CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ NHÀ Ở CHO NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG GIANG, TỈNH QUẢNG NAM
2.2. Tình hình thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam
2.2.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách nhà ở cho người có công với cách mạng
37
Thực hiện tốt chính sách nhà ở cho người có công với cách mạng trên địa bàn huyện là trách nhiệm của toàn xã hội, các cấp chính quyền, các cơ quan chuyên môn đã thường xuyên quan tâm, chăm sóc thương binh, gia đình liệt sĩ và người có công bằng những chính sách cụ thể, thiết thực và phù hợp với từng giai đoạn của cách mạng. Trên cơ sở quy định Chỉ thị số 14-CT/TW ngày 19/7/2017 của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa XII, về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác NCC với cách mạng và Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 9/12/2020 của UBTV Quốc hội về ưu đãi người có công với cách mạng.
Ngay khi có Chỉ thị số 14-CT/TW ngày 19/7/2017 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Huyện uỷ đã tổ chức Hội nghị quán triệt đến cán bộ chủ chốt, các TCCS đảng, chỉ đạo các TCCS đảng tổ chức quán triệt sâu rộng nội dung Chỉ thị cho CB, đảng viên, CC, VC, lao động từ huyện đến cơ sở và trong các tầng lớp nhân dân về pháp luật đất đai, nhà ở và các chính sách hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng; Huyện uỷ đã ban hành Chương trình hành động và HĐND huyện đã ban hành Nghị quyết số 08/2018/NQ-HĐND của HĐND huyện Đông Giang về giảm nghèo nhanh, bền vững. Theo đó, 100% Đảng bộ xã, thị trấn có Chương trình hành động và các chi, đảng bộ cơ quan, cơ quan có Nghị quyết thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng ở các địa phương trên địa bàn huyện.
UBND huyện xây dựng Kế hoạch, cụ thể hóa những chủ trương của tỉnh như Công văn số 2254/UBND-KTN ngày 24/4/2020 của UBND tỉnh Quảng Nam về việc triển khai thực hiện hỗ trợ nhà ở đối với người có công với cách mạng theo Nghị quyết số 11/2019/NQ-HĐND ngày 03/10/2019 của HĐND tỉnh; Nghị quyết số 11/2019/NQ-HĐND ngày 03/10/2019 của HĐND tỉnh Quảng Nam Quy định mức hỗ trợ đối với người có công cách mạng về nhà ở trên địa bàn tỉnh; Nghị quyết 15/2021/NQ-HĐND ngày 19/4/2021 của HĐND tỉnh Quảng Nam sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 11/2019/NQ-
38
HĐND quy định mức hỗ trợ đối với người có công cách mạng về nhà ở trên địa bàn tỉnh Quảng Nam; Quyết định số 11/2020/QĐ-UBND ngày 20/8/2020 của UBND tỉnh Quảng Nam ban hành kèm theo Quyết định này Quy định về phân cấp, ủy quyền thẩm định, phê duyệt dự án và thiết kế, dự toán xây dựng công trình trên địa bàn tỉnh Quảng Nam; Quyết định số 1100/QĐ-UBND ngày 16/4/2020 của UBND tỉnh Ban hành Kế hoạch thực hiện công tác kết nghĩa, giúp đỡ các huyện, xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn khó khăn, xã biên giới đất liền tỉnh Quảng Nam, giai đoạn 2020-2025.
