* MỤC TIÊU CHUNG BÀI HỌC:
1. Kiến thức:
HS nhận rõ sự phát triển rực rỡ của văn học nghệ thuật, nhất là lĩnh vực văn học dân gian, với những tác phẩm văn Nôm tiêu biểu, bước phát triển trong lĩnh vực giáo dục, khoa học kỹ thuật .
2. Tư tưởng:
Bồi dưỡng lòng tự hào về nền văn hóa văn nghệ đậm đà bản sắc dân tộc ở thời kỳ này. Tự hào về di sản và những thành tựu khoa học trong các lĩnh vực : Sử học, Địa lý, Y học dân tộc,…của nhân dân ta nửa cuối XVIII đầu XIX.
3. Kyû naêng:
Sưu tầm ca dao, tục ngữ ở địa phương phản ánh những bất công và tội ác trong xã hội phong kiến.
Nhận xét về tranh dân gian.
Biết phân tích giá trị những thành tựu đã đạt được về khoa học kỷ thuật ở nước ta thời kỳ này.
TIẾT 61 . I./ VĂN HỌC –NGHỆ THUẬT
I. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức:
Sự phát triển cao hơn của nền văn học dân tộc với nhiều thể loại phong phú, nhiều tác giả nổi tiếng.
Văn nghệ dân gian phát triển, các thành tựu về hội họa, kiến trúc.
2. Tư tưởng
Trân trọng, ngưỡng mộ và tự hào đối với những thành tựu văn hóa – khoa học mà ông cha ta sáng tạo.
Hình thành ý thức, thái độ bảo vệ và phát huy các di sản văn hóa.
3. Kyõ naêng:
Miêu tả; Quan sát, phân tích, trình bày suy nghĩ riêng về các tác phẩm nghệ thuật.
II. Đồ dùng dạy học:
- Tranh ảnh, kiến trúc, tranh Đông Hồ
- Một số bài thơ, ca dao, tục ngữ ( truyện Kiều – Nguyễn Du) III. Hoạt động dạy – học:
1. Kiểm tra bài cũ:
Những nguyên nhân dẫn đến cuộc sống cực khổ của nhân dân ta là gì? Tóm tắt những nét chính về 3 cụôc khởi nghĩa lớn nửa dầu thế kỷ XIX?
Các cuộc khởi nghĩa của nhân dân liên tục nổ ra vì những chính sách phản động lỗi thời của nhà Nguyễn . Tuy nhiên chính trong điều kiện đó, nền văn học nghệ thuật nước ta mới phát triển mạnh mẽ và đạt được nhiều thành tựu rực rỡ.
3. Dạy học bài mới:
Hoạt động của Giáo Viên. Hoạt động của Học sinh Nội dung.
? Văn học dân gian gồm những thể loại nào? Kể tên một vài tác phẩm mà em biết?
Đọc cho HS nghe một vài tác phaồm tieõu bieồu.
Kể tên những tác giả tiêu biểu và những tác phẩm của họ?
Trong đó GV lưu ý HS tác giả Nguyễn Du với tác phẩm Truyện Kiều nổi tiếng – ông là một đại thi hào của dân tộc ta.
Cho HS xem một đoạn trích ngắn trong tác phẩm truyện Kiều.
Yêu cầu HS nêu nội dung của văn học thời kỳ này nói chung và nội dung của truyện Kiều nói rieâng.
Cho HS so sánh văn học Nôm với văn học Hán thời trước để thấy ngôn ngữ văn hóa của dân tộc ta.
Tại sao văn học nước ta thời kỳ này lại phát triển cao và đạt nhiều thành tựu như vậy?
Hoạt động 2.
Yêu cầu HS kể tên những loại hình văn nghệ dân gian mà các em bieát
Liên hệ thực tế địa phương có những loaị hình nào để giúp HS nắm vững và hiểu rõ hơn nền văn hóa dân tộc.
Giới thiệu về một số loại hình văn nghệ chèo, tuồng là hai loại hình phát triển rộng rãi và được nhân dân ưa chuộng.
Treo một số bức tranh dân gian và yêu cầu HS nhận diện và cho biết ý kiến của mình về các bức tranh đó.
? Em có nhận xét gì về đề tài
Dựa vào các kiến thức văn học đã học HS nêu tên một vài tác phẩm văn học: Trạng Quỳnh, Trạng lợn, truyện tiếu lâm, ca dao, hò vè,…
Cao Bá Quát, Phan Huy Chú, Đoàn Thị Điểm(Chinh phụ ngâm khúc), Hồ Xuân Hương(Bánh trôi nước), Bà Huyện Thanh Quan(Qua Đèo Ngang)…
Nội dung:
HS rút ra được điểm mới trong văn học thời kỳ này: đó là sự xuất hiện hàng loạt các nhà thơ nữ, điều đó nói lên tiếng nói giải phóng của người phụ nữ trong xã hội PK
HS nêu được đây là sự khủng hoảng trầm trọng của chế độ PK – là giai đoạn bão táp cách mạng sôi động trong lịch sử . Hát chèo, tuồng, hát quan họ, hò vè, hát lí hát dặm,…
Liên hệ thực tế địa phương mình có những điệu hát nào và hát cho cả lớp nghe.
Quan sát tranh và nhận diện đâu là tranh Đông Hồ và nêu nhận xét của mình về các bức tranh đó.
Mang đậm tính dân tộc và phản
- Văn học dân gian: ca dao tục ngữ, truyện Nôm, truyện tiếu laâm,…
- Văn học bác học (văn học viết chữ Nôm): truyện Kiều Nguyeãn Du.
* Nội dung : phản ánh cuộc sống xã hội, nguyện vọng của nhaân daân.
2. Nghệ thuật:
- Các loại hình văn nghệ dân gian phong phú, hát lí hát dặm, hò vè,….
- Dòng tranh dân gian Đông Hoà