C Tiến trình dạy học:–
1/ Tổ chức lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:5 phút
? Tóm tắt văn bản “ Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh’ 1 cách ngắn gọn nhất? ? Tác giả kể chuyện ntn và qua đó em hiểu đợc sự thật gì về đời sống của vua , chúa; cs của ngời dân thời vua Lê chúa Trịnh.?
3/ Bài mới:
* Hoạt động 1: Giới thiệu bài:
- Mục tiêu: Tạo tâm thế, gây hứng thú cho HS - Phơng pháp: thuyết trình
- Thời gian: 3 phút
Hoạt động 2: Tìm hiểu chung về văn bản
- Mục tiêu: HS nắm những nét chung nhất về tác giả, tác phẩm, xuất xứ, bố cục và ph- ơng thức biểu đạt của vb
- Phơng pháp: Vấn đáp, đàm thoại, phân tích, nêu vd. - Thời gian: 7’
I – Giới thiệu chung:
Đọc phần chú thích dấu sao sgk.
? Nêu hiểu biết của em về các tác giả Ngô Gia Văn Phái?
? Nêu hiểu biết của em về tác phẩm và về văn bản này?
? Em hiểu ntn về nhan đề của tác phẩm? ? Em hãy cho biết thể loại của tác phẩm? ? Phơng thức biểu đạt chính của văn bản ?
1. Tác giả:
- Các tác giả họ Ngô Thì ( Ngô gia văn phái) sáng tác. Làng Tả Thanh Oai, Thanh Oai, Hà Tây.
- Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí, Ngô Thì Du .
2. Tác phẩm:
a. Nhan đề: Ghi chép việc vua Lê thu phục đất về một mối.
b. Thể loại: Kí sự lịch sử, viết bằng chữ Hán, theo chơng hồi. Viết từ cuối thế kỉ XVIII-> giữa thế kỉ XI X gồm 17 hồi.
c. Nội dung:
- Ghi chép lại sự lục đục trong phủ chúa Trịnh và 3 lần ra Bắc của NH đánh tan kiêu binh, diệt trừ Vũ Văn Nhậm và đánh tan quân Thanh.
Giáo án Ngữ Văn 9 - Năm học: 2010 - 2011
Tsự.
? Nội dung chính của tác phẩm?
Vị trí của hồi thứ 14 trong tác phẩm ntn?
? Em hãy nêu đại ý của văn bản này?
- Hồi thứ 14 kể về lần ra bắc thứ 3 của Nh và sự thất bại thảm hại của bọn xâm lợc, sự đớn hèn, nhục nhã của bọn vua quan bán nớc.
d. Đại ý văn bản : Văn bản mtả chiến thắng lẫy lừng của vua QT, sự thảm bại của quân tớng nhà Thanh và số phận lũ vua quan phản nớc, hại dân.
* Hoạt động 3: Tìm hiểu chi tiết văn bản
- Mục tiêu:+. HS nắm đợc giá trị ND- NT, liên hệ thực tiễn từ vấn đề đặt ra trong VB +. Hiểu đợc diễn biến truyện, giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn trích
- Phơng pháp: Vấn đáp, tái hiện, phân tích, nêu vấn đề, so sánh…
- Thời gian: 25 phút
II - Đọc - Hiểu văn bản:
1. Đọc:
G/v: chú ý ngữ điệu, lời kể; đoạn tả trận đánh cần đọc với giọng khẩn trơng, phấn chấn.
g/v đọc mẫu. Học sinh đọc, nhận xét.
Học sinh đọc.
2. Tìm hiểu chú thích:
G/v cùng học sinh tìm hiểu chú thích sgk. Học sinh tìm hiểu chú thích.
3. Bố cục, tóm tắt văn bản:
? Em hãy tìm hiểu bố cục của văn bản ?
?Em hãy tóm tắt văn bản một cách ngắn gọn?
(Gọi 2-3 học sinh tóm tắt theo các phần trong bố cục)
a.Bố cục: (1) Từ đầu đến năm Mậu Thân (1778): Bắc Bình Vơng- NH lên ngôi hoàng đế và thân chinh cầm quân dẹp giặc.