UBND huyện đẩy mạnh việc phổ biến, quán triệt Chỉ thị, Nghị quyết, Quyết định nêu trên, qua đó nâng cao nhận thức và năng lực tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở của các cơ quan, ban, ngành, Mặt trận, hội, đoàn thể và các xã, thị trấn trên địa bàn huyện. Thường xuyên triển khai thực hiện Luật đất đai, Luật Nhà ở, Luật Xây dựng, Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, các Nghị quyết, Quyết định của Trung ương, tỉnh, huyện về thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho người có công thông qua các hình thức như: sinh hoạt cộng đồng dân cư; tổ chức các hội thảo, hội thi, hội diễn quần chúng…
Bảng 2.1. Danh mục các dự án phát triển nhà ở tái định cư trên địa bàn huyện Đông Giang giai đoạn 2019 - 2020
TT Tên dự án Địa điểm
Quy mô
dự án (ha) Năm 2019
Năm 2020
Sau năm 2020 1 Khu tái định cư
thôn Brùa
Xã Jo
Ngây 2,40 2,40
2 Khu tái định cư thôn Tu Ngung
Xã A
Rooi 3,00 3,00
3
Khu tái định cư thôn Bờ Hôồng 2
Xã Sông
Kôn 2,00 2,00
4 Khu tái định cư thôn A Réh
Xã Tà
Lu 2,00 2,00
39 5 Khu tái định cư
thôn A Chôm 1
Xã Kà
Dăng 3,00 3,00
6 Khu tái định cư Cút Chrun
Xã Mà
Cooih 3,00 3,00
7 Khu tái định cư thôn A Rớch
Xã A
Ting 1,50 1,50
8 Khu tái định cư thôn A Dung
Xã A
Rooi 2,00 2,00
9 Khu tái định cư thôn Bồn Gliêng
Xã Kà
Dăng 3,50 3,50
10 Khu tái định cư thôn Bút Tưa
Xã Sông
Kôn 1,50 1,50
11 Khu tái định cư thôn Chờ Nét
Xã A
Ting 2,40 2,40
12 Khu tái định cư
thôn Gừng Thị trấn
Prao 1,50 1,50
13
Khu tái định cư thôn Bờ Hôồng 1
Xã Sông
Kôn 1,80 1,80
14 Khu tái định cư thôn Pà Nai 1
Xã Tà
Lu 2,00 2,00
15 Khu tái định cư thôn Bút Nga
Xã Sông
Kôn 1,50 1,50
Nguồn: Quyết định số 147/QĐ-UBND ngày 16/01/2019 của UBND tỉnh Phê duyệt Kế hoạch phát triển nhà ở tỉnh Quảng Nam đến năm 2020
Chính sách hỗ trợ về nhà ở cho NCC với cách mạng theo Nghị quyết 494/NQ-UBTVQH13, Quyết định 22/2013/QÐ-TTg; Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 9/12/2020 của UBTV Quốc hội là một chính sách xã hội quan trọng được cấp ủy, chính quyền các cấp và nhân dân đồng thuận, hoan nghênh và tích cực hưởng ứng, tổ chức thực hiện.
40
Nhìn chung, việc thực hiện chính sách hỗ trợ về nhà ở cho NCC với cách mạng theo Nghị quyết 494/NQ-UBTVQH13 và Quyết định 22/2013/QÐ-TTg đã được các cơ quan, ban ngành, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể trên địa bàn huyện xác định là một nhiệm vụ trọng tâm, tập trung xây dựng kế hoạch, triển khai thực hiện, kịp thời có văn bản hướng dẫn, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện để các địa phương triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho NCC với cách mạng đạt hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ chuyên môn, đáp ứng được nguyện vọng của NCC và gia đình NCC với cách mạng.
Các địa phương đã có nhiều nỗ lực, cố gắng để triển khai nhanh chóng, kịp thời với sự tham gia của các cấp, các ngành chuyên môn có liên quan. Về cơ bản, hầu hết các địa phương đã hoàn thành kế hoạch hỗ trợ trong giai đoạn 1, có nhiều địa phương đã hoàn thành 100% kế hoạch như thị trấn Prao, xã Sông Kôn, xã Ba, xã Tư… Đặc biệt, đời sống của NCC với cách mạng sau khi được hưởng chính sách, hỗ trợ theo Nghị quyết 494/NQ-UBTVQH13, Quyết định 22/2013/QÐ-TTg; Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 9/12/2020 của UBTV Quốc hội đã được nâng cao hơn trước, nhà ở khang trang, bền chắc, có diện tích sử dụng tối thiểu 30m2, đảm bảo vệ sinh môi trường, chắc chắn, kín đáo, tránh được tác động xấu của thời tiết, đáp ứng được yêu cầu sinh hoạt của người dân. [69, tr.1, 2]
2.2.2. Phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách nhà ở cho người có công với cách mạng
Trong những năm qua, công tác tuyên truyền, phổ biến Luật đất đai, Luật Nhà ở, Luật Xây dựng và chính sách nhà ở cho NCC với cách mạng được tiến hành thường xuyên, sâu rộng với sự tham gia của các cấp, các ngành, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên cơ sở. Phòng LĐTB&XH chủ trì, phối hợp với Phòng Tư pháp, Phòng Nội vụ thường xuyên tuyên truyền các văn bản pháp luật mới, các chính sách thiết thực với đời sống nhân dân tại địa phương, nhất là
41
chính sách hỗ trợ nhà ở cho NCC với CM. Trên cơ sở đó, có định hướng chỉ đạo thực hiện đồng bộ, hiệu quả, bên cạnh đó tiếp nhận các ý kiến, kiến nghị những vấn đề liên quan đến đất đai, nhà ở cho người dân nói chung và nhà ở cho NCC cách mạng nói riêng để đề xuất các biện pháp tham mưu cấp uỷ lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời. UBND huyện chỉ đạo các cơ quan chức năng tập trung cho công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về quyền lợi của các gia đình chính sách, NCC về những nội dung liên quan đến nguồn kinh phí, mức được hưởng và nhu cầu xây mới hoặc sửa nhà....
