CHƯƠNG III GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO
3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bảo đảm tiền vay tại chi nhánh
3.2.1. Nâng cao trình độ chuyên môn của các cán bộ tín dụng trong ngân hàng:
Con người là yếu tố quan trọng nhất quyết định sự thành bại của bất kỳ một tổ chức kinh tế nào, là chủ thể của mọi sự sáng tạo, là người làm ra mọi nguồn của cải vật chất cho xã hội. Ngân hàng thực hiện hoạt động kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ đầy rủi ro nên việc xây dựng một đội ngũ cán bộ có trình độ, năng lực cao, am hiểu nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức tốt, khách quan, trung thực sẽ góp phần vô cùng quan trọng và có ý nghĩa sống còn đối với bất kỳ một ngân hàng thương mại nào.
Hiện nay xét trên thực tế thì ngân hàng đã có một đội ngũ cán bộ tín dụng tương đối tốt nhưng cũng cần có những giải pháp sau để nâng cao chất lượng, trình độ chuyên môn của đội ngũ này hơn nữa, đáp ứng nhu cầu phát triển của hoạt động tín dụng và bảo toàn được vốn cho ngân hàng:
- Tích cực đào tạo, nâng cao kiến thức cho đội ngũ cán bộ tín dụng. Ngân hàng phải thường xuyên hướng dẫn thực hiện các văn bản do pháp luật quy định, các quy định của Chính phủ, của Ngân hàng Nhà nước liên quan đến vấn đề bảo đảm tiền vay. Bên cạnh đó, ngân hàng còn cần phải cung cấp đầy đủ sách báo tạp chí để giúp đội ngũ cán bộ công nhân viên ngân hàng có thể
cập nhật được tin tức hàng ngày nhằm mở rộng kiến thức tổng hợp về kinh tế
chính trị xã hội, từ đó giúp cho các cán bộ tín dụng có khả năng phân tích và
thẩm định khách hàng một cách tốt nhất.
- Chi nhánh cần lựa chọn và bố trí các cán bộ ngân hàng có trình độ
chuyên môn, có đạo đức nghề nghiệp tốt vào các vị trí thích hợp nhằm khai thác được tối đa tiềm năng, năng lực và thế mạnh của từng cán bộ. Để tạo động lực cho cán bộ ngân hàng thì ngân hàng cần có chế độ, chính sách tiền lương, khen thưởng công bằng, hợp lý dựa trên năng lực và thành tích làm việc để khuyến khích sự nỗ lực, cạnh tranh lành mạnh giữa các cán bộ.
- Về quá trình tuyển dụng và tuyển mộ, chi nhánh cần có các chính sách ban hành một cách cụ thể về thu hút nhân tài, những người có trình độ chuyên môn giỏi. Đây là một vấn đề rất quan trọng hiện nay khi mà các ngân hàng đang có sự cạnh tranh mãnh liệt. Như vậy để tạo ra năng lực cạnh tranh cho ngân hàng thì ngân hàng cần phải chú trọng đến việc tuyển dụng các ứng viên mới.
- Để tạo động lực cho cán bộ ngân hàng đã thực hiện những chính sách khuyến khích vật chất cho cán bộ, nhân viên tạo điều kiện cho họ toàn tâm toàn ý với công việc.
