Cựng với tiền lơng, tiền thởng cũng đúng vai trũ là lợi ớch vật chất kớch thớch ngời lao động. Để khuyến khớch cụng nhõn quan tõm hơn nữa đến kết quả lao động của mỡnh, ra sức thi đua sản xuất, tăng năng suất lao động thỡ
cần thiết phải kết hợp chế độ trả lơng theo sản phẩm và chế độ tiền thởng.
2.1. Nguồn tiền th ởng :
Nguồn tiền thởng là những nguồn dựng để thanh toỏn tiền thởng cho ngời lao động. Nguồn tiền thởng rất phong phỳ, nú bao gồm rất nhiều nguồn khỏc nhau nh từ quỹ tiền thởng do nhà nớc phõn bổ trong quỹ lơng kế hoạch hàng năm, từ lợi nhuận của cụng ty, từ quỹ lơng tiết kiệm tơng đối do hoàn thành và hoàn thành vợt mức kế hoạch sản xuất kinh doanh, Để đảm bảo thanh toỏn…
đỳng, đủ tiền thởng cho ngời lao động thỡ Xớ nghiệp đó xỏc định một cỏch rừ ràng nguồn tiền thởng cụ thể: Xớ nghiệp trớch 25% lợi nhuận sau thuế, 50%
quỹ tiết kiệm do hoàn thành vợt mức kế hoạch sản xuất để thành lập quỹ khen thởng. Đồng thời hàng năm Xớ nghiệp cũn lập kế hoạch quỹ tiền thởng và chỉ sử dụng quỹ tiền thởng vào mục đớch thởng, khụng sử dụng vào mục đớch khỏc.
2.2. Cỏc hỡnh thức tiền th ởng :
Do Xớ nghiệp trả lơng theo hỡnh thức khoỏn sản phẩm nờn những hỡnh thức tiền thởng mà Xớ nghiệp ỏp dụng chủ yếu là thởng năng suất, thởng tiết kiệm vật t, nguyờn vật liệu:
- Thởng vợt khoỏn thỏng cho tất cả cụng nhõn viờn
Bộ phận nào cú sản lợng trong thỏng vợt mức sản phẩm khoỏn của bộ phận
đú nhng vẫn đảm bảo đỳng qui cỏch, chất lợng đảm bảo, tiết kiệm nguyờn vật liệu thỡ số sản phẩm vợt khoỏn đú đợc tớnh với đơn giỏ bằng 150% đơn giỏ sản phẩm trong mức khoỏn, đồng thời cũn đợc xớ nghiệp xem xột thởng với mức tiền thởng tuỳ theo số sản phẩm vợt khoỏn nhng khụng quỏ 200% đơn giỏ sản phẩm. Hỡnh thức thởng này cú tỏc dụng khuyến khớch cụng nhõn hăng hỏi thi
đua sản xuất, tiết kiệm nguyờn vật liệu, đẩy nhanh tiến độ sản xuất chung của toàn xớ nghiệp, cú nh vậy mới đảm bảo giao hàng đỳng thời hạn.
- Thởng chuyờn cần cho cụng nhõn may
Phõn xởng may là khõu trọng yếu trong dõy chuyền sản xuất của xớ nghiệp.
Trong phõn xởng may cú rất nhiều cụng đoạn khú đũi hỏi cụng nhõn phải cú tay nghề vững, cú tớnh kiờn trỡ cao, do đú thời gian đào tạo dài. Chớnh do tầm quan trọng của phõn xởng may nờn xớ nghiệp đặc biệt quan tõm, cụ thể là Xớ nghiệp đó cú hỡnh thức thởng riờng cho phõn xởng may, đú là thởng cụng nhõn ngồi mỏy may chuyờn cần, vúi mức thởng là 50000đ/ 1 CN/ 1thỏng.
Vớ dụ: Bảng 10: Bảng tiền thởng cụng nhõn ngồi mỏy chuyờn cần phõn xởng may thỏng 01 năm 2003 – Tổ may 8.
