1. MỤC TIÊU:
1.1.Kiến thức: Hiểu vẻ đẹp nhân cách và đóng góp lớn lao của Hưng Đạo Đại Vương với đất nước qua ứng xử của bề tôi đối với vua của con đối với cha, 1.2. Kĩ năng: HS thấy được cái hay, cái hấp dẫn của một tác phẩm lịch sử nhưng đậm chất văn học qua nghệ thuật kể chuyện, khắc họa chân dung nhân vật. Đọc hiểu sử kí trung đại.
1.3. Thái độ: Tư hào về tài năng, đức độ của anh hùng dân tộc, học tập bài học làm người mà ông để lại cho đời.
2. TRỌNG TÂM:
- Nhân cách cao đẹp và đóng góp lớn lao của Hưng Đạo Đại Vương với đất nước.
- Cách dựng nhân vật lịch sử qua lời nói, cử chỉ hành động: kết hợp lối bien niên và tự sự, lối kể kiệm lời, giàu kịch tính.
3. CHUẨ N B Ị :
3.1.GV: Tác giả TQT, tác phẩm văn học của TQT.
3.2.HS : Đọc kĩ SGK. Trả lời các câu hỏi trong phần HDHB 4. TIẾ N TRÌNH:
4.1 - Ổn định:
4.2 – Kiểm tra: Nêu quá trình hình thành chữ viết của tiếng Việt.
4.3 – Bài mới:
Hoạt động của T – T Nội dung
*Hoạt động 1: Tạo tâm thế cho học sinh, giới thiệu vào bài. “Ta thường bữa tới quên ăn, nửa đêm vỗ gối...”
* Hoạt động 2: Tái hiện tác phẩm.
+ Nêu nét chính về Ngô Sĩ Liên?
+ Nêu xuất xứ tác phẩm?
• Hoạt động 3
+ Hãy nêu những phẩm chất cao đẹp của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn?
+ Quốc Tuấn là người như thế nào?
+Lòng trung thành của ông được đặt trong thử thách ntn?
I- Giới thiệu
1- Tác giả Ngô Sĩ Liên – Chương Mĩ – Hà Tây.
1442, đỗ tiến sĩ, làm nhiều chức vụ quan trọng thời Lê Thái Tông, Lê Thánh Tông. Ông vâng lệnh Lê Thánh Tông viết Đại Việt sử kí.
2- Xuất xứ Đại Việt sử kí viết 1479, gồm 15 quyển ghi chép lịch sử từ thời Hồng Bàng đến khi Thái Tổ lên ngôi (1428) – Nó được biên soạn từ Đại Việt sử kí của Lê Văn Hưu (Thời Trần) và Sử kí tục biên Phan Phu Tiên (Hậu Lê).
II- Đọc hiểu
1- Phẩm chất của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn.
+ Ông là người trung quân ái quốc, thê hiện ở chỗ:
Tinh thần yêu nước sâu sắc và ý thức trách nhiệm công dân đối với đất nước.
+ Ông hết lòng lo tính kế sách giúp vua giữ nước an dân (Qua lời phân tích cặn kẽ với vua về cách đánh giặc, cách giữ nước khi ông lâm bệnh)
- “Nên tùy thời thế mà có sách lược phù hợp, binh pháp chống giặc cần vận dụng linh hoạt, không có khuôn mẫu nhất định”.
- “Song điều kiện quan trọng nhất để thắng giặc là toàn dân đoàn kết môt lòng”.
- Phải khoan sức dân ( Giảm thuế khóa, bớt hình phạt, khôg phiền nhiễu dân, chăm lo để dân có cuộc sống sung túc). Đó chính là “Thượng sách giữ nước”.
=> Quốc Tuấn là vị tướng tài năng mưu lược mà có lòng trung quân, biết thương dân, trọng dân và lo cho dân.
+ Lòng trung thành của ông được đạt trong hoàn cảnh có thử thách ( Mối hiềm khích giữa cha ông và Trần Thái Tông, lời dặn dò của cha và việc ông nắm binh quyền trong tay). Bản thân ông cũng bị đặt trong mối 163
+ Thái độ của ông đối với Yết Kiêu, Dã Tượng như thế nào?
+ Với Quốc Tảng, TQT đã có hành động gì?
+ Ông là vị tướng như thế nào?
+ Ngoài ra TQT còn có đức tính như thế nào?
- Em có nhận xét gì về con người TQT?
+ Nêu nét chính về nghệ thuật của đoạn trích?
+ Cách khắc họa tính cách nhân vật nhưthế nào?
+ Nghệ thuật kể chuyện như thế nào?
+ Nhân vật được đặt trong nhiều mối
mâu thuẫn giữa hiếu với trung nhưng ông đã đặt chữ trung lên trên hết.(Ông không hiểu chữ hiếu một cách cứng nhắc).
- Thái độ của ông đối với Yết Kiêu , Dã Tượng, ông cảm phục đến khóc, khen ngợi hai người.
- Đối với lời nói của Hưng Vũ Vương, ông ngầm cho là phải.
- Trước lời nói của Hưng Nhượng Vương Quốc Tảng, ông nổi giận rút gươm định chém và sau này không muốn Quốc Tảng nhìn mặt ông lần cuối.
=>Ông là người hết lòng trung với vua, với nước, không mảy may tư lợi. Ông còn là người có tình cảm chân thành, nồng nhiệt, thẳng thắn và rất nghiêm trong giáo dục con cái.