3.2.2. Đa dạng hoá danh mục tài sản bảo đảm:
Mục tiêu chiến lược của chi nhánh là mở rộng tín dụng đồng thời với nó
là phải bảo đảm an toàn cho khoản tín dụng đó. Hiện nay tài sản được dùng để bảo đảm cho các khoản vay là những tài sản có độ an toàn cao và thông dụng như nhà ở, quyền sử dụng đất, máy móc thiết bị, sổ tiết kiệm, các phương tiện đi lại như ô tô... Điều này đã làm hạn chế khả năng vay của các khách hàng vay đặc biệt là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và các cá nhân tiêu dùng vì họ đã không có những tài sản bảo đảm theo yêu cầu. Ngân hàng muốn mở rộng hoạt động tín dụng của mình thì phải đa dạng hoá danh mục
tài sản đảm bảo như hợp đồng nhận thầu, hợp đồng bảo hiểm, hợp đồng bán hàng, hàng hoá, cầm cố các khoản phải thu. Đây là những tài sản có độ an toàn không cao bằng những tài sản thường được áp dụng nhưng như chúng ta đã biết thì yêu cầu về các tài sản bảo đảm chỉ là thứ yếu, quan trọng là hiệu quả của dự án vay vốn và khả năng kinh doanh của doanh nghiệp. Thực tế đã
có nhiều trường hợp xảy là khách hàng vay do không đủ tài sản bảo đảm nên được ngân hàng cho vay dù dự án của khách hàng đó là có tính khả thi và
hoạt động kinh doanh của họ trong thời gian vừa qua được đánh giá là tốt. Vì
vậy, có thể nói việc mở rộng danh mục tài sản bảo đảm là hết sức cần thiết đối với cả khách hàng lẫn ngân hàng.
Một khi danh mục tài sản bảo đảm được đa dạng hoá thì tất yếu sẽ thu hút được đông đảo khách hàng tham gia vay vốn hơn. Trong giai đoạn hiện nay, khi mà các ngân hàng đang có sự cạnh tranh mạnh mẽ trên mọi phương diện thì việc ngân hàng bỏ lỡ cơ hội vì bất kỳ lý do gì cũng có thể làm cho ngân hàng thiếu sức hút đối với khách hàng. Do đó, để đạt được mục tiêu là
mở rộng hoạt động tín dụng gắn liền với an toàn trong cho vay, tăng khả năng cạnh tranh thì đỏi hỏi ngân hàng phải sử dụng đồng thời nhiều loại tài sản bảo đảm, hình thức bảo đảm và phải vận dụng nó một cách khéo léo thích ứng với điều kiện của mỗi khách hàng. Ví dụ như đối với các doanh nghiệp lớn, tổng công ty thì việc ngân hàng yêu cầu tài sản quá khắt khe mà không mở rộng danh mục tài sản bảo đảm có thể dẫn đến việc khách hàng không vay vốn gây ảnh hưởng đến việc mở rộng tín dụng của ngân hàng. Còn đối với các doanh nghiệp nhà nước thì để ra quyết định cho vay ngân hàng nên chú ý ưu tiên đến tính hiệu quả của dự án hơn là yêu cầu về tài sản bảo đảm.
Như vậy, có thể nói việc đa dạng hoá danh mục tài sản bảo đảm bằng những tài sản bảo đảm mới là một công việc không dễ dàng đòi hỏi ngân hàng
phải có được kế hoạch, chiến lược cụ thể phù hợp để sử dụng các hình thức bảo đảm tiền vay một cách có chất lượng và đạt hiệu quả.
3.2.3. Nâng cao chất lượng thẩm định khách hàng và thẩm định tài sản bảo đảm:
Trước khi quyết định cho vay cần phải phân tích tín dụng, đánh giá khả
năng tài chính tư cách đạo đức tư cách pháp nhân. Thẩm định khách hàng là
một công việc rất quan trọng, đặc biệt là trong trường hợp ngân hàng quyết định cho vay không có tài sản bảo đảm. Thông tin từ phía khách hàng chính là
yếu tố quyết định xem ngân hàng có thể cho vay hay không. Ngân hàng cần phải thẩm định khách hàng nhằm xác định được các khách hàng có uy tín để cho vay trong trường hợp khách hàng vay không có tài sản bảo đảm và mở rộng hoạt động tín dụng trên quan điểm an toàn, sinh lợi.