Thông qua các hoạt động, chương trình thiết thực đã đẩy mạnh công tác phối hợp tuyên truyền, vận động việc thực hiện các nội dung, chương trình thực hiện chính sách giữa ngành LĐTHB&XH với chính quyền địa phương các cấp, các hội, đoàn thể ngày càng chặt chẽ, đã tạo động lực, sức mạnh tổng hợp từ huyện đến cơ sở đồng lòng, quyết tâm triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng đạt được nhiều kết quả, thực hiện thành công các mục tiêu chính sách đã đề ra hàng năm và từng giai đoạn cụ thể trên địa bàn huyện. [69, tr.3]
2.2.3. Thực trạng phân công, phối hợp thực hiện chính sách nhà ở cho người có công với cách mạng
UBND huyện là cơ quan quản lý cao nhất, thực hiện phân công cho các ngành liên quan trong có các ngành LĐTB&XH chủ trì, Nội Vụ, Tư pháp phối hợp thực hiện quản lý các đối tượng người có công với cách mạng, thực hiện công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật; Phòng hạ tầng kinh tế, Phòng Tài chính, Ban quản lý dự án huyện Đông Giang triển khai thực hiện tổng hợp hồ sơ, đấu thầu, thiết kế xây dựng, tham mưu bố trí, phân bổ nguồn ngân sách để đảm bảo thực hiện chính sách nhà ở cho người có công với cách mạng. Ngoài việc phân công nhiệm vụ, UBND huyện còn chỉ đạo các cơ quan, ban ngành liên quan thực hiện theo trình tự, thủ tục với từng trường hợp cụ thể tại các địa phương.
42
Đối với các tồn tại, vướng mắc, UBND huyện, xã tập trung giải quyết theo định hướng như đối với các hộ gia đình thuộc diện được hỗ trợ có tên trong Đề án được phê duyệt nhưng chưa được Nhà nước cấp kinh phí mà đã tự ứng trước kinh phí để xây dựng mới hoặc sửa chữa nhà ở thì hoàn trả ngay cho các hộ gia đình này sau khi có kinh phí phân bổ từ ngân sách và các hỗ trợ khác theo quy định tại Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg ngày 26/4/2013 của Thủ tướng Chính phủ.
