axit không bay hơi qua thận.
5.2. Rối loạn cân bằng axit – bazơ5.2. Rối loạn cân bằng axit – bazơ
5.2.1. Nhiễm độc axit 5.2.1. Nhiễm độc axit
Nhiễm độc axit là tình trạng các axit từ tế bào hoặc từ Nhiễm độc axit là tình trạng các axit từ tế bào hoặc từ ngoại môi thâm nhập vào huyết t ơng làm cho pH có xu ngoại môi thâm nhập vào huyết t ơng làm cho pH có xu
h ớng giảm xuống, các hệ thống đệm sẽ tham gia điều h ớng giảm xuống, các hệ thống đệm sẽ tham gia điều hoà. Khi pH ch a giảm nh ng l ợng dự trữ kiềm giảm gọi hoà. Khi pH ch a giảm nh ng l ợng dự trữ kiềm giảm gọi là nhiễm axit còn bù, chứng tỏ cơ thể còn hiệu lực để là nhiễm axit còn bù, chứng tỏ cơ thể còn hiệu lực để điều hoà. Khi pH giảm chuyển sang tình trạng mất bù. điều hoà. Khi pH giảm chuyển sang tình trạng mất bù. Nguyên nhân nhiễm độc axit là:Nguyên nhân nhiễm độc axit là: L ợng axit cố định do L ợng axit cố định do
quá trình chuyển hoá sản sinh ra v ợt quá khả năng quá trình chuyển hoá sản sinh ra v ợt quá khả năng
điều hoà của thận. Điều này có thể xảy ra khi: điều hoà của thận. Điều này có thể xảy ra khi: Do ăn uống quá nhiều chất sinh axit.Do ăn uống quá nhiều chất sinh axit.
ứ trệ axit cố định do rối loạn cơ chế điều hoà ứ trệ axit cố định do rối loạn cơ chế điều hoà ứ trệ khí cacbonic trong máuứ trệ khí cacbonic trong máu
Mất quá nhiều kiềm.Mất quá nhiều kiềm.
Khi nhiễm độc axit th ờng có triệu chứng tăng hô hấp Khi nhiễm độc axit th ờng có triệu chứng tăng hô hấp (tăng thông khí), thận tăng c ờng đào thải ion H
(tăng thông khí), thận tăng c ờng đào thải ion H++, n ớc , n ớc tiểu nhiều amoniac và photphat.
tiểu nhiều amoniac và photphat.
Nhiễm axit hơiNhiễm axit hơi là tình trạng ứ trệ khí cacbonic trong là tình trạng ứ trệ khí cacbonic trong cơ thể làm thay đổi tỷ số H
cơ thể làm thay đổi tỷ số H22COCO33/ NaHCO/ NaHCO33 về phía tăng về phía tăng tử số.
tử số.
Nhiễm axit hơi sinh lý:Nhiễm axit hơi sinh lý: gặp trong giấc ngủ do trung khu gặp trong giấc ngủ do trung khu hô hấp giảm nhạy cảm với khí cacbonic hoặc khi vận hô hấp giảm nhạy cảm với khí cacbonic hoặc khi vận
động quá nhiều quá trình thông khí ch a thải kịp. động quá nhiều quá trình thông khí ch a thải kịp.
Nhiễm axit hơi bệnh lýNhiễm axit hơi bệnh lý : gặp trong các tr ờng hợp dùng : gặp trong các tr ờng hợp dùng thuốc ức chế hô hấp (thuốc ngủ, morphin), các bệnh đ thuốc ức chế hô hấp (thuốc ngủ, morphin), các bệnh đ
ờng hô hấp, suy tim gây cản trở thông khí. ờng hô hấp, suy tim gây cản trở thông khí.
Nhiễm axit hơi sẽ dẫn tới tăng Natri huyết do thận giữ Nhiễm axit hơi sẽ dẫn tới tăng Natri huyết do thận giữ lại nhiều và giảm Cl do bài tiết nhiều clorua-amon.
lại nhiều và giảm Cl do bài tiết nhiều clorua-amon.
Nhiễm axit cố địnhNhiễm axit cố định là tình trạng tăng các loại axit cố là tình trạng tăng các loại axit cố định trong máu (tăng tuyệt đối hoặc tăng t ơng đối).
định trong máu (tăng tuyệt đối hoặc tăng t ơng đối). Nguyên nhân tăng các axit là do nhiễm axit chuyển Nguyên nhân tăng các axit là do nhiễm axit chuyển
hoá trong các tình trạng rối loạn chuyển hoá gluxit, hoá trong các tình trạng rối loạn chuyển hoá gluxit,
sản xuất nhiều thể xeton. sản xuất nhiều thể xeton.
Th ờng gặp trong đói kéo dài, sốt cao, nhiễm khuẩn Th ờng gặp trong đói kéo dài, sốt cao, nhiễm khuẩn kéo dài, vận động quá nhiều gây chuyển hoá yếm khí kéo dài, vận động quá nhiều gây chuyển hoá yếm khí
của cơ sinh ra nhiều axit lactic. Ngoài ra còn gặp trong của cơ sinh ra nhiều axit lactic. Ngoài ra còn gặp trong
các tình trạng mất kiềm khi ỉa chảy, tắc ruột, suy thận các tình trạng mất kiềm khi ỉa chảy, tắc ruột, suy thận
không đào thải đ ợc axit cố định. không đào thải đ ợc axit cố định.
2. Nhiễm độc kiềm2. Nhiễm độc kiềm
Th ờng ít xảy ra hơn nhiễm độc axit.Th ờng ít xảy ra hơn nhiễm độc axit.
Nhiễm kiềm hơi là tình trạng tăng thông khí quá mức, Nhiễm kiềm hơi là tình trạng tăng thông khí quá mức, cơ thể thải quá nhiều axit cacbonic nên tỷ số H
cơ thể thải quá nhiều axit cacbonic nên tỷ số H22COCO33/ / NaHCO
NaHCO33 nghiêng về mẫu số. Th ờng gặp trong rối loạn nghiêng về mẫu số. Th ờng gặp trong rối loạn trung khu hô hấp do sốt cao, viêm não, ngộ độc…
trung khu hô hấp do sốt cao, viêm não, ngộ độc…
Nhiễm kiềm cố định là tình trạng cơ thể bị mất quá Nhiễm kiềm cố định là tình trạng cơ thể bị mất quá nhiều ion H
nhiều ion H++. Th ờng gặp sau khi ăn do tiết quá nhiều . Th ờng gặp sau khi ăn do tiết quá nhiều axit clohydric mà ch a kịp tái hấp thu, sau khi uống quá axit clohydric mà ch a kịp tái hấp thu, sau khi uống quá
nhiều thuốc chống axit; dùng thuốc lợi niệu gây mất nhiều thuốc chống axit; dùng thuốc lợi niệu gây mất
clo, sau khi nôn quá nhiều mất axit clohydric. clo, sau khi nôn quá nhiều mất axit clohydric.
Hậu quảHậu quả là tăng dự trữ kiềm trong máu, kéo theo giảm là tăng dự trữ kiềm trong máu, kéo theo giảm thông khí, giảm quá trình tái hấp thu natri của thận.
thông khí, giảm quá trình tái hấp thu natri của thận. Nhiễm axit hay nhiễm kiềm có thể là hậu quả của rối Nhiễm axit hay nhiễm kiềm có thể là hậu quả của rối
loạn cân bằng n ớc và điện giải hoặc của quá trình loạn cân bằng n ớc và điện giải hoặc của quá trình
bệnh lý nào đó trong cơ thể. bệnh lý nào đó trong cơ thể.