Thẩm định khách hàng dựa trên cơ sở thẩm định tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, khả năng tài chính, nguồn thu và khả năng hoàn trả nợ vay của khách hàng. Đây là điều kiện cần còn sử dụng hình thức bảo đảm cho các khoản vay là điều kiện đủ nhưng cũng không thể thiếu được trong tình hình hiện nay khi mà hoạt động tín dụng thường gặp rủi ro. Thực hiện tốt công tác thẩm định khách hàng sẽ giúp ngân hàng có thể phân loại khách hàng một cách chính xác hơn. Vì vậy, ngân hàng cần thiết lập những quy định thật chi tiết, chặt chẽ, cụ thể trong bảo đảm tiền vay để phù hợp với từng đối tượng khách hàng; bên cạnh đó ngân hàng còn phải thành lập một tổ thẩm định khách hàng riêng để có thể thẩm định khách hàng một cách tập trung hơn, thu thập thông tin về khách hàng được chính xác hơn.
Trong quá trình thẩm định tài sản bảo đảm cần tập trung làm rõ: quyền sở hữu tài sản bảo đảm của khách hàng vay hay bên bảo lãnh, tài sản hiện có
tranh chấp hay không, tài sản đó có được phép giao dịch hay không, tài sản đó
có dễ chuyển nhượng không, xác định giá trị của tài sản đó, khả năng thu hồi
nợ trong trường hợp phải xử lý tài sản bảo đảm. Đó là những nội dung quan trọngtrong công tác thẩm định tài sản nó quyết định tới an toàn của khoản vay sau này.
3.2.4. Hoàn thiện công tác định giá tài sản bảo đảm và thường xuyên định giá lại tài sản bảo đảm:
Tài sản bảo đảm là một trong những điều kiện để xem xét cho vay và
định mức cho vay. Nếu định giá không đúng sẽ ảnh hưởng đến cả ngân hàng và khách hàng. Khi được sủ dụng làm bảo đảm cho khoản vay, tài sản phải được định giá đúng và trong trường hợp người vay không trả nợ ngân hàng có
thể nắm quyền sở hữu, thanh lý để thu hồi nợ gốc và lãi phát sinh cộng với chi phí thanh lý. Một bước quan trọng trong việc bảo đảm là việc phải chắc chắn là nếu cần phải thanh lý thì số tiền bán tài sản có thể đủ để thu hồi nợ vay. Vì
vậy, thẩm định đúng tài sản là vô cùng quan trọng nhưng việc định giá đúng không phải đơn giản mà đòi hỏi trình độ chuyên môn cao. Đối với những tài sản bảo đảm thuộc loại đặc biệt phải do tổ chức định giá chuyên nghiệp tiến hàng. Một giải pháp là chi nhánh thành lập một bộ phận thẩm định tài sản ngay tại ngân hàng và một tổ chuyên gia cộng tác với ngân hàng.
Giá trị của tài sản bảo đảm cho một khoản vay của khách hàng luôn thay đổi theo thời gian do nhiều nguyên nhân như: giá cả thị trường biến động, tài sản hao mòn hữu hình hoặc vô hình…. Do vậy việc thường xuyên định giá tài sản bảo đảm là cần thiết để hạn chế rủi ro trong cho vay. Khi định giá cần phân tích những diễn biến thay đổi của thị trường để định giá những tài sản này để điều chỉnh mức cho vay một cách phù hợp hoặc nếu giảm mạnh có thể yêu cầu khách hàng bổ sung thêm tài sản bảo đảm.
3.2.5. Thực hiện tốt công tác kiểm tra, giám sát việc quản lý tài sản bảo đảm và việc sử dụng vốn của khách hàng:
Ngân hàng muốn thực hiện tốt vấn đề an toàn trong cho vay thì cần phải làm tốt công tác kiểm tra, giám sát việc quản lý tài sản đảm bảo và việc sử dụng vốn của khách hàng. Bởi vì có như vậy thì ngân hàng mới sớm phát hiện được tình trạng thức tế của khách hàng để từ đó có biện pháp xử lý thích hợp nhằm ngăn ngừa và hạn chế rủi ro trong hoạt động kinh doanh của bản thân ngân hàng. Khi kiểm tra như vậy cũng mới phát hiện ra được khách hàng có
sử dụng vốn vay đúng như cam kết với ngân hàng hay không.
