Chương 10: HOẠT ĐỘNG DU LỊCH SINH THÁI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN
10.2 Sự cố và hiểm họa DLST
Sự cố DLST là một trong những sự cố môi trường, vậy đề biết được sự cố DLST ta cần hiểu khái niệm sự cố môi trường là gì? Sự cố môi trường là các biến cố rủi ro xảy ra trong các hoạt động sản xuất, sinh hoạt của xã hội loài người hoặc sự biến đổi bất thường xảy ra của thiên nhiên mà các quá trình đó có thể làm suy thoái môi trường trầm trọng.
Trong khi người ta quan niệm sự cố môi trường như là sự nảy sinh vấn đề thì hiểm họa môi trường là hệ quả của vấn đề nảy sinh đó.
Vớ duù:
- Hai cơn lốc lớn ở Trà Vinh vào ngày 9 tháng 7 là sự cố. Sập 116 căn nhà, thiệt hại lớn ba phòng học và tổn thất hơn 240 triệu đồng là hiểm họa.
223 224 - Ngày 9/10/1995 một trận động đất mạnh 7,6 độ rite
xảy ra tại Colima làm 61 người chết, hơn 100 người bị thương và các thiệt hại tài sản khác là hiểm họa.
Nguyên nhân gây ra sự cố và hiểm họa môi trường có thể là do thiên nhiên (lốc, gió xoáy, lũ lụt, bão, hạn hán, trượt đất, nứt đất, núi lửa phun, mưa đá, biến đổi khí hậu toàn cầu, cháy rừng, mưa acid...); cũng có thể là do con người (hỏa hoạn, cháy rừng, sự cố sập hầm mỏ, hoặc những sự cố kỹ thuật khác gây tai hại cho môi trường như đắm thuyền, tràn dầu, vỡ ống dẫn dầu, nỗ ống dẫn khí, nổ nồi hơi, sự cố về rò rỉ nguyên tử...).
Hàng ngày, hàng giờ trên trái đất xuất hiện rất nhiều sự cố và hiểm họa môi trường. Có khi sự cố và hiểm họa môi trường là do thiên nhiên, có khi sự cố và hiểm họa môi trường là do con người gây ra, có khi sự cố và hiểm họa môi trường do từ cả hai phía.
Sự cố DLST cũng như sự cố môi trường, có thể diễn ra bất cứ khi nào. Tuy nhiên, tuỳ từng loại sự cố mà có thể dự đoán được hay không, sự cố xảy ra do sự quá tải, sự vượt ngưỡng hay vượt quá sức chứa về một yếu tố nào đó của khu DLST thì có thể dự đoán được phần nào mức độ thiệt hại.
Ví dụ như sự tham gia quá nhiều của khách du lịch, lượng khách quá đông và thời gian sử dụng quá dài cho một chiếc cầu trong khu du lịch, thì người ta có thể biết, cảm nhận được sự “bào mòn” trên cây cầu do hoạt động du lịch và có thể dự đoán được sự cố có thể xảy ra bất cứ khi nào tại thời điểm vượt ngưỡng, tuy nhiên thời điểm vượt ngưỡng thì
không thể dự đoán được nên nó được coi là sự cố. Trong trường hợp này ta có thể dự phòng tức là “cẩn tắc vô áy náy”, sửa chữa cây cầu ngay khi thấy có sự “bào mòn”.
Tuy nhiên, có những sự cố xảy ra đột ngột không thể báo trước, thường là do thiên nhiên gây ra như một trận lũ quét đột ngột, sập đầm lầy, sét đánh, sự tấn công của sinh vật trong khu du lịch sinh thái... Trong hoạt động DLST, sự cố là một trong những vấn đề đáng quan tâm, bởi DLST là hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên là chính, vì vậy, một tai nạn đột ngột do một loại sinh vật sống trong khu DLST tấn công khách du lịch là có thể xảy ra, nếu như không biết quy hoạch và quản lí dự phòng. Như bọ cạp cắn, rắn, vắt cắn hay thú tấn công,… Có những sự cố xảy ra do khách du lịch sơ ý như uống phải nước độc hoặc ăn phải nấm độc… Đối với trường hợp này cách quản lí hợp lí nhất lại là các biển báo cảnh báo.
Khi tiến hành quy hoạch và thiết kế DLST cần quan tâm đến sự cố DLST nhằm đảm bảo an toàn cho du khách cũng như hạn chế những thiệt hại không đáng có, làm huỷ hoại môi trường tự nhiên và gây kinh động trong môi trường sinh sống của các loài ở khu DLST.
Cũng như sự cố môi trường, các bước để quản lí sự cố và hiểm họa môi trường trong DLST bao gồm:
- Nhận dạng nguy cơ: xác định những vấn đề nguy cơ
bởi việc nhận dạng các yếu tố có thể xảy ra.
- Tính toán nguy cơ: dự tính các yếu tố nguy cơ có thể phát sinh và phát triển.
- Phân tích hậu quả: xác định đầu ra và hệ quả của các nguy cơ (hiểm họa).
- Đánh giá sự cố: tổng hợp các yếu tố về nhận dạng nguy cơ và phân tích hậu quả.
- Đo lường sự cố và dự phỏng các thảm họa.
- Phân tán sự cố: cần xem xét làm thế nào để sự cố được tránh né có hiệu quả nhất, giảm thiểu và kiểm soát các sự cố và hiểm họa.
- Quan trắc các sự cố và tìm biện pháp phòng tránh các hiểm họa.
Chửụng X
1. Hoạt động du lịch sinh thái đã tác động lên tài nguyên thiên nhiên như thế nào? Ví dụ minh hoạ trong thực tế?
2. Hoạt động du lịch sinh thái đã tác động đến tài nguyên sinh vật và môi trường như thế nào? Ví dụ minh hoạ trong thực tế?
3. Hoạt động du lịch sinh thái đã tác động đến kinh tế như thế nào? Ví dụ minh hoạ trong thực tế Việt Nam?
4. Hoạt động du lịch sinh thái đã tác động đến văn hoá – xã hội như thế nào? Ví dụ minh hoạ trong thực tế Việt Nam?
5. Thế nào là sự cố và hiểm hoạ du lịch sinh thái? Ví dụ?