2.1 Những vấn ủề lý luận chung về xuất khẩu
2.1.2 Khái quát chung về xuất khẩu
Xuất khẩu là bộ phận cấu thành quan trọng của hoạt ủộng ngoại thương, trong ủú hàng húa dịch vụ ủược bỏn, cung cấp cho nước ngoài nhằm thu ngoại tệ.
Nếu xem xột dưới gúc ủộ cỏc hỡnh thức kinh doanh quốc tế thỡ xuất khẩu là hỡnh thức cơ bản ủầu tiờn của doanh nghiệp khi bước vào lĩnh vực kinh doanh quốc tế. Mỗi doanh nghiệp luôn hướng tới mục tiêu xuất khẩu những sản phẩm và dịch vụ của mình ra nước ngoài. Do vậy mà xuất khẩu ủược xem như là chiến lược kinh doanh quốc tế quan trọng của doanh nghiệp.
Có nhiều lý do khuyến khích doanh nghiệp thực hiện xuất khẩu:
− Sử dụng những lợi thế của quốc gia, của doanh nghiệp.
− Giảm chi phí, giảm giá thành sản phẩm do nâng cao năng suất lao ủộng.
− Nâng cao lợi nhuận của doanh nghiệp.
− Giảm rủi ro do tối thiểu húa sự dao ủộng của nhu cầu.
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh ……… 14 2.1.2.2 Vai trũ của hoạt ủộng xuất khẩu
a) ðối với doanh nghiệp
Xuất khẩu luụn ủũi hỏi cỏc doanh nghiệp phải ủổi mới và hoàn thiện cụng tỏc quản lý sản xuất, kinh doanh nõng cao chất lượng, ủa dạng húa sản phẩm, hạ giỏ thành, bờn cạnh ủú xuất khẩu cũn tạo ủiều kiện cho cỏc doanh nghiệp mở rộng thị trường, mở rộng quan hệ kinh doanh với các bạn hàng trờn thế giới trờn quan ủiểm hai bờn cựng cú lợi, ủồng thời cựng chia sẻ rủi ro trong hoạt ủộng sản xuất kinh doanh, tăng cường uy tớn của doanh nghiệp.
Xuất khẩu còn khuyến khích phát triển các mạng lưới kinh doanh của doanh nghiệp như hoạt ủộng ủầu tư, nghiờn cứu mở rộng và phỏt triển thị trường.
b) ðối với nền kinh tế quốc dân
Xuất khẩu tạo nguồn vốn quan trọng, chủ yếu ủể doanh nghiệp phỏt triển ủồng thời gúp phần cho sự phỏt triển của ủất nước, tạo tiền ủề ủể Cụng nghiệp húa - hiện ủại húa.
ðẩy mạnh xuất khẩu tạo ủiều kiện mở rộng quy mụ sản xuất, mở rộng nhiều ngành nghề mới ủú là yếu tố quan trọng kớch thớch ủổi mới trang thiết bị, cụng nghệ sản xuất là cơ sở ủể tăng trưởng kinh tế.
Xuất khẩu tạo khả năng mở rộng thị trường tiờu thụ, cung cấp ủầu vào cho sản xuất, khai thỏc tối ủa cỏc nguồn lực sản xuất trong nước. Bờn cạnh ủú, xuất khẩu tạo tiền ủề về kỹ thuật nhằm cải tạo và nõng cao năng lực sản xuất trong nước, là phương tiện quan trọng tạo vốn, tiếp thu khoa học kỹ thuật và cụng nghệ tiờn tiến từ thế giới bờn ngoài vào trong nước nhằm hiện ủại húa nền kinh tế của ủất nước, tạo ra năng lực sản xuất mới.
Thụng qua hoạt ủộng xuất khẩu, hàng húa trong nước sẽ tham gia vào cuộc cạnh tranh trên thị trường thế giới về giá cả và chất lượng, thông qua cuộc cạnh tranh này buộc các nhà sản xuất trong nước phải hoàn thiên công
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh ……… 15 tác quản lý, tổ chức lại sản xuất, hình thành cơ cấu sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường.
