh tҥo thành các túi phҩn, bên trong chӭa hҥt phҩn có 1 rãnh.
- Nón cái gӗm nhӳng lá bào tӱ lӟn, thѭӡng tұp trung ӣ ÿӍnh thân. Lá bào tӱ lӟn phân thành 2 phҫn: phҫn không sinh sҧn dҥng lá phân thuǤ nhiӅu; phҫn sinh sҧn gӗm 2 dãy túi bào tӱ lӟn tӭc noãn có tӯ 3 dӃn 6 noãn. Noãn có cҩu tҥo tѭѫng ÿӕi ÿѫn giҧn. Phía trên hình thành lӛ noãn, dѭӟi lӛ noãn có phôi tâm, bên trong có mӝt khoang nhӓ là buӗng phҩn. Hҥt phҩn rѫi vào lӛ noãn, nҭy mҫm trong buӗng phҩn tҥo thành ӕng phҩn chӭa tinh trùng. Tinh trùng vào thө tinh vӟi tӃ bào trӭng tҥo thành hӧp tӱ. Hӧp tӱ phát triӇn thành phôi và tҥo thành hҥt.
Ĉҥi diӋn
- CâyVҥn TuӃ Cycas revoluta Thunb.
- Cây Thiên TuӃ Cycas pectinata Griff.
4.4.2. Lӟp thông: Pinopsida Chia làm 2 lӟp:
- Dѭӟi lӟp Thông tuӃ Cordaitidae - Dѭӟi lӟp Thông Piniidae.
a. D˱ͣi lͣp thông tu͇ - Cordaitidae.
Gӗm mӝt bӝ Thông tuӃ, ÿã hóa thҥch, sӕng tӯ kӹ Devon muӝn, phát triӇn mҥnh ӣ kӹ Carbon và Permi. Ĉó là nhӳng cây gӛ lӟn, phân cành mҥnh, lá hình bҫu dөc, dài 1 m, rӝng 20 cm. Có loài chӍ 3 - 4 cm. Thân có cҩu tҥo thӭ cҩp, mӝt sӕ mang tính chҩt giӕng Thông, mӝt sӕ khác có cҩu tҥo giӕng TuӃ.
Nónÿѫn tính khác gӕc. Lá bào tӱ nhӓ có dҥng 2, 6 túi (bào tӱ) phҩn. Túi bào tӱ lӟn có vӓ kép chính là noãn giӕng TuӃ.
Bӝ Thông TuӃ là nhóm trung gian giӳa bӝ TuӃ và bӝ Thông.
b. Dѭӟi lӟp Thông - Piniidae 1.Ĉ̿cÿi͋m
Gӗm phҫn lӟn nhӳng cây gӛ lӟn, có lá nhӓ, phân cành mҥnh, có thӇ ÿҥt tӟi 150m, có cҩu tҥo gӛ giӕng nhau: vӓ mӓng, trө thân lӟn, gӛ gӗm nhiӅu quҧ bào.
Lá hình kim, hình vҧy hay mNJi mác.
Cѫ quan sinh sҧn hoàn toàn hình thành nón.
- Nón ÿӵc gӗm các lá bào tӱ nhӓ xӃp chung quanh mӝt trөc bӅn, dѭӟi mӛi lá bào tӱ nhӓ có mang 2 túi phҩn 2 bên trong chӭa nhiӅu hҥt phҩn. Hҥt phҩn cӫa Thông có mang 2 túi khí ӣ hai bên.
- Nón cái gӗm các lá bào tӱ lӟn xӃp chung quanh mӝt trөc theo ÿѭӡng xoҳn ӕc. Gӕc có lá bҳc, mһt bên có noãn. Sӵ thө phҩn nhӡ gió.
Trong sӵ thө tinh chӍ có mӝt tinh tӱ cӫaӕng phҩn phӕi hӧp vӟi tӃ bào trӭng. Còn tinh tӱ thӭ hai không dùng ÿӃn (nên gӑi là sӵ thө tinh ÿѫn).
Phôi thѭӡng có nhiӅu lá mҫm. Hҥt phán tán nhӡ có lӟp vӓ cӫa lá noãn làm thành cánh ӣ phía trên. Khác vӟi TuӃ,ӣ Thông tinh trùng không có roi. Sӵ thө tinh không cҫn nѭӟc.
Tóm tҳt chu trình sinh sҧn:
Nún ÿӵcơ Lỏ bào tӱ nhӓơ Tỳi bào tӱ nhӓ (tỳi phӕi)
(2n) (2n) (2n)
Cây thông (2n)
Nún cỏi ơ Lỏ bào tӱ lӟnơ Tỳi bào tӱ lӟn (tỳi trӭng)
(2n) (2n) (2n)
ThӃ hӋ bào tӱ TӃ bào mҽ TӃ bào mҽ
(2n) Bào tӱ lӟn Bào tӱ nhӓ
(2n) (2n) Giҧm phân
ThӃ hӋ giao tӱ
Phôi (2n) (n) Bào tӱ lӟn Bào tӱ nhӓ
(Noãn) (Hҥtphҩn)
(n) (n) TӃ bào trӭng
(n) Hӧp tӱ
(2n)
Tinh trùng (n)
2. Phân lo̩i
ChӍ gӗm mӝt bӝ là bӝ Thông Pinales gӗm 8 hӑ, 55 chi và gҫn 600 loài. Có nhiӅu ý nghƭa quan trӑng vӅ mһt kinh tӃ nhѭ gӛ, dҫu và ÿӕi vӟi viӋc hình thành thҧm thӵc vұt nhѭ trên trái ÿҩt. Ta xét mӝt sӕ hӑ sau: