XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC . I/ Mục tiêu bài học
TIẾT 16 GIAI ĐOẠN THỨ HAI. ( 1076-1077)
1/ Kiến thức.
Giúp HS nắm diễn biến sơ lược cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn hai và thắng lợi to lớn của quân dân Đại Việt.
2/ Tư tưởng.
Giáo dục lòng tự hào về tinh thần bất khuất chống ngoại xâm của dân tộc thời Lý.
3/ Kyõ naêng.
Sử dụng lược đồ để tường thuật lại cuộc chiến đấu trên sông Như Nguyệt.
II/ Phương tiện dạy học.
- Lược đồ trận chiến tại phòng tuyến trên sông Như Nguyệt.
- Tư liệu khác.
III/ Tiến trình dạy học.
1/ Oồn định lớp.
2/ Kiểm tra bài cũ.
- Trình bày âm mưu xâm lược Đại Việt của nhà Tống.
- Trước âm mưu xâm lược đó triều Lý đã làm gì?
3/ Dạy học bài mới.
Sau khi rút quân về nước sau trận tập kích vào kho lương thảo khí giới của giặc Tống, Lý Thường Kiệt chuẩn bị cho cuộc kháng chiến ntn?
Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh. Nội dung.
Hoạt động 1:
? Sau khi rút quân về nước LTK đã chuẩn bị cuộc kháng chieán ntn?
Sử dụng lược đồ chú thích các mũi tên, ký hiệu trên lược đồ.
Dự kiến địch kéo vào nước ta theo hai hướng.
+ Một đạo quân chặn giặc ở vùng biển Quảng Ninh do Lý Kế Nguyên chỉ huy ko cho thuỷ quân địch vượt qua.
+ Đường bộ được bố trí dọc chiến tuyến sông Cầu qua đoạn Như Nguyệt và xây dựng phòng tuyến Nhử Nguyeọt.
+ Ngoài ra các tù trưởng dân tộc ít người ở gần biên giới đã cho quân mai phục ở những vị trí quan trọng.
? Vì sao Lý Thường Kiệt lại
Hs thực hiện Ndg1 - HS trả lời.
HS quan sát trên lược đồ.
Là vị trí chặn ngang các hướng tấn công của địch từ
1/ Kháng chiến bùng nổ.
- Lý Thường Kiệt hạ lệnh cho các địa phương chuẩn bị bố phòng.Xây dựng phòng tuyến Nhử Nguyeọt
Lịch sử 7
chọn khúc sông Cầu làm phòng tuyến chống quân Toáng?
? Em có nhận xét gì về phòng tuyeỏn Nhử Nguyeọt?
Kết luận : vững chắc, giống như một bức tường thành, một chiến hào tự nhiên khó có thể vượt qua
? Thái độ của nhà Tống ntn?
Sau thất bại ở Ung Châu ? Cuối 1076, 10 vạn bộ binh tinh nhuệ, 1 vạn ngựa chiến cùng 20 vạn dân phu do Quách Quỳ và Triệu Tiết chỉ huy kéo vào nước ta.
? Nhận xét về lực lượng của giặc?
Tống Thần Tông đã từng tuyên bố “ Sau khi Giao Chỉ ( Đại Việt) thua hãy đặt thành quận huyện và cai trị và hãy sung công của cải” và nếu thắng được Đại Việt thì “ thế Tống sẽ tăng và các nước Liêu – Hạ sẽ phải kiêng nể”
?Em có suy nghĩ gì về câu nói cuûa vua Toáng?
GV dùng lược đồ tường thuật lại cuộc tiến công xâm lược cuûa quaân Toáng.
+ 08-01-1077 Quách Quỳ chỉ huy bộ phận chủ yếu vượt qua ải Nam Quan qua Lạng Sơn tiến vào nước ta… bị phòng tuyến Như Nguyệt chặn lại.
Quân thủy từ QĐ theo đường Bắc đảo Hải Nam tiến vào vịnh Bắc Bộ
… bị Lý Kế Nguyên chặn đánh.
? Vieọc Lyự Keỏ Nguyeõn caàm quân chặn Tống có ý nghĩa gì?
Cánh quân thuỷ ko vào hội quân được với quân bộ.
Hoạt động 2:
GV treo lược đồ “ Phòng tuyeỏn soõng Nhử Nguyeọt” mieõu tả cuộc tiến công tuyệt vọng cuûa quaân Toáng.
? Không thấy quân thuỷ đến để đánh được ta Quách Qùy phải làm gì?
Quảng Tây - Thăng Long.
Đây được ví như chiến hào tự nhiên khó vượt qua.
Tức giận vội vã xúc tiến đem quân xâm lược
Quân đông, tướng dày dặn kinh nghiệm, đủ các loại binh chuûng tham gia.
Đây là trận đánh quyết định vận mệnh của Tống đây là cuộc chiến mang ý nghĩa quan trọng
- HS trình bày cuộc tiến công trên lược đồ.
Tại phòng tuyến cả hai đều giữ thế phòng thủ, quân Tống không dám vượt sông chờ tiếp viện … Quách Quỳ cho đóng bè vượt sông đánh vào phòng tuyeán cuûa ta.
