s phạm:
+ Xemxét trình độ nắm vững mục đích, yêu cầu, chơng trình, nội dung giảng dạy, vị trí của bài trong hệ thống chơng trình.
+ Mức độ nắm kiến thức, kỹ năng của bài dạy, xác định trọng tâm, yêu cầu tối thiểu cho cả lớp và những vấn đề có thể mở rộng, nâng cao cho những HS khá, giỏi.
+Việc giáo dục thái độ, tình cảm cho HS thông qua bài dạy. + Cấu trúc bài dạy của GV có hợp lý không?
+ Mục tiêu bài dạy có đạt đợc không?
- Kiểm tra năng lực sử dụng phơng pháp (Kỹ năng s phạm).
Đây là nội dung quan trọng nhất cần xem xét khi đánh giá năng lực s phạm của GV, vì nếu GV chỉ nắm chắc kiến thức thì cha đủ để làm cho HS nắm bài tốt. GV cần nắm vững và thực hiện hai hớng đổi mới phơng pháp giảng dạy quan trọng. Đó là:
+ Phát huy tính tích cực, tự giác của HS, làm cho HS chủ động tìm kiếm, chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kỹ năng, sáng tạo trong quá trình vận dụng tri thức, tránh làm cho học tập một cách thụ động. Tạo điều kiện để HS đợc suy nghĩ nhiều hơn, hoạt động nhiều hơn, hợp tác trong học tập nhiều hơn, phát biểu ý kiến nhiều hơn.
+ Giảng dạy theo phơng pháp cá thể hoá, quan tâm đến đặc thù của các đối tợng HS. Trên cơ sở nắm đợc năng lực, nhịp độ làm việc, thói quen làm việc của từng HS, phát hiện những lỗ hổng kiến thức, hiểu đợc những khó khăn của từng đối tợng trong học tập để giúp đỡ một cách có hiệu quả.
Khi dự giờ cần tiến hành theo quy trình gồm các bớc theo sơ đồ sau:
Lu hồ sơ
Sơ đồ 3.1: Các bớc trong quy trình kiểm tra giờ dạy của giáo viên
Trong sơ đồ trên:
Yêu cầu
dự giờ Chuẩn bị
Yêu cầu kiểm tra lại
Dự giờ, quan sát Phân tích, so sánh Động viên, phê phán Kiến nghị Đánh giá
- Yêu cầu dự giờ: Ngời kiểm tra phải xác định yêu cầu cho mình, nhằm giải đáp các câu hỏi: dự giờ ai? môn gì? lớp nào? mục đích gì? thời gian nào? xác định các chuẩn mực để đánh giá.
- Chuẩn bị: Trớc khi dự giờ ngời dự phải chuẩn bị một số yêu cầu sau: Xem trớc mục tiêu, yêu cầu, nội dung bài giảng của giáo viên. Trao đổi với giáo viên để biết đợc ý đồ của ngời đợc kiểm tra, biết đặc điểm lớp học, (Trừ trờng hợp kiểm tra đột xuất). Tổ chức lực lợng GV có chuyên môn vững vàng, có uy tín cùng dự.
- Tiến hành dự giờ: Ngời dự phải theo dõi toàn bộ tiến trình bài giảng, ghi các hoạt động của thầy và của trò, các tình huống xẩy ra trong tiết dạy, theo dõi việc tiếp thu tri thức của HS, các quan hệ thầy trò, năng lực truyền đạt, ứng xử của GV...
- Phân tích, so sánh: Ngời dự phải căn cứ vào nội dung đợc truyền đạt, phân tích s phạm bài giảng theo những tiêu chí khoa học, so sánh với mục tiêu đề ra, chú trọng phân tích trên cả 3 mặt là: tri thức, kỹ năng, thái độ và 5 tiêu chí: nội dung, phơng pháp, tổ chức, phơng tiện, kết quả.
- Đánh giá: Đánh giá chính xác giờ dạy trên lớp là công việc khó khăn. Muốn đánh giá đúng phải căn cứ vào các tiêu chuẩn quy định của Bộ GD&ĐT và thực tế của tiết dạy, điều kiện cụ thể của đối tợng HS và các trang thiết bị dạy học cần thiết. Để việc đánh giá tiết dạy đạt hiệu quả cao thì trớc hết GV dạy phải tự đánh giá tiết dạy của mình, Sau đó hiệu trởng và những ngời dự góp ý và thống nhất đánh giá xếp loại tiết dạy.