Xuất khẩu tỏc ủộng trực tiếp ủến việc giải quyết cụng ăn việc làm, cải thiện ủời sống của nhõn dõn, ủồng thời là cơ sở mở rộng và thỳc ủẩy kinh tế ủối ngoại giữa cỏc quốc gia với nhau. Hoạt ủộng xuất khẩu là hoạt ủộng chủ yếu, cơ bản là hỡnh thức ban ủầu của hoạt ủộng kinh tế ủối ngoại, từ ủú thỳc ủẩy cỏc mối quan hệ khỏc như: du lịch quốc tế, bảo hiểm vận tải quốc tế, tớn dụng…Ngược lại hoạt ủộng của những ngành này là ủiều kiện tiền ủề cho hoạt ủộng xuất khẩu phỏt triển.
c) ðối với nền kinh tế thế giới
Thụng qua hoạt ủộng xuất khẩu, cỏc quốc gia tham gia vào sự phõn cụng lao ủộng quốc tế. Xột trờn tổng thể nền kinh tế thế giới thỡ chuyờn mụn hóa sản xuất và xuất khẩu sẽ làm cho việc sử dụng các nguồn lực có hiệu quả hơn và tổng sản phẩm xó hội trờn toàn thế giới tăng lờn. Bờn cạnh ủú xuất khẩu góp phần thắt chặt thêm quan hệ quốc tế giữa các quốc gia với nhau.
2.1.2.3 Các hình thức xuất khẩu chủ yếu a) Xuất khẩu tại chỗ
Xuất khẩu tại chỗ là hình thức mà doanh nghiệp xuất khẩu ngay tại chớnh ủất nước của mỡnh ủể thu ngoại tệ, thụng qua việc giao hàng cho cỏc doanh nghiệp ủang hoạt ủộng ngay tại chớnh lónh thổ của quốc gia ủú và theo sự chỉ ủịnh của phớa nước ngoài; hoặc cũng cú thể bỏn hàng qua khu chế xuất hay cỏc xớ nghiệp chế xuất ủang hoạt ủộng ngay tại chớnh lónh thổ nước ủú.
ðặc ủiểm của hỡnh thức này là hàng hoỏ khụng bắt buộc vượt qua biờn giới quốc gia mới ủến tay khỏch hàng. Doanh nghiệp tham gia hỡnh thức này cú thể trỏnh ủược một số rắc rối trong thủ tục hải quan, giảm ủược chi phớ cũng như rủi ro trong quá trình vận chuyển và bảo quản hàng hoá.
b) Gia công xuất khẩu
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh ……… 16 Gia công xuất khẩu là một phương thức sản xuất hàng xuất khẩu. Trong ủú người ủặt gia cụng ở nước ngoài cung cấp mỏy múc, thiết bị, nguyờn phụ liệu, hoặc bỏn thành phẩm theo mẫu và ủịnh mức cho trước. Người nhận gia công trong nước tổ chức quá trình sản xuất sản phẩm theo yêu cầu của khách hàng. Toàn bộ sản phẩm làm ra người nhận gia cụng sẽ giao lại cho người ủặt gia cụng ủể nhận tiền cụng.
Ưu ủiểm của hỡnh thức này là giỳp bờn nhận gia cụng tạo cụng ăn việc làm cho người lao ủộng, nhận ủược cỏc thiết bị cụng nghệ tiờn tiến ủể phỏt triển sản xuất.
Hỡnh thức này ủược ỏp dụng khỏ phổ biến ở cỏc nước ủang phỏt triển có nguồn nhân công dồi dào, giá rẻ và nguồn nguyên liệu sẵn có. Gồm 3 hình thức gia công quốc tế:
1) Nhận nguyờn liệu giao thành phẩm: Thực chất ủõy là hỡnh thức làm thuờ cho bờn ủặt gia cụng và bờn nhận gia cụng khụng ủược quyền chi phối sản phẩm làm ra.
2) Mua ủứt, bỏn ủoạn dựa trờn hợp ủồng mua bỏn dài hạn với nước ngoài:
Thực chất ủõy là hỡnh thức bờn ủặt gia cụng giao nguyờn vật liệu, giỳp ủỡ kỹ thuật cho bờn nhận gia cụng và bao tiờu sản phẩm
3) Kết hợp: Bờn ủặt gia cụng chỉ giao những nguyờn vật liệu chớnh cũn bên nhận gia công cung cấp những nguyên phụ liệu.
c) Xuất khẩu ủy thác
ðây là hình thức doanh nghiệp xuất khẩu kinh doanh dịch vụ thương mại thụng qua nhận xuất khẩu hàng húa cho một doanh nghiệp khỏc và ủược hưởng phớ trờn việc xuất khẩu ủú. Xuất khẩu ủy thỏc gồm 3 bờn: bờn ủy thỏc (khụng ủược quyền thực hiện cỏc ủiều kiện về giao dịch mua bỏn hàng húa, phương thức thanh toán…); bên nhận ủy thác xuất khẩu và bên nhập khẩu.
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh ……… 17 Xuất khẩu uỷ thỏc ủược ỏp dụng trong trường hợp doanh nghiệp khụng ủược phộp kinh doanh xuất khẩu trực tiếp hoặc khụng cú ủiều kiện xuất khẩu trực tiếp, uỷ thỏc cho doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu làm ủơn vị xuất khẩu hàng hoỏ cho mỡnh, bờn nhận uỷ thỏc ủược nhận một khoản thự lao gọi là phớ uỷ thác.