Bảng 2.2. Nhu cầu thực hiện hỗ trợ người có công với cách mạng về nhà ở trên địa bàn tỉnh Quảng Nam
TT Huyện, thị xã, thành phố
Số lượng nhà (Giai đoạn 2019 - 2022)
Kinh phí (Triệu đồng) TT Huyện, thị xã,
thành phố
Xây
mới Sửa
chữa Tổng
cộng Tỉnh Huyện Tổng cộng Tổng cộng 4.693 10.723 15.416 345.849 56.331 402.180 1 Thành phố Tam
Kỳ 86 592 678 10.696 4.584 15.280
2 Thành phố Hội
An 22 152 174 2.744 1.176 3.920
3 Thị xã Điện Bàn 485 2.689 3.174 51.226 21.954 73.180 4 Huyện Duy
Xuyên 314 841 1.155 26.442 2.938 29.380
5 Huyện Đại Lộc 418 1.511 1.929 42.246 4.694 46.940 6 Huyện Thăng
Bình 870 1.771 2.641 63.198 7.022 70.220
7 Huyện Núi
Thành 73 137 210 3.962 1.698 5.660
8 Huyện Phú Ninh 346 761 1.107 26.154 2.906 29.060
43
9 Huyện Quế Sơn 949 1.034 1.983 52.776 5.864 58.640 10 Huyện Tiên
Phước 139 558 697 15.884 836 16.720
11 Huyện Bắc Trà
My 93 81 174 5.073 267 5.340
12 Huyện Nam Trà
My 32 01 33 1.235 65 1.300
13 Huyện Hiệp Đức 160 399 559 13.661 719 14.380 14 Huyện Phước
Sơn 51 32 83 2.546 134 2,680
15 Huyện Nông
Sơn 48 106 154 3.838 202 4.040
16 Huyện Nam
Giang 325 26 351 12,844 676 13.520
17 Huyện Đông
Giang 199 18 217 7.904 416 8.320
18 Huyện Tây
Giang 83 14 97 3.420 180 3.600
Nguồn: Nghị quyết số 15/2021/NQ-HĐND ngày 19/4/2021 của HĐND tỉnh Quảng Nam
Từ Bảng 2.2 cho thấy, trong giai đoạn Giai đoạn 2019 – 2022, người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Đông Giang có nhu cầu hỗ trợ nhà ở là 217 trường hợp, trong đó xây mới 199, sửa chữa 18 với tổng kinh phí là 8 tỷ 320 triệu đồng, trong đó nguồn kinh phí tỉnh là 7 tỷ 904 triệu đồng, nguồn kinh phí huyện là 416 triệu đồng. Qua đó cho thấy sự quan tâm của các cấp, các ngành, tỉnh phân bổ nguồn kinh phí thực hiện chính sách hỗ nhà ở cho người có công với cách mạng trên địa bàn huyện là vô cùng lớn, từng bước nâng cao đời sống nhân dân ở các địa phương.
44
Đối với trường hợp thuộc diện được hỗ trợ mà cả người có công và vợ (chồng) của người đó đều đã chết, hiện nay con của họ đang sinh sống tại nhà ở đó thì UBND các huyện, thành phố rà soát cụ thể từng trường hợp, nếu con của họ thực sự có khó khăn về nhà ở thì tổng hợp danh sách và gửi về Sở Xây dựng để tổng hợp trình UBND tỉnh xem xét, xử lý.
Đối với trường hợp người có công thuộc diện được hỗ trợ nhà ở phát sinh thêm ngoài số liệu đã được Bộ LĐTB&XH thẩm tra thì UBND huyện, xã chủ động rà soát, tổng hợp danh sách gửi Phòng LĐTB&XH để kiểm tra và gửi Phòng Kinh tế và Hạ tầng hoặc Phòng Quản lý đô thị (cơ quan Thường trực Ban chỉ đạo triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ người có công về nhà ở theo Quyết định 22/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ); trên cơ sở đó, Phòng Kinh tế và Hạ tầng tổng hợp, trình UBND huyện xem xét, chỉ đạo.
Đối với trường hợp thuộc diện được hỗ trợ nhưng chuyển đổi hình thức hỗ trợ từ xây mới sang sửa chữa hoặc ngược lại mà không làm phát sinh thêm kinh phí từ ngân sách đã bố trí cho địa phương thì UBND huyện, xã tự điều chỉnh và tiếp tục thực hiện.
Thực hiện nghiêm túc công tác nghiệm thu hoàn thành việc xây dựng, sửa chữa nhà ở theo đúng quy định; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở theo Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg, phòng ngừa và xử lý nghiêm các biểu hiện trục lợi chính sách.
Giao Phòng Kinh tế và Hạ tầng chủ trì, phối hợp với các cơ quan, ban ngành: Tài chính, Ban quản lý dự án, LĐTB&XH tham mưu UBND huyện chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra tình hình thực hiện Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; Nghị quyết số 63/NQ-CP ngày 25/7/2017 của Chính phủ;
Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 9/12/2020 của UBTV Quốc hội và giải quyết các vướng mắc theo thẩm quyền. Phối hợp với các cơ quan, ban ngành liên quan kiểm tra, đôn đốc các địa phương thực hiện việc hỗ trợ người có công về nhà ở đảm bảo đúng đối tượng, đúng tiến độ thời gian; tổng hợp kết quả và
45
tiến độ thực hiện, báo cáo hàng quý cho Chủ tịch UBND huyện theo dõi, chỉ đạo. Thanh tra, kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý các hành vi vi phạm theo quy định.
