CHƯƠNG 4. TỔNG HỢP VÀ KHUYẾN NGHỊ
B. Khuyến nghị những vấn đề cần nghiên cứu thêm
Kết quả đánh giá nghiên cứu này cho thấy người nghèo bị ảnh hưởng từ môi trường bị suy thoái và tác động môi trường của các ngành khác nhau có thể gây tác động rộng lớn hơn so với tác động gây ra tại địa phương. Do đó, cần hiểu rõ về tác động bên trong và bên ngoài của quản lý môi trường đối với người nghèo. Hơn nữa, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mối liên hệ giữa nghèo đói và môi trường là mối liên hệ gián tiếp gây ra do các yếu tố kinh tế xã hội và thể chế. Để đưa vấn đề môi trường vào trong nội dung chính sách xoá đói giảm nghèo hiện nay và ngược lại cần hiểu rõ hơn những mối liên hệ này.
Câu hỏi đặt ra cần được nghiên cứu thêm sau giai đoạn khởi động này là:
Có những xung đột nào xảy ra giữa bảo vệ môi trường và xoá đói giảm nghèo?
Chúng ta có thể thoả hiệp giữa vấn đề bảo vệ môi trường và xoá đói giảm nghèo không?
Sinh kế của người nghèo có thể được cải thiện trong khi đó môi trường vẫn được
bảo vệ không?
Giả định của chúng ta là rút ra được bài học kinh nghiệm về mối liên hệ. Chuẩn bị kế hoạch chi tiết để tiến hành nghiên cứu nhằm kiểm chứng các giả thuyết được trình bày trong Báo cáo 2.
Một số khu vực ưu tiên tiến hành nghiên cứu điểm đã được xác định ở giai đoạn trước của dự án PEP và được nêu trong đề cương nhiệm vụ. Các ưu tiên do PEP xác định trước đó phù hợp với các lỗ hổng trong mối quan hệ giữa nghèo đói và môi trường được phát hiện được tổng hợp. Các nghiên cứu tiếp theo bao gồm:
Hiểu được tiếng nói của người nghèo trong mối liên hệ giữa nghèo đói và môi trường được đưa ra trong phần II của Đề cương nhiệm vụ.
5 nhóm chủ đề được nêu trong Phần III của Đề cương nhiệm vụ và được đề cập dưới đây:
ắ Vấn đề sức khoẻ, cung cấp nước sạch và hệ thống vệ sinh (hai nội dung sau cú ảnh hưởng rất lớn đến nội dung trước đó) và làm thế nào để những vấn đề này được liên hệ với vấn đề nghèo đói và môi trường.
ắ Vấn đề trao quyền cho người nghốo trong khuụn khổ luật phỏp cho phộp, đặc biệt là nhu cầu cải thiện hoạt động đánh giá tác động môi trường và đưa ra chiến lược cho người nghèo.
ắ Cải thiện mụi trường và tài nguyờn thiờn nhiờn cho người nghốo như thế nào để tăng thu nhập và xoá đói giảm nghèo. Cần có nghiên cứu sâu hơn về tác động của quyết định 134/QĐ-CP về hỗ trợ đất ở, nhà ở, đất sản xuất và nước sinh hoạt cho đồng bào dân tộc thiểu số.
ắ Làm thế nào để việc sử dụng tài nguyờn năng lượng tỏi tạo cú thể vừa cải thiện môi trường và xoá đói giảm nghèo.
ắ Nhúm vấn đề đan chộo của cỏc nghiờn cứu điểm gồm 2 phần giới và di dõn. Nội dung này bao gồm cả một số vấn đề thường thấy trong các nghiên cứu điểm. Kết quả từ nhóm hoạt động này cần tham khảo thêm thông tin từ các nghiên cứu chuyên đề khác mặc dù chúng cũng có thể cần điều tra cụ thể (đặc biệt đối với trường hợp di dân lên miền núi).
Như đã thống nhất trong đề cương nhiệm vụ, các hoạt động được tiến hành trong từng nghiên cứu chuyên đề gồm xác định và đánh giá các dự án hoặc chương trình liên quan đến chủ đề trọng tâm – làm rõ mối liên hệ giữa nghèo đói và môi trường (xem danh sách các dự án được thực hiện cho mục đích này trong Biểu 2). Mục đích là để tìm ra những hạn chế trong quá trình triển khai dự án, chương trình (ở cấp chính sách và thực hiện), các ví dụ về việc làm thế nào để vượt qua được những hạn chế này và bài học kinh nghiệm rút ra từ cả thành công và thất bại của các chương trình và dự án.
Bảng 2. Một số hoạt động thành công có thể sử dụng làm bài học kinh nghiệm.
Chủ đề Tên dự án/nhà tài trợ Cách tiếp cận Lâm nghiệp và nghèo
đói
Quản lý rừng dựa vào cộng đồng ở Việt Nam do ADB tài trợ
Phương pháp cùng tham gia và trao quyền cho người dân địa phương trong quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên
Tạo thu nhập IRC – Canada tài trợ để quản lý ven biển, thực hiện tại Thừa Thiên Huế Làng sinh thái ở vùng cát huyện Triệu Phong, Quảng Tri.
Quản lý tài nguyên thiên nhiên dựa vào cộng đồng
Chi trả phí dịch vụ môi trường
RUPES Cơ chế hưởng lợi và chi trả cho công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên
Biển với nghèo đói WWF Quản lý đa dạng sinh học dựa
vào cộng đồng
Năng lượng tái tạo MEKARN Công nghệ hướng vào người
nghèo Nước và hệ thống vệ
sinh
Dự án DANIDA Trao quyền cho người dân địa phương
EIA ADB và GTZ Sự tham gia của người dân địa
phương Di cư và nghèo đói ở
Việt Nam DfID, IIED và VAPEC Sinh kế nhiều nơi Chính sách di dân tại
các khu vực miền núi Dự án sử dụng vốn ngân
sách Nhà nước Chính sách di dân tổng hợp để cải thiện đời sống người dân địa phương.
Các phương pháp áp dụng cho từng nghiên cứu điểm sẽ khác nhau ở một khía cạnh nào đấy và có thể hoặc không thể được tiến hành song song (Có tỉnh sẽ tiến hành nhiều nghiên cứu nhưng khác huyện). Dự án sẽ thử nghiệm các mô hình về mối liên hệ giữa nghèo đói và môi trường tại hai tỉnh được lựa chọn (Hà Tĩnh và Hà Tây). Tuy nhiên, các nghiên cứu điểm được lập kế hoạch để rút ra bài học kinh nghiệm trên phạm vi cả nước, đồng thời khám phá các vấn đề liên quan, các giải pháp và bài học kinh nghiệm (xem Báo cáo 2). Thông tin chi tiết của từng phương pháp được áp dụng cho các nghiên cứu điểm được trình bày trong Báo cáo 2 và đây là một phần của kế hoạch hoạt động tổng thể - kế hoạch này là kết quả đầu ra của giai đọan khởi động này (PHẦN 1).
Dự kiến các nghiên cứu điểm sẽ do tư vấn trong nước có nhiều kinh nghiệm làm việc hiện trường tiến hành với hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ trong nước và các Sở TN&MT. Hai nghiên cứu điểm nghiên cứu một loạt các vấn đề như sức khoẻ, nước và hệ thống vệ sinh, tạo thu nhập và quản lý dựa vào tài nguyên thiên nhiên cũng được lên kế hoạch để đào tạo cán bộ địa phương tham gia nhằm tối đa năng lực thu thập số liệu.