Ưu ủiểm của hỡnh thức này là mức ủộ rủi ro thấp, ớt trỏch nhiệm, người ủứng ra xuất khẩu khụng phải là người chịu trỏch nhiệm cuối cựng. ðặc biệt là khụng cần bỏ vốn ra ủể mua hàng, nhận tiền nhanh, ớt thủ tục và tương ủối tin cậy.
d) Xuất khẩu trực tiếp
Xuất khẩu trực tiếp là việc xuất khẩu các hàng hóa dịch vụ mà doanh nghiệp sản xuất ra hoặc thu mua từ cỏc ủơn vị sản xuất trong nước, xuất khẩu ra nước ngoài thông qua các tổ chức của mình.
Ưu ủiểm của hỡnh thức này là lợi nhuận thu ủược của cỏc doanh nghiệp thường cao hơn các hình thức khác, có thể nâng cao uy tín của mình thông qua quy cách và phẩm chất hàng hóa, có thể tiếp cận trực tiếp thị trường, nắm bắt ủược nhu cầu thị hiếu của người tiờu dựng.
Tuy nhiờn, nú ủũi hỏi cỏc doanh nghiệp phải ứng trước một lượng vốn lớn ủể sản xuất hoặc thu mua và rủi ro kinh doanh rất lớn. Trong hỡnh thức xuất khẩu này ủũi hỏi cỏn bộ cụng nhõn viờn làm cụng tỏc kinh doanh xuất khẩu phải có năng lực hiểu biết về nghiệp vụ ngoại thương, ngoại ngữ, văn hoá của thị trường nước ngoài, phải có nhiều thời gian tích luỹ.
e) Xuất khẩu qua cỏc ủại lý ở nước ngoài
Là hình thức doanh nghiệp có hàng xuất khẩu thuê doanh nghiệp nước ngoài làm ủại lý bỏn hàng của mỡnh và thu ngoại tệ về. Ưu ủiểm là doanh nghiệp khụng cần ủầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật cho hoạt ủộng thương mại ở nước ngoài mà vẫn có thể thâm nhập và phát triển thương hiệu ở nước ngoài.
Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh ……… 18 f) Tạm nhập, tái xuất
Là hình thức doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam mua hàng hóa của một nước sau ủú tỏi xuất khẩu sang một nước khỏc mà khụng cần qua chế biến tại Việt Nam.
Hỡnh thức này cú ưu ủiểm là cỏc doanh nghiệp cú thể thu về một lượng ngoại tệ lớn hơn số vốn bỏ ra ban ủầu; khụng phải tổ chức sản xuất, ủầu tư vào nhà xưởng, máy móc thiết bị, khả năng thu hồi vốn cao.
g) Chuyển khẩu
ðược hiểu là việc mua hàng hoỏ của một nước (nước xuất khẩu) ủể bỏn hàng hoá cho một nước khác (nước nhập khẩu) mà không làm thủ tục nhập khẩu vào nước tái xuất. Nước tái xuất trả tiền cho nước xuất khẩu và thu tiền về từ nước nhập khẩu.
Ưu ủiểm là tạo ra một thị trường rộng lớn, quay vũng vốn và ủỏp ứng nhu cầu bằng những hàng hoỏ mà trong nước khụng thể ủỏp ứng ủược, tạo ra thu nhập. Nhưng các doanh nghiệp lại phụ thuộc rất nhiều vào nước xuất khẩu về giá cả, thời gian giao hàng. Ngoài ra, người làm công tác xuất khẩu phải giỏi về nghiệp vụ kinh doanh tái xuất, phải nhậy bén với tình hình thị trường và giỏ cả thế giới, sự chớnh xỏc chặt chẽ trong cỏc hợp ủồng mua bỏn.
h) Xuất khẩu mậu biên
Thực chất ủõy là hỡnh thức xuất khẩu tự doanh ủặc biệt, doanh nghiệp tự tổ chức ủưa hàng húa của mỡnh ủến cỏc khu kinh tế cửa khẩu biờn giới Việt Nam với Trung Quốc, Campuchia, Lào ủể xuất khẩu.
Với mục tiờu là ủa dạng húa cỏc hỡnh thức kinh doanh xuất khẩu nhằm phân tán và chia sẻ rủi ro, các doanh nghiệp ngoại thương có thể lựa chọn nhiều hỡnh thức xuất khẩu khỏc nhau, tựy theo ủiều kiện cụ thể của mỡnh. ðối với cụng ty chố Phỳ ða, hỡnh thức xuất khẩu ủược sử dụng chủ yếu là xuất khẩu trực tiếp.