(2) Tiếp -> rồi kéo vào thành: Cuộc hành quân thần tốc và chiến thắng lẫy lừng của vua Quang Trung.
(3) Còn lại: Sự đại bại của quân tớng nhà Thanh v à soó phận lũ vua quan phản nớc hại dân Lê Chiêu Thống.
b.
Tóm tắt: Quân thanh kéo vào Thăng Long, tớng Tây Sơn là Ngô Văn Sở lui quân về Tam điệp, đa tin vào Phú Xuân. NH lên ngôi vua- hiệu là QT tự đốc suất đại binh nhằm ngày 25 tháng chạp/ 1788 tiến ra Bắc diệt Thanh. Dọc đờng vua QT cho kén theem lính, mở duyệt binhlớn, chia quân, chỉ dụ tớng lĩnh, mở tiệc khao quân ngày 30, hẹn ngày 7 vào
Thăng Long mở tiệc ăn mừng. Đội quân của vua QT đánh đâu thắng đó, khiến quân Thanh đại bại. Ngày 3 tết đã vào Tlong. Tớng nhà Thanh là Tôn Sĩ Nghị vội vã tháo chạy về nớc, vua cùng tuỳ tùng, gia quyến chạy theo.
4. Phân tích:
Khi nghe tin quân Thanh chiếm Thăng Long NH đã làm gì?
Quan sát văn bản , em cảm nhận hình ảnh ngời anh hùng dân tộc NH ntn?
Theo em, nguồn cảm hứng nào đã chi phối ngòi bút tác giả khi tạo dựng hình ảnh ngời anh hùng dân tộc NH?
. .
? Khi nhận đợc tin cấp báo của Nguyễn Văn Tuyết về việc quân Thanh xâm lợc và vua Lê thụ phong ngày 22/11, NH đã có thái độ và quyết định gì?
Cho thấy Bắc Bình Vơng là ngời ntn?
? Nêu nhận xét của em về vua Qt trong lời chỉ dụ quân sĩ?
? Em hãy tìm câu nói khẳng định chủ quyền dân tộc của NH?
? QT-NH nhận định tình hình ra sao trớc khi chuẩn bị đánh gịăc.?
“ Thăng Long là nơi bị đánh cả 4 mặt -> QT dùng Ngô Thì Nhậm chủ mu rút quân khỏi Thăng Long, tha tội cho Sở, Lân cho thấy ông là ngời có mu lợc, sáng suốt nhạy bén trong việc xét đoán và dùng ng- ời. Bình công, luận tội rất rõ ràng, đúng
a. Hình t ợng ng ời anh hùng Nguyễn Huệ:
- Căm giận, họp các tớng sĩ, định thân chinh cầm quân đi ngay.->
Ngay thẳng, cơng trực, căm ghét bọn xâm lợc.
Học sinh thảo luận nhóm
- Ngày 25/12 làm lễ lên ngôi, hạ lệnh xuất quân.
- Ngày 29/12 đến Nghệ An.
Yên ủi quân lính> nêu bật chính nghĩa, quyết tâm đánh giặc.
=> Nguyễn Huệ là ngời yêu nớc, có tinh thần trách nhiệm với non sông đất nớc. N.H là ngời hành động mạnh mẽ, quyết đoán vô cùng.
QT- NH là ngời sáng suốt, nhạy bén trong việc phân tích tình hình thời cuộc và thế ta và địch.
“ đất nào sao ấy-> k/đ chủ quyền, vạh rõ tội ác của giặc; nhác lại truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta từ xa đến nay; kêu gọi quân lính đống tâm hiệp lực=> Kích thích lòng yêu nớc, truyền thống quật cờng của dân tộc.
-> Nhận định tình hình , xét đoán bề tôi một cách xác đáng.
Giáo án Ngữ Văn 9 - Năm học: 2010 - 2011
ngời đúng tội, đúng việc.
* Hoạt động 4: Củng cố- Hớng dẫn: 5 phút 1. Củng cố:
? Tóm tắt văn bản HLNTC – Hồi thứ 14 cách ngắn gọn nhất.