Giao Phòng LĐTB&XH hướng dẫn, giải quyết các kiến nghị liên quan đến việc xác nhận đối tượng là người có công với cách mạng được hỗ trợ theo quy định tại Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg; Nghị quyết số 63/NQ-CP ngày 25/7/2017 của Chính phủ; Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 9/12/2020 của UBTV Quốc hội.
Hằng năm, Ban công tác Mặt trận thôn, Ban chỉ đạo thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho người có công với sách mạng ở các địa phương luôn được củng cố, kiện toàn; các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, sự chỉ đạo của huyện và các chương trình hành động của Huyện ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện được Nhân dân tích cực thực hiện.
Công tác giám sát các hoạt động của cơ quan nhà nước, các đại biểu dân cử, cán bộ, công chức thực hiện đúng luật định, đảm bảo các chính sách đất đại, nhà ở, chính sách hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng được triển khai thực hiện hiệu quả theo kế hoạch đề ra.
Sau khi có Quyết định 22 của Thủ tướng Chính phủ, sau đó là Nghị quyết số 63/NQ-CP ngày 25/7/2017 của Chính phủ; Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 9/12/2020 của UBTV Quốc hội, Ủy ban nhân dân huyện Đông Giang đã Ban hành Đề án hỗ trợ người có công với cách mạng và thành lập Ban chỉ đạo thực hiện, tiếp đó các cấp, các ngành ban hành các văn bản hướng dẫn, đôn đốc thực hiện... Trong điều kiện hiện nay, nhiều hộ thuộc diện đối tượng chính sách còn gặp nhiều khó khăn về nhà ở thì đây là việc làm cụ thể, thiết thực, khơi dậy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc có tác động lớn đối với đời sống của người có công. Thông qua các chính sách, chương trình hỗ trợ đời sống của người có công đã từng bước được cải thiện và nâng cao, được quan tâm, hỗ trợ qua hai giai đoạn.
46
Giai đoạn 1: 2013-2017: toàn huyện có 774 hộ gia đình đăng ký nhu cầu hỗ trợ được UBND tỉnh phê duyệt, ( trong đó xây mới 455 nhà, sửa chữa 319 nhà). Giai đoạn 2: được hỗ trợ 205 nhà (xây mới 150 nhà, sửa chữa 55 nhà).
Kinh phí hỗ trợ mỗi nhà xây mới 40 triệu đồng, mỗi nhà sửa chữa 20 triệu đồng.
Kết quả hoàn thành nhà ở của huyện từ năm 2013 đến năm 2018 là 790 nhà (xây mới 461 nhà, sửa chữa 329 nhà) với tổng kinh phí 26 tỷ 271 triệu đồng. Trong đó xây mới 19 tỷ 362 triệu đồng, số còn lại là sửa chữa nhà. Nguồn kinh phí của Trung ương và tỉnh 25 tỷ 020 triệu đồng, và ngân sách huyện 1 tỷ 251 triệu đồng.
Trong quá trình thực hiện, huyện luôn chỉ đạo sát sao trong việc rà soát, triển khai, các ngành hữu quan thường xuyên hướng dẫn địa phương trong quá trình thực hiện. Tiếp đó, luôn chủ động thống kê, rà soát đối tượng, xây dựng, phê duyệt và điều chỉnh bổ sung đề án hỗ trợ người có công với cách mạng về nhà ở. Việc phê duyệt, điều chỉnh đề án hỗ trợ luôn được quan tâm, triển khai đúng quy định xuống các xã và gia đình người có công tại địa phương. Quy trình nghiệm thu, hoàn thành xây dựng mới hoặc sửa chữa, cải tạo nhà ở của các đối tượng được quan tâm, hỗ trợ, thực hiện theo đúng các quy định và hướng dẫn của cấp trên. Việc kiểm tra, giám sát, quá trình thực hiện hỗ trợ (xử lý các khiếu nại, tố cáo, thắc mắc của người có công).
Việc hỗ trợ này đã tác động tích cực đối với đời sống của người có công khi được thụ hưởng, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với những người có công với cách mạng. Khơi dậy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc có tác động lớn đối với đời sống của người có công. Thông qua các chính sách, chương trình hỗ trợ, đời sống của người có công đã từng bước được cải thiện và nâng cao. [69, tr.4, 5, 6]
2.2.4. Thực trạng duy trì thực hiện chính sách nhà ở cho người có công với cách mạng