Chương 3 Chiến lược phát triển của Công ty Cao su Đồng Phú đến năm 2015
3.3 Các chiến lược được lựa chọn
Chiến lược này nhằm lợi dụng cơ hội nhu cầu cao su thiên nhiên trên thế giới đang tăng và sự giảm sút trong sản xuất của một số nước khác, tranh thủ chủ trương phát triển cao su của nhà nước ta, chủ trương giao thêm đất cho công ty của tỉnh Bình Phước, đồng thời tận dụng một số thế mạnh về cơ sở hạ tầng của công ty, nguồn nhân lực, khả năng huy động công suất nhà máy nhằm mở rộng diện tích, tăng sản lượng cao su khai thác và chế biến xuất khẩu.
Phương án này đề nghị công ty huy động các nguồn vốn của mình, kể cả vốn vay ngân hàng để thành lập thêm 01 Nông trường mới_diện tích khoảng 2.500-2.800 ha; đồng thời triển khai xây dựng thêm 01 nhà máy chế biến thứ hai để bảo đảm công suất chế biến .
3.3.2 Chiến lược phát triển thị trường
Chiến lược này tận dụng cơ hội Việt Nam chuẩn bị gia nhập WTO và sự giảm cung của cao su thế giới, cũng như tận dụng thế mạnh về chất lượng sản
44
phẩm, cơ cấu sản phẩm của công ty nhằm vươn tới một số thị trường tương đối khó tính mà hiện nay công ty chưa vào được như Hoa Kỳ, Nhật Bản.
Chiến lược này đòi hỏi phải giữ vững được chất lượng sản phẩm cũng như tăng cường công tác tiếp thị, quảng bá sản phẩm .
Điều này cũng có nghĩa là công ty cũng cần khắc phục một số điểm yếu của mình về công tác hoạch định chiến lược , việc chưa có phòng tiếp thị và do vậy công tác tiếp cận thi trường còn kém.
3.3.3 Chiến lược phát triển sản phẩm mới
Bên cạnh việc phát triển thị trường, công ty cũng cần có phương án phát triển sản phẩm mới. Mặc dù đối với cao su thiên nhiên thì số lượng chủng loại sản phẩm không phải là nhiều lắm, tuy nhiên khi mà yêu cầu của khách hàng là rất đa dạng và sự cậnh tranh trên thị trường ngày càng gay gắt thì để hạn chế những đe dọa đó, công ty cần tận dụng các ưu thế về nguồn nhân lực, khả năng áp dung công nghệ mới từ đó có các phương án đầu tư cho R &D để phát triển sản phẩm mới.
Cụ thể là nghiên cứu, áp dụng các quy trình công nghệ và đầu tư các thiết bị phù hợp để sản xuất các chủng loại sản phẩm mà công ty chưa có khả năng làm ra như : SVR L, CV 10, CV20, các loại latex free TMTD, latex compound… và một số loại khác theo đơn đặt hàng của khách.
3.3.4 Chiến lược hội nhập về phía sau :
Chiến lược này sẽ giúp công ty có được nguồn cung cấp nguyên liệu ổn định và lâu dài từ những hộ nông dân trồng cao su tiểu điền. Theo số liệu thống kê, trên địa bàn huyện Đồng Phú và vùng lân cận có hơn 8.000 ha cao su tiểu điền với sản lượng hàng năm từ 9-10.000 tấn. Nếu làm tốt được công tác thu mua thì đây sẽ là một nguồn nguyên liệu rất quan trọng để công ty phát triển và mở rộng sản xuất . Ngoài ra, khi gia tăng sản lượng thu mua, công ty sẽ đạt được các mục tiêu sau:
+ Oồn định trật tự khu vực , thuận tiện trong bảo vệ vườn cõy và sản phaồm.
+ Tận dụng công suất thiết bị nhà máy thời điểm chưa có nhiều mủ từ vườn cây, từ đó giảm được một số chi phí cố định trên tấn sản phẩm .
+ Tạo thêm việc làm , tăng thêm thu nhập cho người lao động .
45
+ Hỗ trợ các chủ trang trại trong tiêu thụ đồng thời hướng tới việc xây dựng nguồn nguyên liệu ổn định đáng kể cho Công ty , có thể xem như tăng tương đối diện tích vườn cây mà không cần đầu tư.
+ Tăng thêm lợi nhuận cho Công ty
Chiến lược này yêu cầu công ty phải thực hiện các nội dung sau:
+ Tổ chức tốt các điểm thu mua trên địa bàn. Các điểm này cần nằm gần ngay các khu vực có diện tích vườn cây tư nhân rộng lớn. Thu mua sòng phẳng, trung thực .
