Chương 2. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG GIA ĐÌNH HẠNH PHÚC Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
2.3. Giải pháp xây dựng gia đình hạnh phúc ở nước ta thời gian tới
2.3.1.1. Tiêu chí về điều kiện vật chất
Nhà nước khuyến khích các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tuyển người khuyết tật vào học hòa nhập, khuyến khích tổ chức, cá nhân thành lập cơ sở giáo dục nghề nghiệp dành cho người khuyết tật. Nhà nước hỗ trợ về tài chính để đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo, giao đất, cho thuê đất để xây dựng công trình sự nghiệp ở nơi thuận lợi cho việc học của người khuyết tật.
Trong thời gian dịch bệnh Covid đang hoành hành, Chính phủ cần có những biện pháp kịp thời để hỗ trợ cuộc sống của người dân, đặc biệt là các hộ gia đình khó khăn. Tạo ra nhiều chương trình thiện nguyện đóng góp thực phẩm, tiền bạc. Đảm bảo mọi gia đình đều được quan tâm, không để tình trạng thiếu thốn lương thực, nhu yếu phẩm mùa dịch gây hoang mang cho người dân.
2.3.1.2. Tiêu chí về điều kiện tinh thần
Tích cực tăng cường tuyên truyền, giáo dục cho các gia đình, các thành viên trong gia đình về pháp luật, luật Hôn nhân và gia đình, chính sách liên quan đến việc xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, phát triển bền vững, đặc biệt là đối với việc giữ gìn, phát huy các giá trị đạo đức lối sống, cách ứng xử trong gia đình. Nâng cao nhận thức cho người dân về chức năng của gia đình, vai trò của người chồng, người vợ, ông bà, cha mẹ, con cái trong gia đình; chống bạo lực gia đình, giúp từng gia đình nhận thức được sự bình đẳng giới, xóa bỏ các định kiến lạc hậu về trọng nam, khinh nữ.
Nhà nước tiếp tục hoàn thiện các chính sách để mọi gia đình sự dụng các dịch vụ công thuận lợi hơn. Chính quyền tạo điều kiện cho mọi gia đình đều được tiếp cận hệ thống pháp luật, y tế, giáo dục, văn hóa, công nghệ, … Các cơ sở y tế, giáo dục tăng cường đầu tư thiết bị máy móc, nâng cao chất lượng phục vụ. Đảm bảo an sinh xã hội và phúc lợi xã hội cho mọi người dân. Tăng cường phủ sóng viễn thông, di động, cáp
quang hóa đến các xã, thôn, bản những vùng còn khó khăn, phổ biến rộng rãi công nghệ hiện đại đến tất cả các địa phương khó khăn trên cả nước.26
2.3.1.3. Tiêu chí về ứng xử trong gia đình
Ông bà, cha mẹ, con cái, vợ chồng nên dành thời gian cho nhau nhiều hơn. Sắp xếp thời gian hợp lí, cân bằng giữa công việc và gia đình. Điều đơn giản nhất chính là dành thời gian ở bên nhau trong mỗi bữa cơm gia đình. Việc định kì dành ra 1 khoảng thời gian thật sự chất lượng cho gia đình là chìa khóa nuôi dưỡng hạnh phúc. Đó có thể là kì nghỉ hè của con cái, có thể là những ngày lễ Tết, …. Nhiều gia đình hiện đại lựa chọn cùng nhau đi du lịch. Hay đơn giản hơn có thể là cùng nhau đi thăm ông bà, người thân. Đây chính là những hồi ức đẹp gắn kết các thành viên trong gia đình lại với nhau.
Nâng cao chất lượng giáo dục, tuyên truyền về bình đẳng giới rộng rãi đến tất cả mọi người, đặc biệt là đối với thanh thiếu niên ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, giúp các em có sự hiểu biết, ý thức về giới trong việc xây dựng cuộc sống gia đình sau này. Xây dựng một trong những tiêu chí quan trọng hàng đầu để công nhận gia đình văn hóa, khu phố văn hóa là việc thực hiện bình đẳng giới trong gia đình, từ đó có thể nâng cao nhận thức của từng thành viên trong gia đình. Có chính sách cụ thể để hỗ trợ người phụ nữ sau khi sinh con.
2.3.1.4. Tiêu chí về giáo dục
Cha mẹ cần ý thức được vai trò, trách nhiệm của gia đình trong việc giáo dục con cái. Cha mẹ quan tâm và trực tiếp giáo dục con từ khi con còn bé, giúp trẻ phân biệt đúng - sai, tốt - xấu, dạy trẻ những phép tắc, tránh xa bạo lực, ... từ đó giúp hình thành nhân cách, phát triển toàn diện cả tri thức và đạo đức. Cha mẹ không nên ỷ lại vào nhà trường, người thân, nên cân bằng thời gian làm việc và nuôi dạy con.
Đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội rà soát, phát triển chính sách, pháp luật về hỗ trợ xã hội. Các bộ, ngành, địa phương tích
26 Thanh Lan. Xây dựng gia đình hạnh phúc bền vững thực trạng và giải pháp. Truy cập từ
http://svhttdl.tiengiang.gov.vn/lich-lam-viec-cua-lanh-ao/-/asset_publisher/LTKhIEQ3Qmto/content/xay-dung- gia-inh-hanh-phuc-ben-vung-thuc-trang-va-giai-phap
cực triển khai chính sách pháp luật về trẻ em. Xây dựng chương trình phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em, chống xâm hại trẻ em, triển khai các biện pháp phòng, chống tai nạn ở trẻ em, giảm thiểu tình trạng trẻ em tử vong do đuối nước. Tổ chức các hình thức phù hợp để lắng nghe nguyện vọng của trẻ em trong quá trình xây dựng và thực hiện chương trình. Bộ Y tế triển khai các biện pháp phòng chống trẻ em suy dinh dưỡng, đặc biệt là các trẻ em ở các tỉnh miền núi khó khăn. Bộ Giáo dục và Đào tạo áp dụng các chính sách hạn chế tình trạng trẻ em bỏ học, đặc biệt là các em học sinh dân tộc thiểu số vùng sâu vùng xa. Nhà nước cần có chính sách ưu tiên xây dựng các điểm vui chơi giải trí cho trẻ em ở các vùng khó khăn, những nơi cơ sở vật chất còn thiếu thốn.27
2.3.1.5. Tiêu chí về chăm sóc sức khỏe
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách về bảo vệ, chăm sóc sức khỏe và phát huy vai trò của người cao tuổi. Chăm sóc người cao tuổi cả về tinh thần lẫn vật chất. Các bộ, ngành địa phương chú trọng phát triển các ngành chuyên điều trị cho người cao tuổi trong các cơ sở y tế, có chính sách khuyến khích phát triển cơ sở chăm sóc, cung cấp dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin, sinh hoạt của người cao tuổi. Bảo đảm người cao tuổi có cơ hội được bình đẳng tham gia và hưởng thụ thành quả phát triển. Hội Người cao tuổi Việt Nam tiếp tục phát triển đổi mới nội dung, nâng cao chất lượng hoạt động, thực hiện hiệu quả Chương trình hành động quốc gia về người cao tuổi, quan tâm đặc biệt đến người già neo đơn, người lớn tuổi có cuộc sống khó khăn ở các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa.28
Lãnh đạo các cấp tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền chính sách dân số. Chính quyền xã, thị trấn triển khai thực hiện, lồng ghép tuyên truyền với các hoạt động khác của địa phương, góp phần giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên, nâng cao chất lượng dân số tại địa phương, đặc biệt là ở các xã vùng sâu vùng xa, ít được tiếp túc với các phương tiện thông tin đại chúng.
27 Tăng cường các giải pháp bảo đảm thực hiện quyền trẻ em và bảo vệ trẻ em. (29/05/2020). Truy cập từ https://
www.yenbai.gov.vn/bao-ve-cham-soc-tre-em/noidung/tintuc/Pages/chi-tiet-tin-tuc.aspx?
ItemID=804&l=Tinhoatdong&lv=11
28 TTXVN. (26/10/2020). Hội Người cao tuổi Việt Nam xứng đáng là chỗ dựa tin cậy của Đảng, Nhà nước. Truy cập từ http://baochinhphu.vn/Hoat-dong-cua-lanh-dao-Dang-Nha-nuoc/Hoi-Nguoi-cao-tuoi-Viet-Nam-xung-
2.3.2. Giải pháp khắc phục vấn đề điều kiện vật chất
Thứ nhất, chính quyền, các bộ ngành cần triển khai các chính sách phát triển nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn trên cơ sở tái cơ cấu ngành, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp. Thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp phải theo cơ chế thị trường, đồng thời phải bảo đảm các mục tiêu cơ bản về phúc lợi cho nông dân, nâng cao chất lượng, hiệu quả, tăng giá trị và lợi nhuận của các sản phẩm nông nghiệp. Nâng cao chất lượng công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch sản xuất nông nghiệp. Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao năng suất nông nghiệp. Bên cạnh đó cần phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế ở các vùng nông thôn như xây dựng đê điều phòng chống thiên tai, …
Thứ hai, cần đầu tư xây dựng hệ thống hệ tầng giao thông đường bộ ở các vùng khó khăn, đặc biệt là các nơi vùng sâu vùng xa để tăng sự tiếp cận của người dân ở những vùng này với các vùng kinh tế khác. Từ đó mở ra cơ hội phát triển kinh tế ở các vùng quê nghèo, thuận lợi cho việc di chuyển, thông thương hàng hóa. Tạo cho người dân sự chủ động trong việc mua bán trao đổi hàng hóa, không bị phụ thuộc vào thương lái.