? Tiểu sử của tác giả HLNTC có gì đặc biệt? Điều gì dẫn đến thành công nổi bật nào của tác phẩm.
2. Hớng dẫn:
Đọc văn bản , nám chắc nội dung chính của văn bản . Trả lời tiếp câu hỏi sgk, tiết sau học tiếp.
_______________________________
Tuần:5 . Tiết 24
Hoàng lê nhất thống chí – hồi thứ 14.... ( Ngô gia văn phái) A Mục tiêu cần đạt–
1. Kiến thức:
- Những hiểu biết chung về nhóm tác giả thuộc Ngô gia văn phái, về phong trào Tây Sơn và ngời anh hùng dân tộc Quang Trung- N.Huệ.
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm viết theo thể loại tiểu thuyết chơng hồi. - Một trang sử oanh liệt của dân tộc ta: QT đại phá 20 vạn quân Thanh, đánh đuổi giặc xâm lợc ra khỏi bờ cõi.
2. Kĩ năng:
- Quan sát các sự việc đc kể trong đoạn trích trên bản đồ.
- Cảm nhận sức trỗi dậy kì diệu của tinh thần dân tộc, cảm quan hiện thực nhạy bén, cảm hứng yêu nớc của tác giả trc những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc.
- Liên hệ những nv, sự kiện trong đoạn trích với những văn bản liên quan.
3. Thái độ: Giáo dục học sinh tinh thần yêu nớc, ý chí xả thân vì dân vì nớc.
B Chuẩn bị:–
GV: T liệu lịch sử liên quan
HS: Sgk, đọc văn bản, trả lời câu hỏi Sgk.
C- Phơng pháp: Thuyết trình, phân tích, bình luận…
C Tiến trình dạy học:–
1/ Tổ chức lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:5 phút
? Kiểm tra vở soạn.
? Tài mu lợc của Nguyễn Huệ đợc miêu tả ntn?
3/ Bài mới:
* Hoạt động 3: Tìm hiểu chi tiết văn bản
- Mục tiêu:+. HS nắm đợc giá trị ND- NT, liên hệ thực tiễn từ vấn đề đặt ra trong VB +. Hiểu đợc diễn biến truyện, giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn trích
- Phơng pháp: Vấn đáp, tái hiện, phân tích, nêu vấn đề, so sánh…
- Thời gian: 25 phút
II - Đọc - Hiểu văn bản:
4. Phân tích:
? Nguyễn Huệ nhận định tình hình ra sao khi chuẩn bị đánh giặc?
Học sinh trả lời.
?
? Qua những chi tiết trên , chứng tỏ Nguyễn Huệ là ngời ntn?
Chú ý vào văn bản phần tiếp theo. ? Cuộc hành quân thần tốc diễn ra ntn? - Ngày 25/12 ở Phú Xuân (Huế). - Ngày 29/12 đến Nghệ An. - Ngày 30/12 mở tiệc khao quân. - Tối 30/12 lên đờng.
- Hẹn 7/1/1789 tới làng Hà Hồi. ( quãng đ- ờng dài 650 km).
? Những chi tiết trên cho thấy vua Quang Trung là ngời cầm quân ntn?
? Nêu nhận xét của em về chiến dịch này?
GV dùng các câu hỏi gợi ý :
a. Hình t ợng ng ời anh hùng Nguyễn Huệ :(Tiếp)
- Phơng lợc:
+ Tính sẵn, chỉ 10 ngày đuổi đợc ngời Thanh.
+ Chuẩn bị ngoại giao.
+ Chọn ngời tài là Ngô Thì Nhậm. -Kế hoạch:
+ Ngoại giao.
+ Dự kiến kế hoach cho 10 năm tiếp theo.
=>Nguyễn Huệ có tầm nhìn chiến lợc sâu sắc, khéo léo trong cách dùng ng- ời.
=>Nguyễn huệ là ngời mu lợc, văn võ song toàn. Bậc kì tài trong việc nhận định, phán đoán tình hình; và có tầm nhìn chiến lợc của một nhà quân sự tài ba.