STT Họ và tờn Mó số Tiền lĩnh
1 Dơng thị tõm 1836 50000
2 nguyễn thị võn 2178 50000
3 trịnh thị lan 3184 50000
4 vũ thị bớch võn 0091 50000
5 nguyễn thị kim liờn 0144 50000
6 phựng thị toàn 1603 50000
7 vũ thị nơng 2272 50000
8 đặng thị hằng 2760 50000
9 nguyễn thị hoa 3187 50000
10 Phạm thị hồng thuý 1494 50000
11 lờ thị thu thuỷ 3941 50000
12 lờ thị loan 2512 50000
48
Nguồn: Tài liệu Phũng tổ chức hành chớnh
Hỡnh thức thởng này thể hiện sự quan tõm của xớ nghiệp đối với phõn xởng may tuy khụng lớn lao nhng nú rất cú ý nghĩa đối với cụng nhõn phõn xởng may, nú vừa cú tỏc dụng động viờn về mặt vật chất vừa động viờn về mặt tinh thần bởi ngời lao động luụn luụn mong muốn đợc sự quan tõm từ phớa tổ chức.
- Thởng vợt khoỏn trờn 320000 đụi / 1 thỏng
Đối với những bộ phận cú mức sản lợng trờn 320000đụi/ thỏng thỡ ngoài tiền thởng vợt khoỏn chung ra thỡ Xớ nghiệp cũn thởng thờm 100% đơn giỏ sản phẩm vợt khoỏn trờn 320000 đụi. Để đạt đợc mức sản lợng trờn 320000 đụi/
thỏng thỡ đũi hỏi những cụng nhõn trong bộ phận đú phải cú tay nghề cứng để
đảm bảo sao cho sản phẩm ớt bị tỏi chế, cú tinh thần hiệp tỏc cao trong lao
động, cú ý thức tổ chức kỷ luật tốt, những cỏn bộ quản lý bộ phận đú phải cú tinh thần trỏch nhiệm với tập thể, biết tổ chức, biết bố trớ lao động, sắp xếp cụng việc hợp lý trong bộ phận của mỡnh. Chớnh vỡ vậy, hỡnh thức thởng này vừa cú tỏc dụng khuyến khớch ngời lao động củng cố kiến thức về nghề nghiệp, nõng cao kỹ năng làm việc, vừa khuyến khớch bộ phận quản lý học tập nõng cao trỡnh độ quản lý sản xuất, tỡm ra những phơng phỏp quản lý sản xuất cú hiệu quả.
- Thởng vợt khoỏn theo ngày cho phõn xởng hoàn chỉnh
Hỡnh thức thởng này đợc ỏp dụng khi sắp đến thời hạn giao hàng đó đến mà hàng vẫn cũn ứ đọng ở khõu hoàn chỉnh, mục đớch động viờn cụng nhõn làm việc tớch cực để cú thể hoàn thành một cỏch khẩn trơng số hàng cũn lại trong một thời gian ngắn sao cho kịp tiến độ giao hàng. Do mức độ khẩn trơng của sản xuất chỉ kộo dài trong một vài ngày và hầu nh chỉ diễn ra ở phõn xởng hoàn chỉnh nờn trong trờng hợp này khụng thể ỏp dụng những hỡnh thức thởng vợt khoỏn khỏc và cũng chỉ ỏp dụng riờng cho phõn xởng hoàn chỉnh. Nếu trong ngày chuyền nào đạt đợc mức sản lợng trờn 25000 đụi thỡ sẽ đợc thởng, mức thởng là 150% đơn gớa đối với những sản phẩm thứ 25001 trở lờn. Những ngời lao động ở phõn xởng hoàn chỉnh sẽ cảm thấy rằng cú sự cụng bằng trong Xớ nghiệp bởi khi họ lao động vất vả thờm giờ, thờm ca thỡ họ xứng đỏng
đợc hởng những phần thởng nh vậy, do đú mặc dự họ làm việc vất vả nhng họ vẫn cảm thấy thoả món trong lao động.
- Thởng tiết kiệm vật t, nguyờn vật liệu:
Để đẩy mạnh phong trào thi đua lao động sản xuất và tiết kiệm, khuyến khớch nõng cao trỏch nhiệm trong việc bảo quản, sử dụng vật t, nguyờn nhiờn vật liệu, thỡ Xớ nghiệp đó ỏp dụng hỡnh thức thởng tiết kiệm vật t, nguyờn vật liệu (gọi tắt là thởng tiết kiệm vật t). Khi ỏp dụng hỡnh thức tiền thởng này thỡ
điều kiện thởng mà Xớ nghiệp đặt ra đú là: Tiết kiệm vật t nhng phải đảm bảo tiờu chuẩn chất lợng sản phẩm, quy cỏch và quy phạm về kỹ thuật, động thời phải đảm bảo an toàn cả ngời và mỏy múc, thiết bị hoặc dụng cụ sản xuất.