- Thất bại ở Ung Châu nhà Toỏng xuực tieỏn ngay vieọc xaõm lược nước ta.
- Tháng 1/1077 quân Tống tiến vào nước ta bằng hai cánh quân thủy và bộ. Quân ta chặn địch ở nhiều nơi, cánh quân thuỷ bị ta chặn ở vùng biển Quảng Ninh
2/ Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt.
* Dieãn bieán.
- Quách Quỳ cho quân vượt sông đánh phòng tuyến của ta
Lịch sử 7
Thất vong chản nản, Quách Quỳ ra lệnh “ Ai bàn đánh sẽ bị chém” và chuyển sang củng cố phòng ngự, quân sĩ chán nản, mệt mỏi, chết dần chết mòn.
Cho HS nghe đoạn băng về bài thơ Thần của Lý Thường Kieọt
? Bài thơ Thần của Lý Thường Kiệt ra đời trong bối cảnh đó có ý nghĩa như thế nào?
Mô tả lược đồ “ Trận phản công trên phòng tuyến Như Nguyeọt”
Cuối xuân 1077 LTK mở cuộc tấn công lớn vào trận tuyến của địch, đang đêm quân ta lặng lẽ vượt sông Như Nguyệt bất ngờ đánh thẳng vào doanh trại giặc.
? Vì sao quân ta đang ở thế thắng có thể tiêu diệt toàn bộ quân xâm lược nhưng LTK lại cử người sang thương lượng và giảng hòa với Quách Quỳ?
GV định hướng và kết luận.
Đây là cách kết thúc chiến tranh độc đáo của LTK – ko tiêu diệt quân thù khi chúng đã ở thế cùng lực kiệt mà kết thúc chiến tranh bằng cách giảng hoà để bảo đảm mối quan hệ bang giao hoà hiếu giữa hai nước sau chiến tranh, ko làm tổn thương danh dự của một nước lớn, bảo đảm một hoà bình lâu dài đó là tính cách nhân đạo của ta.
? Nêu những nét độc đáo trong cách đánh giặc của LTK?
GV định hướng.
? Vì sao quân dân ta kháng chiến chống Tống giành thắng
Nghe và nhận xét
Khích lệ tinh thần chiến đấu của quân ta làm cho địch hoang mang, khẳng định nước Nam là nước có chủ. Đây được xem là bảng tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta.
+ Đảm bảo mối quan hệ giao bang …
+ Không làm tổn thương danh dự của nước lớn …
+ Tinh thần nhân đạo của dân tộc ta.
- HS: Trả lời, bổ sung.
+ Cách tấn công: chủ động táo bạo
+ Keỏt thuực chieỏn tranh:ủang trong thế thắng lại giảng hoà để giữ thể diện cho Tống + chiến thuật đánh vào lòng người” chiến tranh tâm lí”
- HS thảo luận, đại diện trình bày.
nhưng bị quân ta đánh bật trở lại.
Quân Tống ngày càng lâm vào thế khó khăn, cuối xuân 1077 Lý Thường Kiệt cho quân vượt sông đánh thẳng vào đồn giặc.
* Kết quả.
- Quân Tống chết quá nửa - Quách Quỳ chấp nhận giảng hòa và rút quân về nước.
* Nguyên nhân thắng lợi:
* Ý nghĩa lịch sử:
- Là trận đánh tuyệt vời trong lịch sử chống giặc ngoại xâm.
- Nền độc lập tự chủ của Đại Việt được củng cố.
- Nhà Tống từ bỏ mộng xâm
Lịch sử 7
lợi? Ý nghĩa lịch sử?
Tinh thần đoàn kết, tướng giỏi, địa thế thuận lợi, tinh thần chiến đấu dũng cảm của nghóa quaân.
? Qua cuộc chiến đấu này các em rút ra bài học gì cho bản thân? Thái độ của em ntn? về quá khứ hào hùng của dân tộc?
lược Đại Việt.
Hoạt động 3: Bài tập củng cố:
1/ Vì sao Lý Thường Kiệt chọn sông Như Nguyệt lập phòng tuyến chặn giặc?
Vì sông Như Nguyệt khó có thể vượt qua.
Vì sông Như Nguyệt chặn mọi ngả đường bộ từ Quảng Tây vào Thăng Long.
Vì lập phòng tuyến ở đây có thể bảo vệ được kinh thành Thăng Long.
Vì đây là đoạn sông rất quan trọng.
2/ Hãy nối các niên đại với các sự kiện dưới đây sao cho đúng?
Niên đại Sự kiện
1. Năm 1054. A. Nhà Lý thành lập.
2. Năm 1009. B. Dời đô về Đại La.
3. Năm 1010. C. Đổi tên nước là Đại Việt
4. Năm 1075. D.Tấn công thành Ung Châu.
5. Năm 1077. E. Chiến thắng ở Như Nguyệt
Gv cho HS lên bảng đền ký hiệu vào lược đồ trống thể hiện trận phản công trên phòng tuyến Như Nguyệt. GV nhận xét, cho điểm các tổ làm tốt, xuất sắc
Dặn dò: HS học bài hoàn tất lược đồ trận phản công trên phòng tuyến Như Nguyệt.
Chuẩn bị cho tiết sau học bài Oân tập.
--------
Lịch sử 7