Chương 2: VỆ SINH LAO ĐỘNG
2.3. Nhận biết và sử dụng các thiết bị an toàn, phương tiện bảo vệ con người liên quan đến vệ sinh, an toàn lao động
Căn cứ yêu cầu bảo vệ các bộ phận trên cơ thể người sử dụng, ta có các loại phương tiện bảo vệ (PTBV) sau: PTBV đầu, mắt và mặt, thính giác, hô hấp, tay, chân và thân thể.
2.3.1. Phương tiện bảo vệ đầu
PTBV đầu là mũ bảo hộ, thường được dùng khi làm việc trong hầm mỏ, trên cột cao, trong các nhà máy công nghiệp, khi đi motor, xe máy.
Trong thực tế có nhiều loại mũ bảo hộ lao động như: mũ được làm từ lưới bao, vải mềm hoặc nhựa cứng.
Mũ mềm hoặc lưới bao tóc thường được trang bị cho người lao động trong các ngành nghề như: dệt, may, chế biến thực phẩm, bưu chính...
Mũ cứng, mũ nhựa thường được trang bị cho người lao động trong các ngành nghề như: khai khoáng, xây dựng, luyện kim viễn thông... Mũ cứng có tác dụng giúp bảo vệ đầu của người lao động tránh được các vật rơi từ trên cao xuống hay vấp ngã.
Khi sử dụng cần phải kiểm tra chất lượng mũ, nếu mũ bị nứt, đứt dây... thì loại bỏ, không sử dụng. Khi đội mũ, lưu ý điều chỉnh bộ giảm chấn ôm sát đầu và phải cài quai mũ chắc chắn.
Thường xuyên giữ gìn mũ sạch sẽ, cất giữ ở nơi khô khi không sử dụng, tránh làm rơi vỡ, va đập.
37
Hình 2.1: Mũ bảo hộ
2.3.2. Dây thắt lưng an toàn phòng chống ngã cao
Là một loại PTBVCN, được trang bị cho người lao động để bảo vệ phòng ngừa ngã cao khi người lao động làm việc trên cao.
Thắt lưng an toàn phải đảm bảo chất lượng, được kiểm tra trước khi sử dụng. Có hai loại: Thắt lưng an toàn thông thường và thắt lưng an toàn có cơ cấu bảo trợ.
- Thắt lưng an toàn thông thường: Có kết cấu cơ bản gồm dây bụng, dây treo, khoá và móc. Kiểu thắt lưng này thường được dùng phổ biến ở nhiều công việc trên cao trong ngành xây dựng, viễn thông, điện lực, lắp ráp kết cấu... Thắt lưng có ưu điểm gọn, nhẹ, dễ sử dụng nhưng có nhược điểm là hạn chế tầm hoạt động.
- Thắt lưng an toàn có cơ cấu bảo trợ: Về cấu tạo, ngoài các bộ phận chính như loại thắt lưng an toàn thông thường, loại này còn có thêm cơ cấu khống chế chiều cao rơi và dây định vị. Với kết cấu này, người dùng có thể mở rộng được tầm hoạt động, làm việc được tại những nơi không có kết cấu móc dây an toàn.
Khi sử dụng, việc đầu tiên là quan sát kỹ khu vực làm việc để tìm vị trí móc một đầu của thắt lưng cho an toàn. Tiếp theo là cài thắt lưng vào người, cài móc của đầu thắt lưng kia vào các thanh giằng, lan can... Phải chắc chắn rằng, các vị trí móc thắt lưng là chắc chắn và đảm bảo khả năng chịu tải trọng của cơ thể.
Khi không sử dụng, cần giữ gìn sạch sẽ, khô ráo, cách xa nguồn nhiệt.
2.3.3. Phương tiện bảo vệ mắt và mặt
Hình 2.2: Mặt nạ, kính bảo hộ
PTBV mắt và mặt: Thường là các phương tiện bảo vệ cá nhân ở dạng kính hoặc mặt nạ để bảo vệ người lao động khi phải làm việc trong môi trường có các bức xạ ion, tia cực tím, tia hồng ngoại, tia laze, tia hồ quang, axit, ... Phải căn cứ vào công việ cụ thể để sử dụng phương tiện nào cho phù hợp và đem lại hiệu quả.
