II. Sự khúc xạ của tia sáng khi chuyền từ nớc sang khơng khí
Thiết kế bài giảng Vật lý 9 GV: Lê Hữu Trung 91 Kết
lại kết quả này vào bảng 1.
HS nghiên cứu SGK và nêu : Mục đích thí
nghiệm, các dụng cụ cần dùng trong thí nghiệm, cách bố trí và tiến hành TN theo nhĩm :
a) Đặt vật ở khoảng ngồi tiêu cự :
C1: Đặt vật ở xa thấu kính lấy vật sáng là cửa sổ, đặt màn chắn để hứng đợc ảnh. Ta thu đợc ảnh thật, ngợc chiều với vật .
C2: Dịch chuyển vật vào gần thấu kính hơn theo d > 2f; f <d < 2f ta vẫn thu đợc ảnh của vật ở trên màn chắn .Đĩ là ảnh thật ngợc chiều với vật .
b) Đặt vật trong khoảng tiêu cự
C3: Đặt vật trong khoảng tiêu cự, màn ở sát thấu kính. Từ từ dịch chuyển vật ra xa thấu kính, khơng hứng đợc ảnh ở trên màn. Đặt mắt trên đ- ờng truyền của chùm tia lĩ ta quan sát thấy ảnh cùng chiều lớn hơn vật, khơng hứng đợc trên màn đĩ là ảnh ảo .
Thiết kế bài giảng Vật lý 9 GV: Lê Hữu Trung 91 Kết Kết
quả Lần
K/c từ vật đến TK (d)
Loại ảnh Chiều của ảnh so với vật Độ lớn của ảnh 1 2 3 4 Vật ở rất xa thấu kính d > 2f f < d < 2f d < f Thật Thật Thật ảo Ngợc chiều Ngợc chiều Ngợc chiều Cùng chiều Nhỏ hơn vật Nhỏ hơn vật Lớn hơn vật Lớn hơn vật
- GV đa ra chú ý SGK/117
*Hoạt động 3: Dựng ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ
- Y/c nghiên cứu SGK
? ảnh của một vật tạo bởi TKHT nh thế nào?
? Muốn vẽ ảnh của một vật ta cần vẽ mấy đờng truyền tia sáng đặc biệt ? - GV thơng báo ảnh của điểm sáng - Y/c 1 HS lên bảng vẽ
- HS cả lớp vẽ vào vở và nhận xét . - Y/c làm C5
GV khắc sâu lại cách dựng ảnh của 1 vật qua TKHT :
- Vật đặt ngồi khoảng tiêu cự: ảnh thật ngợc chiều với vật. Khi ở rất xa thấu kính thì ảnh thật cĩ vị trí cách thấu kính bằng khoảng tiêu cự.
- Vật đặt trong khoảng tiêu cự: ảnh ảo cùng chiều với vật và lớn hơn vật. * Lu ý khoảng cách và tiêu cự .
HS nghiên cứu SGK
S là 1 điểm sáng trớc TKHT .Chùm sáng phát ra từ S qua TKHT khúc xạ cho chùm tia lĩ hội tụ tại S’⇒S’ là ảnh của S
Muốn vẽ ảnh của một vật ta cần vẽ đờng truyền của 2 tia sáng đặc biệt
C5:
*Hoạt động 4: Vận dụng
? Muốn dựng ảnh A’B’ của AB qua thấu kính ( AB vuơng gĩc với trục chính của thấu kính , A nằm trên trục chính ) ta làm nh thế nào ?
- Y/c làm C6, C7
HS: Ta chỉ cần dựng ảnh B’ bằng cách vẽ đờng truyền của 2 tia đặc biệt, sau đĩ từ B’ hạ vuơng gĩc xuống trục chính ta cĩ ảnh A’ của A.
C6:
∆ABF ~ ∆ OH F
∆ A’B’F’ ~ ∆ OI F’
Viết các hệ thức đồng dạng từ đĩ tính đợc : h’ = 0,5 cm ; OA’ = 18 cm
+ Sự khác nhau giữa ảnh ảo và ảnh thật là : - ảnh ảo luơn cùng chiều với vật - ảnh thật luơn ngợc chiều với vật .
C7: Từ từ dịch chuyển TKHT ra xa trang sách , ảnh của dịng chữ quan sát qua TKHT cùng chiều và to hơn dịng chữ khi quan sát trực tiếp . Đĩ là ảnh ảo của dịng chữ tạo bởi TKHT khi dịng chữ nằm trong khoảng tiêu cự của TK
Tới vị trí nào đĩ ta lại nhìn thấy ảnh của dịng chữ ngợc chiều với vật .Đĩ là ảnh thật của dịng chữ tạo bởi TKHT khi nằm ngồi khoảng tiêu cự và ảnh thật đĩ nằm ở trớc mắt .
*Hoạt động 5: H ớng dẫn học ở nhà
- Học bài theo SGK và vở ghi, thuộc phần ghi nhớ. - Đọc trớc bài 44, đọc phần cĩ thể em cha biết - Làm hết các bài tập trong SBT. - Hớng dẫn bài 42-43.4: ? A’B’ là ảnh gì? Vì sao?
? ảnh A’B’ đợc tạo bởi TK loại gì?
- Ghi yêu cầu về nhà
Ngày 24 tháng 02 năm 2010
Tiết 48 Đ44. thấu kính phân kỳ
A. Mục tiêu :
*Kiến thức : Nhận biết đợc thấu kính phân kì, vẽ đợc đờng truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kỳ
*Kỹ năng : Vẽ tia sáng qua thấu kính, vân dụng kiến thức để giải quyết một số bài tập đơn giản.
*Thái độ : Ham học hỏi, yêu thích mơn học.
B. Chuẩn bị :
Giá quang học, thấu kính phân kỳ, thấu kính hội tụ, nguồn sáng, màn hứng
C. Tiến trình dạy - học :
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
*Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ
HS1: ? Nêu đặc điểm ảnh của 1 vật tạo bởi TKHT? Cách nhận biết TKHT?
HS2: Làm bài tập 42-43.5
- Cho Hs quan sát hai hai thấu kính và cho biết chúng cĩ đặc điểm gì giống và khác nhau?
- Dựa vào câu trả lời của Hs Gv vào bài mới
- 2 Hs lên bảng trả lời và làm BT. - Hs khác nhận xét
- Quan sát thấu kính và trả lời
*Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm của thấu kính phân kì
- Yêu cầu học sinh trả lời C1
Gv thơng báo về thấu kính phân kì - Yêu cầu học sinh trả lời C2