Thứ ba, Nhà nước cần cụ thể hóa thành chính sách không chỉ coi gia đình là đối tượng thụ hưởng chính sách mà cần xác định gia đình là đơn vị tham gia vào thúc đẩy phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội. Cần thực hiện theo hướng giảm cho không và tăng cho vay ưu đãi. Nhà nước chỉ hỗ trợ về chính sách, nguồn lực và hướng dẫn, còn bản thân hộ nghèo phải cố gắng vượt khó để thoát nghèo, tránh ỷ lại vào chính quyền. Tạo điều kiện thuận cho những hộ nghèo tiếp cận với các khoản vay vốn, kéo dài thời gian cho vay, chính sách này cũng được áp dụng cho các đối tượng hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, cho vay phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số, miền núi. Vì khoảng cách kinh tế giữa những nhóm hộ này là không lớn, chỉ cần những biến cố nhỏ cũng khiến những gia đình này tái nghèo. Các địa phương cần nghiêm túc rà soát tình trạng chạy theo thành tích, gian dối kết quả giảm nghèo hoặc trục lợi cá nhân từ chính sách giảm nghèo, làm ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả giảm nghèo bền vững. Biện pháp mạnh mẽ đem lại sự thay đổi sâu sắc cho vùng nông thôn nước ta là việc triển
khai chương trình xây dựng nông thôn mới, gắn với các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội khác. 29
Thứ tư là cần ưu tiên đào tạo nghề, tạo công việc từ nguồn hỗ trợ, cung cấp thông tin về thị trường lao động, kết nối, giới thiệu việc làm cho những người nghèo ở vùng khó khăn. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho những lao động thuộc hộ nghèo, từ đó tạo ra nguồn thu nhập, thoát nghèo một cách chắc chắn.
Hình 1: Một lớp đào tạo nghề cho lao động thất nghiệp 30 2.3.3. Giải pháp về vấn đề tinh thần trong gia đình
Thứ nhất là vấn đề phòng chống bạo lực gia đình. Đây không phải là việc của một cá nhân hay một tổ chức độc lập mà là công việc chung, cần có sự kết hợp đồng bộ, sự phối hợp của các cơ quan hữu quan và cả hệ thống chính trị, cả cộng đồng vào cuộc mới mang lại hiệu quả. Cần tăng cường vai trò lãnh đạo Chính quyền địa phương, phối hợp với các cơ quan, ban ngành trong thực hiện phòng chống bạo lực gia đình.
Nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục, đẩy mạnh tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình. Đối tượng tuyên truyền là tất cả các thành viên trong gia đình, bao gồm cả người thực hiện bạo lực và nạn nhân của bạo lực.
Tuyên truyền ngay trên ghế nhà trường để học sinh, sinh viên có thể nhận biết được các dạng của bảo lực gia đình, bởi những việc như chửi nhau, xúc phạm danh dự, nói
29 Tìm giải pháp thoát nghèo hiệu quả. (03/08/2021). Truy cập từ
https://thaibinh.gov.vn/gnbv/tin-tuc-su-kien/tin-giam-ngheo/tim-giai-phap-thoat-ngheo-hieu-qua.html
30 Nguyên Quốc. (12/03/2018). Gắn đào tạo nghề với nhu cầu thực tế. Truy cập từ https://nhandan.vn/tin-
xấu nhau cũng là những hình thức bạo lực gia đình chứ không chỉ riêng dùng vũ lực.