+ Ký kết các hợp đồng mua bán lâu dài với nông dân. Cung cấp các loại vật tư, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật với giá cạnh tranh và chấp nhận cho ứng trước, thanh toán lại bằng sản phẩm .
+ Hỗ trợ dịch vụ khoa học kỹ thuật cho nông dân như tư vấn, chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc, khai thác, bảo vệ thực vật, cung ứng cây giống chất lượng cao…
Ngoài ra, để hạn chế những bất lợi do giá cả vật tư, nguyên liệu biến động thất thường, công ty có thể xem xét để chuyển đổi từ việc sử dụng nhiều loại phân bón, hóa chất nhập khẩu sang việc sử dụng các loại vật tư trong nước sản xuất được như phân vi sinh, phân hữu cơ, một số hóa chất…
3.3.5 Chiến lược đa dạng hóa đồng tâm
Thực hiện chiến lược đa dạng hóa đống tâm là việc công ty tận dụng các mặt mạnh sẵn có của mình về các mối quan hệ rộng rãi với khách hàng, tình hình tài chính tốt do tiêu thụ tốt, giá cao,… để mở rộng thêm nhiều ngành nghề, nhiều lĩnh vực kinh doanh mới nối kết với lĩnh vực kinh doanh hiện có của công ty.
Đó có thể là các ngành nghề như : + Chăn nuôi bò sữa và bò thịt + Đầu tư BOT đường giao thông
+ Đầu tư cơ sở hạ tầng khu công nghiệp, khu dân cư
+ Liên doanh xây dựng các cơ sở chế biến sản phẩm từ cao su , từ gỗ cao su.
Có thể phân tích cụ thể về các lĩnh vực kinh doanh mới này như sau :
46
a. Chăn nuôi bò sữa và bò thịt
Theo Bộ Nông nghiệp và PTNT, trong những năm gần đây, mức tiêu thụ sữa của nước ta tăng trưởng trung bỉnh hàng năm từ 8-10%. Dự kiến năm 2005 mức tiêu thụ sữa trên đầu người của Việt Nam sẽ đạt 9,5 kg sữa/người/năm và đến năm 2010 là 14 kg/người/năm.
Hiện tại, tổng công suất chế biến sữa của các đơn vị như Vinamilk, Foremost, Nestlé, Mộc Châu,… khoảng 600.000 tấn thành phẩm quy sữa tươi/năm. Trong khi đó nguồn nguyên liệu sữa tươi trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 13% tổng công suất. Như vậy, chúng ta đã, đang và sẽ phải nhập một lượng sữa nguyên liệu rất lớn, chi phí một khoản ngoại tệ rất cao.
Mặt khác, nhu cầu thịt bò cũng đang ngày một tăng theo đà phát triển của nền kinh tế và kiến thức của người tiêu dùng, nhất là thịt bò chất lượng cao.
Có nhiều dự án nhập bò thịt vào và vỗ béo tại Việt Nam để cung cấp cho thị trường nội địa nhằm giảm giá thành trên cơ sở tận dụng nguồn thức ăn phong phú tại chỗ và giá nhân công chăm sóc rẻ. Tuy nhiên những dự án này cũng chưa đáp ứng được hết nhu cầu của xã hội.
Thực hiện chủ trương phát triển chăn nuôi bò sữa của Thủ Tướng Chính Phủ trong Quyết định số 167/2001/QĐ-TTg ngày 26/10/2001, Tổng Công ty Cao su đã có định hướng phát triển ngành chăn nuôi bò nhằm :
+ Tạo thêm công việc cho công nhân để tăng thu nhập
+ Tận dụng nguồn đất đai sẵn có, đặc biệt những lô cao su kém hiệu quả, cần thanh lý.
+ Đa dạng hóa ngành nghề kinh doanh của các công ty
Để tiếp tục duy trì và cải thiện cuộc sống cho công nhân, ngành cao su đã có chủ trương hỗ trợ để phát triển chăn nuôi bò trong hộ gia đình công nhân.
Đây là một chủ trương đúng đắn của ngành vì phát triển chăn nuôi bò có thể tận dụng được thời gian nhàn rỗi, tận dụng nguồn cỏ tự nhiên, tích lũy tiền để có được nguồn tiền lớn khi bán bò. Tuy nhiên hiện cũng đang gặp không ít khó khăn do chưa có khả năng cung cấp con giống tốt cho các hộ chăn nuôi. Vì vậy nếu xây dựng được một cơ sở sản xuất con giống bò sữa chất lượng cao sẽ giải quyết được phần nào nhu cầu con giống hiện nay.