Khi áp dụng biện pháp cho vay không có tài sản bảo đảm thì việc kiểm tra lại càng phải chú ý hơn. Phải thiết lập được quan hệ thường xuyên với khách hàng nhầm giám sát kiểm tra nguồn vốn sử dụng, tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đó là cách để đánh giá khách hàng có
khả năng trả nợ hay không từ đó có biện pháp thu nợ. Đó là biện pháp hữu hiệu để bảo đảm tiền vay trong trường hợp cho vay có bảo đảm bằng tài sản hay không có bảo đảm bằng tài sản giúp cho ngân hàng ngăn chặn và giảm thiểu những rủi ro.
3.2.6. Nâng cao hiệu quả công tác xử lý tài sản bảo đảm:
Biện pháp cuối cùng để thu hồi nợ là xử lý tài sản bảo đảm, đây là một công việc hết sức khó khăn. Khi khách hàng vay không trả được nợ cho ngân hàng thì ngân hàng phải tiến hành xử lý tài sản bảo đảm để làm cho hoạt động tín dụng của ngân hàng được an toàn và hiệu quả. Đây là một công việc phức tạp, đòi hỏi thời gian dài. Vì vậy đối với các khoản nợ tồn đọng có tài sản bảo đảm cần phải tập trung nghiên cứu để phân tích nguyên nhân làm chậm quá
trình chuyển hoá tài sản này thành tiền.
Trên thực tế, việc xử lý tài sản bảo đảm gặp nhiều khó khăn do các nguyên nhân như thủ tục pháp lý còn có sự bất cập, ngân hàng không nhận được sự giúp đỡ của các cơ quan chức năng có liên quan đến việc thu hồi tài
được mục đích của hoạt động bảo đảm tiền vay thì ngân hàng cần phải thực hiện tốt công tác xử lý tài sản bảo đảm.
Có rất nhiều các hình thức để xử lý tài sản bảo đảm: theo thoả thuận trong hợp đồng(nếu có), nếu không ngân hàng có quyền bán, chuyển nhượng tài sản cầm cố để thu nợ, ngân hàng có thể uỷ quyền việc bán đấu giá tài sản cho trung tâm đấu gía tài sản hoặc doanh nghiệp bán đấu giá tài sản theo quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản. Trong các hình thức xử lý thì việc phát mại tài sản là biện pháp mà cả ngân hàng và khách hàng đều không mong muốn dùng vì giá trị tài sản thu được thấp, tốn thời gian, khó trong định giá tài sản và đỏi hỏi cán bộ giỏi chuyên môn và am hiểu thị trường. Chi nhánh có thể cho thuê trực tiếp tài sản và đúng ra thu tiền, góp vốn liên doanh….hoặc thành lập một bộ phận chuyên xử lý các khoản nợ tồn đọng thông qua xử lý tài sản bảo đảm và áp dụng hàng loạt các biện pháp vừa mang tính thuyết phục, vừa mang tính cưỡng chế.
3.2.7. Xây dựng được hệ thống thông tin và từng bước đổi mới công nghệ ngân hàng:
Việc nắm bắt thông tin là một điều quan trọng quyết định thành công trong cho vay. Vì vậy chi nhánh nên xây dựng một hệ thống thông tin để phục vụ cho công tác thẩm định định giá khách hàng và tài sản bảo đảm. Cho nên khi cho vay phải nắm bắt thông tin về khách hàng vay vốn, thông tin có thể thu thập từ chính khách hàng hoặc cơ quan khác. Chi nhánh phải tạo lập mối quan hệ với các cơ quan như cơ quan công an, uỷ ban nhân dân các cấp, toà
án hay tổ chức tín dụng khác để có được những thông tin chính xác, cập nhật.
Đổi mới công nghệ ngân hàng sẽ giúp cho các cán bộ ngân hàng thuận lợi hơn trong việc quản lý nội bộ ngân hàng cũng như chất lượng các dịch vụ mà ngân hàng cung cấp ra. Đồng thời ngân hàng có thể xác định được thông tin về khách hàng một cách chính xác và nhanh nhất, có sự kiểm tra, quản lý