Ngoài ra, Xớ nghiệp cũn lu ý trỏnh tiết kiệm ở bộ phận này nhng lại lóng phớ ở bộ phận khỏc, gõy thiệt hại cho những bộ phận khỏc.
Tiền thởng tiết kiệm vật t đợc trớch từ 30% đến 40% gớa vật t, nguyờn, nhiờn vật liệu tiết kiệm đợc, tớnh theo gớa mua vào. Tiền thởng tiết kiệm vật t.
Nếu trong sản xuất cụng nhõn nào tớch cực phấn đấu giảm phế liệu càng nhiều thỡ vật t đợc dựng trong sản xuất càng ớt, do đú mức tiết kiệm vật t càng tăng cụng nhõn đợc thởng càng nhiều. Song, nếu khụng xột kỹ mối quan hệ giữa vật t tiờu dựng cho sản xuất với lợng phế liệu thỡ kết quả ngợc lại gõy ra tiờu cực.
- Thởng lao động xuất sắc:
Để khuyến khớch ngời lao động thờng xuyờn cú ý thức lao động tốt, cú thành tớch lao động cao thỡ vào dịp tổng kết nửa năm xớ nghiệp cú xột một số chỉ tiờu lao động tiờn tiến xuất sắc.
Tiờu chớ thởng: lao động xuất sắc là lao động đạt từ 4 thỏng loại A trở lờn, khụng vi phạm nội quy xớ nghiệp từ mức khiển trỏch trở lờn. Cú thành tớch xuất sắc trong lao động sản xuất.
Đối tợng ỏp dụng: hỡnh thức thởng này ỏp dụng cho mọi cỏn bộ cụng nhõn viờn trong toàn xớ nghiệp cú đủ điều kiện xột thởng.
50
Mức tiền thởng: Mỗi cụng nhõn viờn đạt danh hiệu lao động tiờn tiến xuất sắc thỡ đợc hởng 50.000 đồng, đồng thời đợc xớ nghiệp ghi nhận thành tớch bằng một giấy chứng nhận lao động xuất sắc.
2.3. ý nghĩa của cỏc hỡnh thức tiền th ởng :
Trong khi tỡnh hỡnh thực tế của sản xuất luụn luụn biến đổi thỡ chế độ tiền lơng ớt biến đổi nờn khụng thể kớch thớch kịp thời sản xuất trong mỗi trờng hợp, mỗi lỳc, mỗi nơi. Tiền thởng thực chất là tiền lơng bổ xung để quỏn triệt hơn nguyờn tắc phõn phối theo lao động. Do đú, tiền thởng cú thể bổ xung đợc nhợc điểm của của chế độ tiền lơng. Cỏc chế độ tiền thởng khuyến khớch sản xuất tuy nhiều nhng mỗi loại tiền thởng cú mục đớch, yờu cầu, đối tợng ỏp dụng và điều kiện thực hiện riờng. Do đú, nếu chỳ ý thực hiện đỳng đối tợng,
đỳng yờu cầu, đỳng điều kiện và đỳng nọi dung kinh tế thỡ tiền thởng sẽ phỏt huy mạnh mẽ vai trũ của nú và ngợc lại. Qua phõn tớch trờn cú thể thấy rằng Xớ nghiệp đó căn cứ vào từng đối tợng và điều kiện sản xuất, thời điểm sản xuất để đa ra những hỡnh thức thởng phự hợp. Chớnh vỡ vậy, cỏc hỡnh thức th- ởng mà Xớ nghiệp ỏp dụng đó và đang phỏt huy tỏc dung khuyến khớch mạnh mẽ đối với ngời lao động.
Ngoài ra, để động viờn hơn nữa tinh thần tớch cực làm việc của cụng nhõn thỡ Xớ nghiệp cú thởng cho cụng nhõn vào những ngày lễ tết nh: Ngày tết dơng lịch 100000đ, tết nguyờn đỏn thởng 1 thỏng lơng bỡnh quõn, ngày 1/5 100000đ, ngày 2/9 50000đ, ngày 8/3 mỗi chị em đợc thởng 1 mún quà trị gớa 50000đ, ngày thành lập cụng ty 10/10 100000đ. Tuy rằng, phần thởng này khụng lớn nhng làm cho ngời lao động cảm thấy rằng trong những ngày lễ đú họ đợc tổ chức quan tõm nh những ngời lao động ở tổ chức khỏc.