Do đó dự kiến sẽ xây dựng một xí nghiệp nhân giống bò sữa tại Công ty Cao su Đồng Phú . Ngoài mục đích sản xuất giống, sữa và thịt đây cũng sẽ là một cơ sở kiểu mẫu với việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật về quản lý giống, sinh
47
sản, dinh dưỡng, chuồng trại, đồng cỏ. Cơ sở nàysẽ là nơi đào tạo, huấn luyện kỹ thuật chăn nuôi bò sữa không chỉ cho nội bộ ngành cao su mà còn cho cả tỉnh Bình Phước cũng như miền Đông Nam Bộ.
b. Đầu tư BOT đường giao thông
Do khả năng về vốn đầu tư còn hạn chế, hiện nay các tỉnh Bình Dương và Bình Phước đang kêu gọi một số dự án BOT (xây dựng, kinh doanh, chuyển giao) đường giao thông trong tỉnh. Với sự chủ trì của Tổng Công ty Cao su Việt Nam, dựa trên thực lực sẵn có của ngành, các công ty cao su sẽ được đề nghị tham gia góp vốn đầu tư các dự án này. Khu vực gần Công ty Cao su Đồng Phú sẽ có các dự án BOT như dự án nâng cấp, mở rộng đường ĐT741 ( cả ở Bình Dương và Bình Phước), dự án đường QL 13 . Đây là những dự án mà công ty có khả năng tham gia góp vốn đầu tư và điều hành. Sau khi đầu tư xây dựng sẽ được kinh doanh thu phí trong khoảng 25 năm trước khi chuyển giao lại cho địa phửụng.
Các dự án BOT đường này là những dự án mang tính lâu dài, do vậy cần cân nhắc về hiệu quả kinh tế khi tham gia.
b. Đầu tư cơ sở hạ tầng khu công nghiệp, khu dân cư
Cũng dựa trên chủ trương của Tổng Công ty Cao su Việt Nam về đa dạng hóa ngành nghề, tận dụng lợi thế về vị trí địa lý là có vườn cây bao quanh Thị xã Đồng Xoàỉ_trung tâm chính trị, kinh tế của tỉnh Bình Phước và là cửa ngõ để lên Tây nguyên, vùng đất màu mỡ, giàu tiềm năng về kinh tế ; Công ty sẽ dựa trên quy hoạch của tỉnh để tham gia đầu tư hoặc làm chủ đầu tư các dự án phát triển khu dân cư, khu công nghiệp quanh Thị Xã.
Khu vực tỉnh Bình Phước thoạt nhìn có vẻ bất lợi để phát triển công nghiệp khi nằm khá xa các cảng biển, cảng hàng không và các ga đường sắt_
cách khoảng 120 km. Tuy nhiên, với lợi thế nằm trong vùng nguyên liệu của một số loại nông sản như cao su , điều (diện tích lớn nhất nước), mì, tiêu và cũng nằm gần một thị trường tiêu thụ lớn là Tây nguyên và nằm trong vùng Đông Nam Bộ, khu vực trọng điểm kinh tế phía Nam, lại có diện tích đất đai rộng lớn, chi phí nhân công rẻ, mức sinh hoạt thấp nên cũng khá thuận lợi cho phát triển công nghiệp. Hiện tại tuy chưa phát triển nhưng về lâu dài có thể định hướng một số ngành công nghiệp như công nghiệp chế biến nông lâm sản ( cao
48
su, điều, mì,gỗ cao su ),công nghiệp chế biến thức ăn gia súc, công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, công nghiệp cơ khí vừa và nhỏ, công nghiệp may mặc, giày da,…
c. Liên doanh xây dựng các cơ sở chế biến sản phẩm từ cao su , từ gỗ cao su .
Với lợi thế về nguồn nguyên liệu sẵn có như mủ cao su và gỗ từ vườn cây đến hạn thanh lý , lợi thế về mặt bằng sản xuất, về vốn cũng như uy tín đối với các ngân hàng Công ty có thể mời gọi liên doanh, liên kết để sản xuất các loại sản phẩm từ mủ cao su như chỉ thun, găng tay y tế,… Ở đây vấn đề cần giải quyết chủ yếu là công nghệ và thị trường tiêu thụ. Nếu có quan điểm đúng và lựa chọn được đối tác phù hợp thì sẽ đảm bảo yêu cầu đề ra .