- Hành quân: Thần tốc.
=> Tài cầm quân, năng lực tiên đoán chính xác của một nhà quân sự tài ba: Dụng binh nh thần.
-> Chiến dịch thần tốc, nhanh , mạnh, cầm chắc chiến thắng.
- Cách đánh:
+ Phú Xuyên: Bắt sống toàn bộ bọn nghĩa binh cùng quân Thanh đi do thám -> giữ bí mật.
+ Hà Hồi: Bí mật bao vây kín làng Hà Hồi, bắc loa truyền gọi, quân lính dạ dan -> địch sợ hãi, xin hàng.
- Bí mật bất ngờ,đảm bảo thắng lợi mà không gây thơng vong cho quân lính. + Ngọc Hồi:
Giáo án Ngữ Văn 9 - Năm học: 2010 - 2011
Em thấy cách đánh, tài dùng binh, chỉ huy chiến đấu giành chiến thắng của vua Quang Trung ntn? qua các trận: Phú Xuyên ; Hà hồi; Ngọc Hồi?
? Có gì đặc biệt trong cách đánh của vua Quang Trung ở hai trận đánh này?
? Cách đánh của Quang Trung khi công phá đền Ngọc Hồi ntn?
? Kế sách của QT ntn? ? Em thấy QT cầm quân ntn?
? Hình ảnh ngời anh hùng N.H trong trận đại phá quân Thanh đợc mtả ntn?
? Đó là hình ảnh ntn? ? Kết quả ntn?
? Vì sao vốn có cảm tình với triều đình nhà Lê lại ca ngợi Quang Trung- NH nh vậy?
? Khi quân Tây Sơn tiến đánh thì cuộc sống của các tớng lĩnh nhà Thanh và vua tôi Lê Chiêu Thống ở Thăng Long diễn ra ntn? - Chăm chỉ vào việc yến tiệc, vui vẻ,không lo chi đến việc bất trắc.
? Khi quân Tây Sơn kéo vào Thăng Long quân tớng nhà Thanh và vua tôi nhà Lê đợc mtả ntn?
? Vua Lê Chiêu Thống làm gì?
? Thái độ, cách mtả của tác giả ntn?
- Miêu tả khách quan, tỉ mỉ pha chút hả hê, sung sớng…ngậm ngùi, chua xót khi mtả 2 cuộc tháo chạy.
- Lấy tấm ván ghép, phủ rơm dấp nớc để làm mộc che.
- Dàn trận chữ nhất, nhất tề xông tới đánh.
-Mở cờ gióng trống nghi binh.
- Kế sách: Tớng ở trên trời xuống, quân chui dới đất lên.
=> Quang Trung là bậc kì tài trong vịệc dùng binh.
- Lẫm liệt trên lng voi đi đốc thúc -> Tỉnh táo, oai phong, lẫm liệt .
- Vào Thăng Long trớc hai ngày so với dự tính.
=> Quang Trung là ngời anh hùng chống giặc ngoại xâm, chiến công lẫy lừng của Quang Trung là niềm tự hào lớn lao của cả dân tộc. Tác giả đứng trên lập trờng dân tộc, tình yêu nớc nên viết đúng và hay nh vậyTạo tính chân thc có màu sắc sử thi trong tác phẩm.
b. Sự đại bại của quân Thanh và số phận của vua tôi Lê Chiêu Thống:
* Quân Thanh:
- Tớng: Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên…chuồn trớc… chạy .-> Bất tài, kiêu căng, tự mãn, chủ quan, tham sống sợ chết.
- Quân: rụng rời, sợ hãi, đầu hàng, tan tác bỏ chạy, giày xéo lên nhau mà chết..-> chủ quan, buông tuồng, mất cảnh giác, hỗn quân hỗn quan…tháo chạy…
* Vua tôi Lê Chiêu Thống:
- Chạy trốn, chịu đói khát….
-> Hèn nhát, bạc nhợc, đốn mạt chịu chung số phận thảm bại với giặc.
* Hoạt động 2: Tổng kết