2.Kết luận
Bên ngoài nam châm, các đường sức từ có chiều đi ra từ cực Bắc, đi vào cực nam của nam chaâm.
10
7
trên trục thẳng đứng có giá, hoặc dùng các la bàn đặt nối tiếp nhau trên một trong các đường sức từ. Sau đó, gọi một vài HS trả lời C2.
Nêu quy ước vẽ chiều các đường sức từ. Yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ ở phần c và nêu câu hỏi như C3.
Hoạt động 4: Rút ra kết luận về các đường sức từ của thanh nam chaâm
Nêu vấn đề:
Qua việc thực hành vẽ và xác định chiều các đường sức từ, hãy rút ra các kết luận về sự định hướng của các kim nam châm trên một đường sức từ, về chiều của các đường sức từ ở hai đầu nam châm.
Thông báo cho HS biết quy ước vẽ độ mau, thưa của các đường sức từ biểu thị cho độ mạnh, yếu của từ trường tại mỗi ủieồm.
Hoạt động 5: Củng cố và vận dụng Yêu cầu HS làm việc cá nhân:
Quan sát hình vẽ.
Trả lời C3, C4
Tổ chức cho HS báo cáo kết quả, trao đổi kết quả giải bài tập vận dụng của bản thân các em trên lớp.
Giao bài tập về nhà cho các em. Có thể cho đáp số của bài toán để các em tiện kiểm tra lời giải của mình.
Nêu được kết luận về các đường sức từ của thanh nam châm.
Làm việc cá nhân, quan sát hình vẽ, trả lời C4, C5, C6 vào vở.
Tự đọc phần có thể em chưa biết. Nơi nào từ trường mạnh thì đường sức từ dày, nơi nào từ trường yếu thì đường sức từ thửa.
III.VẬN DỤNG
4 – Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (2 phút)
Học thuộc phần ghi nhớ, khi học bài cần xem lại các thí nghiệm và liên hệ với thực tế.
Đọc kĩ các bài tập vận dụng.
Làm bài tập 23.1 – 23.5 trong sách bài tập.
Về nhà đọc mục có thể em chưa biết.
TIEÁT 26
Ngày soạn: 13/11/2005
TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY DẪN CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I – MỤC TIÊU BÀI DẠY:
1.So sánh được từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua với từ phổ của thanh nam châm thaúng.
2.Vẽ được đường sức từ biểu diễn từ trường của ống dây.
3.Vận dụng quy tắc nắm tay phải để xác định chiều đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua khi biết chiều dòng điện.
II – CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
Đối với mỗi nhóm học sinh (lớp gồm 6 nhóm)
1 tấm nhựa có luồn sẵn các vòng dây của một ống dây dẫn. 1 nguồn điện 6V. Một ít mạt sắt.
1 công tắc. 3 đoạn dây dẫn. 1 bút dạ.
III – TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1 - Ổn định tình hình lớp: (1 phút) 2 - Kiểm tra bài cũ: (5 phút)
1.Nêu cách dùng mạt sắt tạo ra từ phổ của thanh nam châm.
2.Vẽ các đường sức từ và xác định được chiều các đường sức từ của thanh nam châm.
3 - Giảng bài mới:
5 Hoạt động 1: Nhận thức vấn đề của bài học Nêu câu hỏi: làm thế nào để tạo ra từ phổ cuûa nam chaâm thaúng?
Yêu cầu HS biểu diễn từ trường của nam
Nêu cách tạo ra từ phổ của nam chaâm thaúng.
Vẽ đường sức
TỪ TRƯỜNG CUÛA OÁNG DAÂY CÓ DÒNG ĐIỆN
CHẠY QUA
7
5
châm thẳng trên vở nháp.
Nêu vấn đề: Từ trường của ống dây có dòng điện chạy qua có gì khác từ trường của nam chaâm thaúng khoâng?
Hoạt động 2: Tạo ra và quan sát từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua
Giao dngj cụ TN cho nhóm HS và yêu cầu các nhóm tiến hành TN, quan sát từ phổ được tạo thành, thảo luận nhóm để thực hiện C1.
