CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VỀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG CHO
3.2. Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh NHN0&PTNT
Cho vay là hoạt động sinh lời chủ yếu nhưng nó cũng lại là hoạt động mang nhiều rủi ro. Vì vậy để chi nhánh hoạt động kinh doanh có hiệu quả thì phải có những biện pháp nhằm khắc phục những rủi ro và phòng ngừa chúng một cách có hiệu quả.
3.2.1. Tách bạch chức năng, nhiệm vụ giữa các bộ phận trong phòng tín dụng đồng thời phân cấp thực hiện các khâu trong quy trình cho vay Nếu không tách bạch giữa các bộ phận hoạt động trong phòng tín dụng và bộ phận quản lý rủi ro tín dụng thì rất dễ dẫn đến tình trạng “cha chung
không ai khóc”, khi đã xảy ra rủi ro thì việc phân định trách nhiệm sẽ rất khó khăn. Khi có sự tách bạch sẽ làm tăng tính trách nhiệm và trình độ chuyên môn cho các cán bộ tín dụng. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của hoạt động tín dụng đặc biệt là hoạt động cho vay, bộ máy tổ chức hoạt động tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng phải được tách bạch. Phải có sự độc lập giữa các bộ phận chức năng mà một cán bộ tín dụng hiện nay đang thực hiện, phải tiến hành tách bạch các bộ phận: chức năng bán hàng, chức năng phân tích tín dụng và chức năng tác nghiệp.
Bên cạnh đó, phân cấp thực hiện các khâu trong quy trình tín dụng giúp xác định người thực hiện công việc và trách nhiệm của người đó. Ngoài ra, còn giúp cho quá trình cho vay diẽn ra thống nhất, khoa học, hạn chế, phòng ngừa rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng.Vì thế, để đảm bảo đưa hoạt động tín dụng của chi nhánh phát triển theo đúng định hướng, đạt được mục tiêu an toàn, hiệu quả, tăng trưởng bền vững và kiểm soát được rủi ro, chính sách tín dụng của chi nhánh cần phải hoàn thiện những nội dung cơ bản sau đây: Cơ chế phân cấp, uỷ quyền trong phê duyệt tín dụng phải được thực hiện theo nguyên tắc nhất định
3.2.2. Phải thường xuyên phân tán rủi ro trong hoạt động cho vay
Đó chính là việc đa dạng hóa đối tượng và lĩnh vực cho vay. Theo như cơ cấu dư nợ trong báo cáo kết quả hoạt động thi Chi nhánh NHN0&PTNT Quảng An chủ yếu là cho các doanh nghiệp ngoài quốc doanh vay, chiếm khoảng 70% dư nợ. Còn lại là doanh nghiệp nhà nước là hộ gia đình cá thể.
Với điều kiện phát triển của Hà nội, chi nhánh không chỉ thiên về cho các doanh nghiệp ngoài quốc doanh như vậy mà có thể mở rộng danh mục tín dụng đối với các ngành, lĩnh vực khác, các dự án lớn kể cả cho vay đầu tư xây dựng cơ bản và xây lắp. Hay bên cạnh đó chi nhánh cũng có thể quan tâm đến
khách hàng làm lĩnh vực du lịch, du lịch vì đây là đối tượng khách hàng có nguồn thu nhập lớn.
Cũng với mục đích phân tán rủi ro, trong việc ra quyết định cấp cho vay của ngân hàng thì cho dù một khách hàng kinh doanh hiệu quả hay có quan hệ lâu năm với ngân hàng thì vẫn không thể tập trung cho vay quá nhiều vào đối tượng này. Theo luật các tổ chức tín dụng thì các tổ chức tín dụng không được cho vay một khách hàng vượt quá 15% vốn tự có của mình trừ trường hợp có sự cho phép của chính phủ; Tổng dư nợ cho vay của tổ chức tín dụng đối với một nhóm khách hàng có liên quan không được vượt quá 50%
vốn tự có của tổ chức tín dụng. Như vậy chi nhánh Quảng An cũng phải định hướng theo quy định này.
Ngoài ra chi nhánh có thể kết hợp với các ngân hàng khác có liên quan để tận dụng những hợp đồng tín dụng lớn khi chi nhánh không đủ vốn cho vay gọi là hoạt động đồng tài trợ.
Cho vay đồng tài trợ để cung cấp các khoản tín dụng lớn mà một ngân hàng khó có đủ khả năng cho vay, khó xác định mức độ rủi ro, mạo hiểm.
Nhiều ngân hàng nên kết hợp cùng xem xét, đánh giá và phân tích khả năng sinh lời của dự án để tiến hành cho vay. Các ngân hàng cùng tham gia đồng tài trợ phải kí với nhau một hợp đồng mà ở đó ghi rõ trách nhiệm và quyền hạn của từng thành viên tham gia đồng tài trợ. Như vậy khi rủi ro xảy ra gánh nặng sẽ được phân tán cho mỗi đơn vị chịu một phần rủi ro tương ứng với mức vốn tham gia của mình. Ví dụ như chi nhánh có thể kết hợp với ngân hàng đầu tư và phát triển để cho vay những công trinh, dự án lớn và khả thi.
3.2.3. Tăng cường hiệu quả đánh giá khách hàng, đánh giá khoản vay
Trong khi thẩm định đánh giá khách hàng cán bộ tín dụng xem xét và chấm điểm khách hàng để tạo ra những hiểu biết nhất định về khách hàng để có những quyết định đánh giá về khách hàng đó. Hệ thống chấm điểm nội bộ
cho phép lượng hoá các rủi ro tín dụng, đưa ra các cảnh báo và thực hiện trích dự phòng rủi ro tín dụng dựa trên mức xếp hạng của khách hàng.
