Chương 12: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG MỘT KHU HAY MỘT TOUR DU LỊCH
12.4 Các bước tiến hành ĐTM DLST
247 248 Cũng giống như các ĐTM khác, ĐTM DLST cũng qua
các bước sau:
Bước 1- Tập hợp và tổng hợp tài liệu, tư liệu về dự án khu hay tour DLST caàn ẹTM.
Đó là việc làm cần thiết trước khi có những nhận định đánh giá. Tư liệu về dự án DLST gồm bản thuyết minh kinh tế kỹ thuật dự án, hồ sơ công ty chủ dự án, các loại bản đồ, hiện trạng khu vực dự án, đa dạng sinh học, tài nguyên sinh vật khu dụ án, tình hình kinh tế xã hội vùng dự án, khả năng tài chính công ty... Tư liệu càng đầy đủ thì hả năng ĐTM càng cao
Bước 2- Sàng lọc (Creening)
Chú ý rằng đây là một ĐTM DLST cho nên chúng ta phải sàng lọc các số liệu, dự liệu. Nên đặt trọng tâm vào:
Có phải dự án đã đáp ứng mô thức của một dự án DLST? Bởi vì qua thực tế chúng tôi thấy các nhà đầu tư đang dễ ngộ nhận.
Các tác động lên lên hệ sinh thái, lên cảnh quan, đa dạng sinh vật.
Lợi ích kinh tế.
Bước 3- Nhận dạng loại hình DLST
Như ta đã biết DLST có nhiều loại, nhiều dạng: du lịch bảo tồn thiên nhiên, du lịch vườn Quốc gia, du lịch miệt vườn, DLST về nguồn, DLST rừng ngập mặn, DLST hải đảo, du lich ven biển, du lịch ST kêt hợp văn hoá lịch sử, du lịch đồng quê.... Vì vậy, người làm công việc ĐTM phải hiểu rõ, nhận
dạng đúng từng dự án thuộc loại nào mà từ đấy có nội dung đánh giá sát, phù hợp.
Bước 4. Khảo sát thực địa
Chương trình khảo sát phải được soạn thảo trước, phải thống nhất cao trong nhóm công tác.
- Xác định tuyến điểm khảo sát trên bản đồ có tỉ lệ tửụng thớch
- Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị lấy mẫu, đất, nước, khí, đo đếm thực động vật, chụp ảnh minh chứng...
- Tập hợp mẫu.
- Phaân tích maãu.
- Đánh giá kết quả phân tích mẫu.
- Nhận xét sơ bộ toàn cảnh và từng phần của hê sinh thái theo trực quan kết hợp số liệu ban đầu.
Bước 5. Đánh giá tác động do DLST gây ra (Assessment) Đây là giai đoạn quan trọng nhất. Nó đòi hỏi tính khoa học, trí tuệ, trung thực và khách quan.
Nội dung chính là để trả lời câu hỏi: Dự án này có lợi hay có hại cho tài nguyên, môi trường? Nếu có thì mức độ lợi (hại) là bao nhiêu? Có chấp nhận được không?
Những người tham gia công việc này phải là những người hiểu biết sinh thái và DLST.
Chỉ tiêu đánh gia ùDTM DLST
• Dựa vào các nguyên tắc của DLST:
1- Nguyên tắc bảo vệ tài nguyên và cảnh quan sinh thái, không hoặc xâm hại ít nhất đến tài nguyên môi trường nơi dự án ra đời.
2-Bảo đảm tính thẩm mỹ sinh thái.
3-Mang lại lợi ích kinh tế thiết thực.
4-Dự án có bảo đảm tính quốc phòng không?
5- Nguyên tắc cộng đồng xã hội địa phương. Có gây xáo trộn quá đáng xã hội ở địa bàn dự án không? Cần được dân và chính quyền địa phương ủng hộ.
6- Dự án có hỗ trợ sự phát triển của đất nước và của vùng của địa phương? Có thu hút lao động địa phương không?
• Các chỉ tiêu ĐTM DLST:
Có nhiều chỉ tiêu đánh giá nhưng có thể có mấy chỉ tiêu sau ủaõy:
+ Xác định hệ sinh thái gì trong hiện trạng?
+ Xác định diễn thế sinh thái khi dự án thục thi?
+ Xác định khả năng và thực tế sử dụng đất trong khu dự án.
+ Đánh giá môi trường đất theo tiêu chuẩn sinh thái môi trường đất.
+ Đánh giá môi trường nước theo tiêu chuẩn sinh thái môi trường nước tham gia hoạt động du lịch.
+ Đánh giá đa dạng sinh học và tài nguyên sinh vật trong môi trường đất, ao hồ, sông có trong dự án.
+ Đánh giá tải lượng ô nhiễm theo ngày du lịch (cao nhất, thaáp nhaát trung bình).
+ Đánh giá sức chịu tải ô nhiễm toàn khu vực dự án, nếu được thì theo từng khu riêng càng tốt.
+ Cách bố trí thu gom, phân loại, vận chuyển và xử lí rác, kể cả hình thức giỏ rác, màu sắc giỏ, nơi đặt giỏ, số lần thu gom... có mang nội dung và tính thẩm mỹ sinh thái khoâng?
+ Phương pháp thu gom, xử lí nước thải trong toàn khu DLST
+ Số lượng nhà vệ sinh, cách bố trí có phù hợp với số khách trong ngày và đối tượng khách không?
+ Tiếng ồn trong khu vui chơi và phía ngoài ảnh hưởng ra sao?
+ Khách du lịch có gây sốc cho thú, chim trong khu DLST?
+ Những thú, cây ngoại lai do khu du lịch mang về có khả năng gây biến động loài trong hệ sinh thái khu vực.
+ Đánh giá ô nhiễm bụi, mùi (nếu có).
+ Đánh giá các mô hình du lịch trong khu DLST ấy có hài hoà không?
+ Các nhà hàng, các khách sạn có phù hợp cảnh quan không? Có bị bê tông hoá quá không?
+ Các công trình đường sá, cầu cống có bị "choãi" với cảnh quan thiên nhiên không?
+ Nhân lực, nhất là các hướng dẫn dẫn viên có đủ trình độ điều hành, thuyết minh cho khách, nhất là khách nghiên cứu sinh thái không?
251 252 + Tiêu hao năng lượng ra sao, có tiết kiệm và sử dụng
năng lượng sạch?
+ Khu DLST đã có chương trình giám sát môi trường chưa? có phù hợp với thực tế hoạt động không?
Bước 6: Đề xuất giảm thiểu những tác động có thể sẽ xảy ra
Sau khi ĐTM khu dự án DLST, nếu thấy dự án này có thể thực thi, thì người làm ĐTM phải soạn thảo thêm phần
"Đề xuất phướng án giảm thiểu" (tất nhiên sau khi đánh giá mà dự án không được chấp nhận thì không có phần này).
Những biện pháp phải cụ thể, khả thi.