Từ nguồn nguyên liệu là gỗ cao su Công ty cũng có thể mở các xưởng cưa xẻ, sơ chế và đi đến tinh chế để làm các sản phẩm gia dụng phục vụ trong và ngoài nước như các loại bàn ghế, tủ, kệ sách… Các loại sản phẩm từ gỗ cao su này hiện đang rất được ưa chuộng trên thị trường vì bền, đẹp, giá cả phù hợp và nhất là khi nguồn gỗ rừng đang rất khan hiếm vì chủ trương đóng cửa rừng của Nhà nước và các yêu cầu về bảo vệ môi trường của Việt Nam cũng như các nước khác trên thế giới. Hiện nay, trong Tổng Công ty cao su cũng có một số đơn vị chuyên sản xuất các sản phẩm từ gỗ cao su như Công ty Công nghiệp Cao su , Cty CP Xây dựng , Cty CP gỗ Thuận An. Công ty cũng có thể liên kết với họ để mở xưởng sản xuất bán thành phẩm ( cưa phôi ) sau đó đưa về các Cty trên để hoàn chỉnh sản phẩm và tiêu thụ. Cách này có thể tận dụng những kinh nghiệm và thị trường sẵn có của các công ty bạn nhưng hiệu quả về lợi nhuận sẽ khoâng cao.
3.3.6 Chiến lược tăng năng suất vườn cây_đổi mới cơ cấu giống
Đây là chiến lược cốt lõi để bảo đảm thành công cho công ty trong tương lai. Như đã trình bày ở phần trên, năng suất vườn cây là yếu tố quyết định cho hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp, cụ thể là ở ngành cao su . Với một năng suất vườn cây thấp thì chi phí sản xuất cho một đơn vị sản phẩm sẽ tăng và do vậy sẽ khó khăn cho đơn vị trong cạnh tranh và chi phí cao cũng sẽ làm giảm lợi nhuận. Vì vậy để nâng cao năng suất vườn cây cho Công ty Cao su Đồng Phú cần thực hiện :
49
+ Đổi mới vườn cây bằng cách thanh lý dần những vườn cây kém hiệu quả, năng suất thấp để trồng lại bằng những giống mới có năng suất cao hơn và ớt bũ beọnh hụn.
+ Đi đôi với đổi mới cơ cấu giống cây thì việc đầu tư thâm canh ngay từ đầu cũng là vấn đề phải quan tâm. Đầu tư đúng mức, thâm canh ngay từ đầu sẽ giúp cây sinh trưởng tốt, mật độ đồng đều và do vậy sau này khi đưa vào khai thác sẽ bảo đảm được năng suất và sản lượng.
Tuy nhiên, cần lưu ý khi xây dựng kế hoạch thanh lý vườn cây là việc nếu thanh lý ồ ạt sẽ dẫn đến việc tụt giảm lớn về sản lượng, gây khó khăn trong việc thực thi các cam kết về số lượng hàng hóa cung cấp lâu dài cho các khách hàng truyền thống, đồng thời làm giảm hiệu quả của các nhà máy chế biến do không đủ nguyên liệu để sản xuất . Mặc dù có thể bù đắp phần nào bằng việc gia tăng số lượng thu mua nhưng do việc thu mua còn phụ thuộc nhiều vào người bán nên khó có sự bảo đảm vững chắc ở đây. Hơn nữa, sản lượng tụt giảm cũng sẽ làm giảm doanh thu và lợi nhuận mà đơn vị thu được hàng năm vì hiệu quả trên tấn sản phẩm sẽ tăng nhưng số tuyệt đối sẽ có khả năng giảm khi sản lượng tiêu thụ giảm đi nhiều.
Ngoài ra, diện tích thanh lý và trồng lại còn phụ thuộc vào năng lực trong việc trồng lại này. Nếu thanh lý và trồng lại một năm quá nhiều trong khi khả năng trồng và chăm sóc không đảm bảo sẽ gây hại cho vườn cây và khó đạt các chỉ tiêu về sinh trưởng và độ đồng đều.
Do vậy, số lượng thanh lý hàng năm cũng chỉ nên khoảng 500-600 ha.
Điều này cũng có nghĩa là phải mất từ 15-18 năm mới đổi mới được toàn bộ diện tích vườn cây hiện có của công ty ! Thực tế thời gian có thể rút ngắn hơn vì chưa kể những diện tích buộc phải thanh lý khi hết chu kỳ khai thác 20 năm.
Nhưng nhìn chung cũng sẽ hết sức khó khăn để đổi mới toàn bộ diện tich vườn cây này.
3.3.7 Chiến lược củng cố khách hàng truyền thống, duy trì chất lượng sản phẩm và hạ giá thành
Chiến lược này yêu cầu tăng cường các biệân pháp marketing, đi đôi với kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm từ khâu đầu đến khâu cuối, đồng thời tiết giảm chi phí nhằm đạt được giá thành thấp nhất có thể.
50
Chiến lược này cũng yêu cầu cần đổi mới các biện pháp và phương thức bán hàng, các thủ tục trong giao hàng và chú ý lắng nghe các ý kiến phản hồi từ khách hàng nhằm phục vụ khách hàng ngày một tốt hơn.