Hệ thống chấm điểm có nhiều chỉ tiêu khác nhau. Hiện nay chi nhánh chỉ áp dụng chấm điểm cho đối tượng khách hàng là doanh nghiệp vì doanh nghiệp có báo cáo tài chính hàng năm,. Chi nhánh có thể mở rộng đối tượng chấm điểm cho các khách hàng khác như vây giúp cho chi nhánh nhận biết tốt hơn về các loại khách hàng để từ đó có chiến lược phù hợp.
Ta có thể áp dụng mô hình tín dụng tiêu dùng để chấm điểm. Mô hình này áp dụng cho cho các cá nhân, dựa vào hệ số tiêu dùng, tuổi đời, trạng thái tài sản, sở hữu nhà, thu nhập, thời gian công tác.. để cho điểm từ đó hình th ành khung chính sách tín dụng.
BẢNG 3.1: KHUNG CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG Tổng số điểm Quyết định tín dụng Dưới 28 điểm Từ chối tín dụng
29 – 30 điểm Cho vay đến 500 USD
31 – 33 điểm 1000 USD
34 – 36 điểm 2500USSD
37 – 38 điểm 3500 USD
39 – 40 điểm 5000 USD
41 – 43 điểm 8000 USD
(Nguồn báo cáo kết quả rủi ro tín dụng) 3.2.4. Tăng cường cho vay có tài sản đảm bảo
Tài sản đảm bảo có vai trò to lớn trong việc ngăn ngừa rủi ro đạo đức hơn nữa hạn chế tổn thất khi rủi ro xảy ra. Hiện nay cho vay có tài sản đảm bảo của chi nhánh Quảng An mới chỉ chiếm trên 60% trong tổng dư nợ vay nên cần thiết phải tăng cường mở rộng cho vay có tài sản đảm bảo, cụ thể:
- Giảm dần dư nợ nếu như khách hàng không đáp ứng đủ các điều kiện tài sản bảo đảm theo quy định.
- Với việc nhận tài sản bảo đảm, chi nhánh cần phải thường xuyên xem xét tính hợp lệ, hợp pháp và tính thị trường của tài sản đó. Linh hoạt trong phạm vi cho phép đối với doanh nghiệp có uy tín.
- Nếu xét thấy doanh nghiệp vay vốn có khả năng sản xuất nhưng không có tài sản đảm bảo thì có thể lấy tài sản hình thành từ khoản vay để làm tài sản đảm bảo.
Thông thường thì tài sản đảm bảo của chi nhánh là quyền sử dụng đất, máy móc thiết bị,... những tài sản này không những không sinh lợi cho chi nhánh trong quá trình cho vay, đôi khi còn bị giảm giá trên thị trường. Vì vậy chi nhánh có thể yêu cầu khách hàng có tài sản đảm bảo có tỷ trọng giá trị so với vốn vay lớn hơn mức hiện nay mà chi nhánh đang á dụng.
3.2.5. Bồi dưỡng nâng cao trình độ cán bộ
Bên cạnh việc nghiên cứu áp dụng những phương thức mới phòng ngừa rủi ro trong hoạt động cho vay thì chi nhánh cần có thêm những chính sách nâng cao chất lượng cán bộ để phù hợp với những biến đổi của nền kinh tế thị trường đang trên đà hội nhập cũng như phù hợp với tình hình thực tế của chi nhánh. Mặt khác đội ngũ cán bộ tín dụng không những phải giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, linh hoạt sáng tạo mà đạo đức nghề nghiệp cũng là vấn đề đáng quan tâm. Vì vậy chi nhánh phải thường xuyên giáo dục, tuyên truyền về đạo đức của người cán bộ tín dụng cũng như phải cương quyết đối với những trường hợp đã vi phạm để làm gương cho sau này.
3.2.6. Giám sát rủi ro trong hoạt động cho vay một cách có hiệu quả.
Việc giám sát rủi ro trong hoạt động cho vay cần được phân ra thành:
- Giám sát từng khoản vay một cách liên tục nhằm phát hiện dấu hiệu xấu của khách hàng như tình hình tài chính suy giảm, làm ăn không có lãi,
thua lỗ hay những dấu hiệu lừa đảo, cảnh báo sớm để có hành động khắc phục kịp thời. Việc xây dựng hệ thống chấm điểm nội bộ cũng sẽ được sử dụng để đánh giá hiện trạng của khách hàng vay, nó là công cụ giám sát tín dụng quan trọng. Việc giám sát từng khoản vay cũng được thực hiện thông qua:
- Rà soát, phân tích các báo cáo tài chính của khách hàng cần được tiến hành một cách thường xuyên liên tục nhằm đánh giá hoạt động của khách hàng vay vốn.
- Thăm thực địa khách hàng: Để có một bức tranh rõ ràng về tình hình hoạt động của khách hàng thì việc phân tích các báo cáo tài chính là chưa đủ mà cán bộ tín dụng còn phải thường xuyên đi thực địa khách hàng để từ đó có thể xác định được sự tồn tại và thực trạng thực tế của nhà xưởng, máy móc, thiết bị, tài sản bảo đảm. Hơn nữa việc đi thăm thực địa còn có thể kiểm chứng lại chất lượng và tính chính xác của các báo cáo tài chính.
- Giám sát tổng thể các danh mục tín dụng, phân tích tổng thể danh mục tín dụng nhằm phát hiện tập trung tín dụng, đánh giá chất lượng của danh mục tín dụng. Phải tiến hành phân tích tổng thể danh mục tín dụng một cách định kỳ, thường xuyên để có được những biện pháp kịp thời tránh cho chi nhánh phải gánh chịu những biến động lớn trong hoạt động tín dụng.