- Động viên phê phán: Hiệu trởng và ngời dự giờ khi đánh giá tiết dạy cần thể hiện rõ quan điểm của mình, khen chê minh bạch, đúng mực. Động viên phê phán đúng mực có tác dụng kích thích quan trọng đối với GV, mang tính định hớng tích cực.
- Kiến nghị: Là kết quả của quá trình sử lý thông tin sau giờ dự, đó là quyết định quản lý, là việc đa ra những đề nghị thích hợp cho thầy và trò nhằm nâng cao hiệu quả của các giờ dạy tiếp theo.
- Lu hồ sơ và yêu cầu kiểm tra lại (nếu cần).
Khi dự giờ cần xem xét trên các phơng diện dới đây:
- Những hoạt động đơn phơng của giáo viên
+ Chọn và sử dụng các phơng pháp có phù hợp với đặc điểm của học sinh và của môn học hay không? (Thuyết giảng, đàm thoại, trực quan, trao đổi nhóm, các hoạt động khác nhau trong một giờ dạy...); việc sử dung ngôn ngữ có trong sáng và dễ hiểu không?.
+ Biết hình thành rõ ràng các mục tiêu và từ đó đặt vấn đề, đa ra chỉ dẫn, yêu cầu rõ ràng hay không?.
+ Nghệ thuật trình bày bảng, trình bày thí nghiệm; lựa chọn, sử dụng đồ dùng dạy học có đúng lúc, đúng mục đích hay không?.
+ Phân phối thời gian có hợp lý không (tận dụng thời gian cho HS làm việc, phân bố giữa các phần, giữa lý thuyết và bài tập...)?.
- Các biện pháp của giáo viên tổ chức, thúc đẩy học sinh chủ động học tập, sát trình độ các nhóm đối tợng và từng đối tợng.
+ GV có nêu vấn đề làm cho học sinh định hớng rõ ràng theo dõi bài học; cách hớng dẫn hệ thống các câu hỏi dẫn dắt cho HS tự tìm tòi sáng tạo để nắm kiến thức và rèn luyện kỹ năng hay không?.
+ GV có chú ý rèn luyện phơng pháp học tập phù hợp với đặc điểm môn học (có ý thức phê phán, luôn luôn có ý thức lật lại vấn đề, rèn luyện kỹ năng trình bày vấn đề, tự làm thí nghiệm, cũng cố hệ thống khái niệm, rèn luyện kỹ năng sử dụng thuật ngữ, rèn luyện kỹ năng đặc thù của môn học) hay không?.
+ GV có kích thích HS động nảo, chủ động làm việc, không tiếp thu thụ động của cả ba nhóm trình độ (khá giỏi, trung bình và yếu) hay không?.
+ GV giảng dạy và tổ chức hoạt động có phù hợp với đối t ợng HS hay không?.
+ GV có tổ chức, quản lý HS hoạt động theo nhóm để học sinh làm việc phù hợp với năng lực hoặc có thể trao đổi thảo luận hay không?.
+ GV có biết khai thác lỗi của HS, tận dụng cơ hội để phân tích uốn nắn làm cho HS nắm chắc hơn kiến thức hay không?.
+ GV đã điều khiển lớp học nh thế nào? Việc thu hút sự chú ý của HS? + GV có làm chủ khi xử lý các tình huống s phạm không?
+ GV có đánh giá chính xác, khách quan kết quả học tập của HS hay không?
+ GV có hớng dẫn chu đáo cho HS học tập ở nhà hay không? + GV có làm chủ các mối quan hệ với HS và lớp học hay không?
+ GV có tạo đợc không khí tin cậy, biết lắng nghe, đóng vai trò chủ đạo trong giảng dạy, làm cho HS tích cực học tập không?
- Những chỉ báo quan sát để nhận xét kết quả khi dự giờ:
+ Quan sát thái độ của HS trong lớp, sự tham gia xây dựng bài, tính chắc chắn của nội dung phát biểu trả lời của HS.
+ Việc vận dụng kiến thức kỹ năng để làm bài tập tại lớp. + Không khí và nhịp độ hoạt động của lớp, của nhóm.
+ Nề nếp học tập của HS: Việc sử dụng sách giáo khoa, vở ghi, vở bài tập, cách sử dụng vở nháp...
+ Quan hệ giữa các nhóm và từng HS với nhau.
Về phơng pháp quan sát có thể đặt một vài câu hỏi hay làm một bài trắc nghiệm nhanh để khẳng định nhận định của mình về kết quả tiếp thu của HS (Công việc này không bắt buộc phải thực hiện và không làm mất thời gian của tiết dạy).