Đồng thời đến từng nhóm, theo dõi và giúp đỡ các nhóm HS có HS yếu, lưu ý các em quan sát phần từ phổ bên trong ống dây.
Có thể gợi ý: Đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua có gì khác với nam châm thaúng?
Hướng dẫn HS dùng các nam châm nhỏ, được đặt trên trục thẳng đứng có giá, hoặc dùng các la bàn đặt nối tiếp nhau trên một trong các đường sức từ. Lưu ý HS rằng hai đường sức từ ở ngoài và trong lòng ống dây tạo thành một đường cong khép kín.
Để có nhận xét chính xác, gợi ý HS vẽ mũi tên chỉ chiều của một số đường sức từ ở cả hai đầu cuộn dây.
Hoạt động 3: Rút ra kết luận về từ trường cuûa oáng daây
Nhắc lại C1, C2, C3 hoặc có thể nêu: Từ những TN đã làm, chúng ta rút ra được những kết luận gì về từ phổ, đường sức từ và chiều của
từ biểu diễn từ trường của nam chaâm thaúng.
Làm TN để tạo ra và quan sát từ phoồ cuỷa oỏng daõy có dòng điện chạy qua. Trả lời C1.
Vẽ một số đường sức từ của oáng daây ngay treân tấm nhựa. Thực hieọn C2.
Đặt các kim nam chaâm noái tieáp nhau trên một dường sức từ, vẽ muừi teõn chổ chieàu các đường sức từ ở ngoài và trong lòng ống dây.
Trao đổi nhóm để nêu nhận xét trong C3.
Rút ra kết luận về từ phổ, đường sức từ, chiều của đường sức từ ở hai đầu ống dây.
I.TỪ PHỔ,
ĐƯỜNG SỨC TỪ CUÛA OÁNG DAÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
1.Thớ nghieọm 2.Kết luận
Phần từ phổ ở bên ngoài ống dây có dòng điện chạy qua raát gioáng phaàn từ phổ bên ngoài thanh nam chaâm.
10
đường sức từ ở hai đầu ống dây.
Tổ chức cho HS trao đổi trên lớp để rút ra các kết luận.
Nêu vấn đề: Từ sự tương tự nhau của hai đầu thanh nam châm và hai đầu ống dây, 5ta có thể coi hai đầu ống dây có dòng điện chạy qua là hai từ cực không? Khi đó đầu nào của ống dây là cực Bắc?
Hoạt động 4: Tìm hiểu quy tắc bàn tay phải Đặt câu hỏi: Từ trường do dòng điện sinh ra, vậy chiều đường sức từ có phụ thuộc vào chiều dòng điện không? Sau đó tổ chức cho HS làm TN kiểm tra dự đoán. Khi các nhóm làm thí nghiệm, kiểm tra xem HS làm thế nào để biết được chiều đường sức từ có thay đổi hay không.
Yêu cầu và hướng dẫn HS cả lớp đều nắm tay phải theo hình 24.3 SGK, từ đó rút ra quy tắc xác định chiều của đường sức từ trong lòng ống daây.
Hướng dẫn HS biết cách xoay nắm tay phải cho phù hợp với chiều dòng điện chạy qua các vòng dây, sau đó nắm bàn tay phải sao cho bốn ngón tay chỉ theo chiều dòng điện. Khi áp dụng quy tắc nắm tay phải để xác định chiều đường sức từ trong lòng ống dâyvào các trường hợp cụ thể, yêu cầu HS dùng nam châm thử để kiểm tra lại kết quả.
Có thể nêu thêm câu hỏi:
Chiều đường sức từ tròng lòng ống dây và ở ngoài ống dây có gì khác nhau?
Biết chiều đường sức từ trong lòng ống dây,
Dự đoán: Khi đổi chiều dòng điện chạy qua ống daây thì chieàu đường sức từ ở trong lòng ống dây có thể thay đổi?
Làm TN kiểm tra dự đoán.
Rút ra kết luận về sự phụ thuộc của chiều đường sức từ ở trong lòng ống dây vào chiều dòng điện chạy qua oáng daây.