Cần xử lý nghiêm người có hành vi bạo lực gia đình theo đúng quy định của Chính phủ về Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình. Nạn nhân bị bạo hành cần trang bị cho mình kiến thức kỹ năng để tự bảo vệ bảo vệ bản thân như: độc lập về tài chính, có nghề nghiệp ổn định, học cách làm chủ bản thân và gia đình, kiến thức giữ gìn hạnh phúc gia đình và nuôi dạy con cái. Đội ngũ làm công tác phòng chống bạo lực gia đình cần được đào tạo, bồi dưỡng để có đủ kiến thức, năng lực để giáo dục, tuyền truyền pháp luật, tăng kỹ năng hòa giải với các bên xảy ra mâu thuẫn khi có bạo lực gia đình. 31
Hai là, mỗi thành viên trong gia đình cần học cách tôn trọng suy nghĩ, quyết định của nhau. Sự thiếu tôn trọng sẽ gây ra những tổn thương cho người khác. Dù trình độ dân trí ngày càng được cải thiện, tuy nhiên tư tưởng “trọng nam khinh nữ” vẫn chưa được xóa bỏ hoàn toàn, điều này rất dễ dẫn đến sự thiếu tôn trọng của người chồng đối với người vợ. Hay trong mối quan hệ của cha mẹ với con cái, nhiều bậc cha mẹ luôn bắt ép con phải làm theo những gì mình đã sắp xếp không cần biết con có thích hay không. Suy nghĩ cho rằng cha mẹ có quyền quyết định cả tương lai của con có thể dẫn đến việc con cái lúc nào cũng cảm thấy bất mãn và tìm cách chống đối, tách biệt khỏi cha mẹ.
Ba là, trong thời đại công nghệ 4.0, truyền thông là một cách lan tỏa những điều tốt đẹp. Thay vì mỗi người một thiết bị di động thì cả gia đình có thể cùng nhau xem các chương trình truyền hình. Các nhà đài phát sóng các chương trình về hạnh phúc gia đình nhằm lan truyền những thông điệp ý nghĩa. Các chương trình truyền hình sẽ giúp các thành viên trong gia đình có không gian sinh hoạt chung, xích lại gần nhau hơn. Thông qua các chương trình, cha mẹ sẽ thấu hiểu con em mình hơn và con cái cũng có sự đồng cảm với suy nghĩ của cha mẹ. Không dừng lại ở việc chia sẻ mà chương trình có thể tích hợp giúp nhân vật tìm lời khuyên, giải pháp thông qua sự góp mặt của các chuyên gia tâm lý. Điều này sẽ làm cho những mâu thuẫn trong gia đình tìm được hướng giải quyết.
31 Nguyễn Mạnh Thân. (16/04/2020). Bạo lực gia đình và một số giải pháp phòng tránh bạo lực gia đình. Truy cập từ https://phunu.khanhhoa.gov.vn/article/goc-tu-van/bao-luc-gia-dinh-va-mot-so-giai-phap-phong-tranh-bao-
Hình 2: Cả gia đình cùng nhau xem TV 32
Thứ tư, Nhà nước cần có chính sách ưu tiên xây dựng các điểm vui chơi giải trí cho trẻ em ở các vùng khó khăn, những nơi cơ sở vật chất còn thiếu thốn. Chính quyền xã, phường, các tổ chức như Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên tạo ra các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao để giải trí, vui chơi đối với từng lứa, tạo cho thanh thiếu niên một môi trường lành mạnh, có điều kiện tiếp xúc, hoà nhập với nhóm bạn tốt, sống có lý tưởng, từ đó tránh xa những đối tượng xấu lôi kéo vào con đường sai trái
2.3.4. Giải pháp về việc ứng xử trong gia đình
Thứ nhất là ông bà, cha mẹ phải làm gương cho con cái, có trách nhiệm dạy dỗ giáo dục con cái ngay từ lúc còn thơ, không nên chỉ ỷ lại vào giáo dục của nhà trường.
Bởi gia đình chính là môi trường giáo dục đầu tiên của một con người, đây sẽ là nơi đầu tiên góp phần hình thành nhân cách của mỗi đứa trẻ. Cần phải có phương pháp dạy con hợp lí, tránh nuông chiều con cái quá mức. Những cách dạy con cha mẹ có thể tham khảo từ nhiều nguồn như kinh nghiệm của những người đi trước, sách báo, mạng Internet, …
Thứ hai, các thành viên trong gia đình cần học cách chia sẻ và thấu hiểu lẫn nhau. Muốn hòa chung là một thể thống nhất thì mọi người phải thực sự thấu hiểu đối phương, còn khi “ông nói gà, bà nói vịt” thì gia đình sẽ chỉ toàn những tranh cãi, bất
32 Ánh Dương. (24/05/2019). Cùng nhau quây quần xem TV là biểu hiện của một gia đình hạnh phúc. Truy cập
từ https://cafebiz.vn/cung-nhau-quay-quan-xem-tv-la-bieu-hien-cua-mot-gia-dinh-hanh-phuc-