2.3.4. Phương tiện bảo vệ thính giác
Được giành cho công nhân làm việc trong môi trường chịu sự tác động của tiếng ồn như khi vận hành máy móc, gia công cơ khí... Loại phương tiện này thường là bao ốp tai (Loại rời hoặc loại liền), nút che tai, đôi khi ở dạng mũ.
- Nút tai: thường được làm bằng chất dẻo, xốp hoặc bông. Chúng có cấu tạo hình trụ, đường kính khoảng 0,8 đến 1cm, dài khoảng 4cm. Chúng có khả năng giảm tiến ồn thấp nên thường được sử dụng ở nhà máy dệt.
- Bao tai: có cấu tạo gồm hai lớp, bên ngoài là lớp nhựa cứng, bên trong là một lớp mút xốp. Khi đeo vào tai, bao tai sẽ ốp chặt vào tai, ngăn ngừa sự ảnh hưởng của tiến ồn tới người lao động. Bao tai có khả năng giảm tiếng ồn tốt ở các giải tần số cao.
2.3.5. Phương tiên bảo vệ hô hấp
PTBV hô hấp: Có thể là khẩu trang, mặt nạ để bảo vệ công nhân khi làm việc trong môi trường có bụi, chất độc, khí độc hoặc có vi trùng, vi rus nguy hiểm.
Hiện nay trên thị trường có bán nhiều loại khẩu trang làm từ vải coton nên giá thành hạ, song khả năng lọc bụi lại kém, không lọc được bụi có đường kính nhỏ hơn 5µm - gây ra bệnh bụi phổi.
Để lọc được các loại bụi nhỏ như trên, cần phải dùng loại khẩu trang may bằng hai lớp vải, ở giữa có lớp bông tổng hợp hoặc than hoạt tính, có gọng nhôm kẹp để ngăn chặn bụi xâm nhập vào trong theo đường khe mũi.
2.3.6. Phương tiện bảo vệ tay
Hình 2.3: Bao ốp tai
Hình 2.4: Khẩu trang bảo hộ
PTBV tay: Thường là các đôi găng tay dùng để tránh nguy hiểm trực tiếp đến đôi tay như khi gia công cơ khí, sản suất công nghiệp, điều chế hoá học... Ngoài ra, cũng có khi nhằm mục đích bảo cả tính mạng con người như: găng tay cách điện, găng tay chống rung, găng tay chống sự ăn mòn của axit... Đồng thời với tác dụng đảm bảo an toàn, găng tay còn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Không ảnh hưởng tới thao tác của người lao động - Dễ sử dụng
- Dễ bảo quản và vệ sinh 2.3.7. Phương tiện bảo vệ chân
PTBV chân: Thường là giày ủng hoặc lót ống chânnhằm bảo vệ ống chân, cổ chân, bàn chân của con người khi làm việc trong các khu hầm lò, sản suất công nghiệp, thậm chí còn bảo vệ cả tính mạng con người
trong trường hợp làm việc với các thiết bị điện.
Có nhiều loại giầy an toàn, đó là giầy chống xăng dầu, mỡ, ủng cách điện, giầy chống va đập, chống cứa rách, chống rung... Tuỳ thuộc vào tính chất, đặc điểm của từng công việc của người lao động mà trang bị giầy bảo hộ thích hợp, phù hợp về kích cỡ cho họ.
2.3.8. Phương tiện bảo vệ thân thể
PTBV thân thể được dùng để bảo vệ thân thể cho công nhân khi làm việc trong môi trường có nhiệt độ khắc nghiệt, bụi, các tia hồng ngoại, cực tím, chất độc, ....
Ngoài ra còn có các loại PTBVCN khác trang bị để bảo vệ người lao động khi làm việc tại các vị trí bất lợi như phương tiện cứu sinh khi làm việc trên sông nước chống chết đuối, phương tiện cách điện khi sửa chữa điện...
Hình 2.6: Lót ống chân và giày bảo hộ Hình 2.5: Găng tay bảo hộ
CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Thế nào là vệ sinh lao động? Vệ sinh lao động bao gồm những yếu tố nào? Tại sao phải quan tâm đến những yếu tố đó?
2. Nêu những yếu tố ảnh hưởng đến sức khoẻ người lao động và biện pháp phòng chống?
3. Trình bày phương pháp nhận biết và sử dụng các thiết bị an toàn, phương tiện bảo vệ con người liên quan đến vệ sinh, an toàn lao động?