+ Hưng Đạo Đại Vương là vị tướng anh hùng, đầy tài năng mưu lược: Đời Trùng Hưng lập nên công nghiệp hiếm có tiếng vang tận giặc Bắc, chúng thường gọi ông là An Nam Hưng Đạo Vương mà không dám gọi tên.
- Trước thế giặc, ông khẳng khái trả lời: “Nếu bệ hạ muốn hàng, trước hết chèm đầu thần đi đã!”
- Ông để lại cho đời sau hiều tác phẩm có giá trị:
“Binh gia diệu lí yếu lược’, “Vạn kiếp tông bí truyền thư”, ông đã trình bày với vua về thời thế,tương quan ta , địch, sách lược đối với địch, đối sách của ta, đặc biệt chú trọng sức dân, có tầm nhìn xa trông rộng của vị tướng tài ba.
+ Ông còn là người khiêm tốn: “Kính cẩn giữ tiết làm tôi” dù luôn được vua trọng đãi hết mực.
- Ông chủ trương khoan thư sức dân, ví hiểu dân là gốc của nước.
- Ông tận tình với tướng sĩ dưới quyền, soạn sách dạy bảo, khích lệ, tiến cử người tài, cẩn thận phòng xa chuyện hậu sự.
- Theo quan niệm của dân gian, sau khi ông mất, ông còn hiển linh phò giúp dân chống tai nạn, dịch bệnh.
=> Ông là người trung quân, ái quốc, dũng cảm, tài năng, mưu lược, đức độ, khiêm tốn, cẩn thận, yêu thương dân, tận tình với tướng sĩ. Có thể nói ông là tấm gương sáng về đạo làm người.
2- Nghệ thuật
- Lựa chọn chi tiết tiêu biểu, có sức khái quát cao.
- Cách dựng nhân vật lịch sử qua lời nói và cử chỉ, hành động kết hợp biên niên và tự sự, lối kể kiệm lời, giàu kịch tính.
- Cách kể chuyện mạch lạc, khúc chiết, vừa giải quyết được vấn đề then chốt: nhân vật là ai? Có những đặc điểm gì?
=> Nghệ thuật kể chuyện điêu luyện và đạt hiệu quả cao, giúp người đọc tiếp nhận một cach hứng thú
quan hệ, và trong nhiều tình huống (trung và hiếu, tình huống giặc kéo sang, vua thử lòng) càng làm nổi rõ phẩm chất cao quí của Trần Quốc Tuấn.
- Đối với nước: Sẵn sáng quên thân
“Bệ hạ chém đầu tôi trước rồi hãy hàng”.
- Đối với vua: hết lòng hết dạ.
- Đối với dân: quan tâm lo lắng (Nhắc vua: “Khoan sức dân, sau khi chết hiển linh phò giúp dân).
- Đối với tướng sĩ dưới quyền: Tận tình dạy bảo, tiến cử người tài.
- Đối với con cái: nghiêm khắc giáo dục.
- Đối với bản thân; khiêm tốn, giữ đạo trung nghĩa.
=> Nhà viết sử đã thành công trong việc khắc họa nhân vật lịch sử sống động bằng những chi tiết đặc sắc, chọn lọc, để lại ấn tượng sâu đậm.
+ Nghệ thuật kể chuyện:
- Không đơn thuần theo trình tự thời gian.
- Đầu tiên xuất hiện một sự kiện, hiện tượng tạo nên
mốc đáng chú ý: “Tháng 6, ngày 24, sao sa’ (Quan niệm giữa thiên nhiên và con người có quan hệ với nhau:
Sao sa là điềm xấu, báo hiệu vua – anh hùng –người có tài sắp qua đời) Ứng với việc Hưng Đạo ốm.
Ngược lại kể chuyện Trần Quốc Tuấn làm cho người đọ hình dung được:
“Quốc Tuấn là con An Sinh Vương…
mới cho Quốc Tảng vào viếng”
những gì mà nhà viết sử muốn truyền tải.
* Chi tiết về lòng tin của dân vào sự hiển linh của Hưng Đạo….tráp đựng kiếm có tiếng kêu có ý nghĩa:
Ý kiến d ( tổng hợp cả b,c)- Nay nhiều nơi có đền thờ Hưng Đạo- Rất ít người được tôn là Thánh (Đức Thánh Trần).
3. Ý nghĩa
Ca ngợi nhân cách cao đẹp và đóng góp lớn lao của Hưng Đạo Đại Vương cho đất nước
4.4. Câu hỏi, bài tập củng cố:
* CH: Nhân cách của Hưng Đạo Đại Vương?
* ĐA: Ông là người trung quân, ái quốc, dũng cảm, tài năng, mưu lược, đức độ, khiêm tốn, cẩn thận, yêu thương dân, tận tình với tướng sĩ. Có thể nói ông là tấm gương sáng về đạo làm người.
4.5. Hướng dẫn tự học :
* Đối với bài học này: Đọc kĩ văn bản, tìm và đọc tư liệu lịch sử về Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn?
* Đối với tiết học sau: Chuẩn bị: Phương pháp thuyết minh: Nắm được tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh. Các pp thuyết minh ?
165
5. RÚT KINH NGHIỆM::
ND:...
PP:...
ĐDDH...
---00---00---
TUẦN : 24 TIẾT 67
Bài: