CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO THANH NIÊN HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY
2.1. Một số yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục đạo đức cách mạng cho
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên kinh tế chính trị văn hóa - xã h i huyện h c h th nh ph i
2.1.1.1. Vị trí địa lý, truyền thống lịch sử
Phúc Thọ là một huyện nằm ở phía Tây Bắc Thủ đô Hà Nội, thuộc hữu ngạn sông Hồng và sông Đáy, cách trung tâm Thủ đô khoảng trên 30km, có diện tích tự nhiên 117km2, dân số 184.000 vạn người, gồm 23 xã và 01 thị trấn, chia làm 2 vùng sản xuất khác nhau (vùng đồng và vùng bãi); Phía tây huyện giáp với thị xã Sơn Tây, phía nam giáp huyện Thạch Thất và Quốc Oai, phía đông giáp huyện Đan Phượng. Ở phía bắc, bên kia sông Hồng, huyện Phúc Thọ còn có một phần đất tiếp giáp với huyện Yên Lạc, huyện Vĩnh Tường và huyện Mê Linh (tỉnh Vĩnh Phúc). Phúc Thọ là địa danh được hình thành sớm cùng lịch sử dân tộc, nơi hòa quyện giữa 3 con sông: sông Hồng, sông Đáy và sông Tích, tạo nên vùng đất có truyền thống lâu đời và bề dày lịch sử - cái tên huyện Phúc Thọ đến nay đã có niên đại 194 năm.
Với bề dày lịch sử lâu đời, ngay từ xa xưa, các thế hệ cư dân Phúc Thọ đã góp phần vào quá trình hình thành nên nền văn minh sông Hồng rực rỡ cũng như mảnh đất Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến. Qua những di tích, di vật lịch sử - văn hóa đã chứng minh Phúc Thọ là cái nôi của truyền thống cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất, bền bỉ trong cải tạo thiên nhiên, dũng cảm trong đấu tranh phòng chống thiên tai; đặc biệt, nơi đây cũng
là vùng đất trọng học, giàu truyền thống khoa bảng với nhiều người đỗ đạt, thành danh; nhân dân hiền hòa, giàu tình yêu quê hương, đất nước, kiên cường, bất khuất trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm; Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, nhân dân huyện Phúc Thọ đã đóng góp nhiều cả về nhân lực và vật lực, góp phần vào thắng lợi chung của toàn dân tộc. Toàn huyện có 395 Mẹ Việt Nam anh hùng, 3.471 liệt sỹ, 1.077 thương binh. Huyện có 07 cá nhân và 13 xã, thị trấn được phong tặng “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Pháp”. Năm 2000 Đảng bộ và nhân dân huyện Phúc Thọ được Nhà nước phong tặng danh hiệu: “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”; năm 2011 được Nhà nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhì. Nhờ có những thành tích đặc biệt trong xây dựng nông thôn mới, dồn điền đổi thửa, phát triển kinh tế, xây dựng đảng và hệ thống chính trị, huyện vinh dự được đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất do Chủ tịch Nước trao tặng đúng vào dịp kỷ niệm 60 năm Ngày Giải phóng huyện(03/8/1954 - 03/8/2014). Năm 2015, Huyện được Thủ tướng Chính phủ tặng Cờ thi đua xuất sắc.
Từ đặc điểm vị trí địa lý, truyền thống lịch sử đã có tác động rất lớn đến việc hình thành ý thức của thanh niên huyện Nhà, và tác động đến quá trình giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên.
2.1.1.2. Đặc điểm về kinh tế
Trong những năm gần đây, kinh tế của huyện có những bước phát triển khá, tăng trưởng bình quân đạt mức cao và ổn định. Năm 2015, tăng trưởng kinh tế đạt kế hoạch đề ra là 10%; thu nhập bình quân gần 30 triệu đồng/người/năm.
Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực: Nông nghiệp 27%, Công nghiệp - Xây dựng 39%, Dịch vụ 34%.
Tình hình kinh tế xã hội - chuyển dịch cơ cấu kinh tế
39%
27%
34%
Công nghiệp - xây dựng Nông nghiệp
Dịch vụ
6 tháng đầu năm 2016, tăng trưởng kinh tế ước đạt 9,1%. Chương trình xây dựng nông thôn mới gắn với dồn điền đổi thửa có bước bứt phá. Hết năm 2014, huyện đã hoàn thành công tác dồn điền đổi thửa, là 1 trong 6 huyện dẫn đầu Thành phố về tiến độ xây dựng nông thôn mới. Năm 2015, huyện có thêm 07 xã đạt xã nông thôn mới, vượt chỉ tiêu Thành phố giao, nâng tổng số lên 17/22 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Năm 2016, huyện phấn đấu có thêm 3 xã đạt chuẩn nông thôn mới, năm 2017 có 22/22 xã được thành phố công nhận xã chuẩn nông thôn mới và hoàn thành huyện nông thôn mới. Sau dồn điền đổi thửa, huyện tập trung vào cơ giới hóa, áp dụng mạnh mẽ tiến bộ khoa học, công nghệ, tổ chức lại sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng trên diện tích canh tác của nông dân.
Đặc điểm kinh tế có tác động rất lớn đến quá trình giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, kinh tế tạo điều kiện, phương tiện vật chất, kỹ thuật và thu nhập của chủ thể cũng như đời sống của thanh niên. Hiện nay, huyện Phúc Thọ được thành phố Hà Nội quy hoạch là vùng sinh thái, phát triển du lịch và nông nghiệp sạch, chất lượng cao. Hy vọng trong thời gian
tới, huyện sẽ có bước phát triển mới và là điểm đến của các nhà đầu tư và khách du lịch.
2.1.1.3. Đặc điểm về chính trị
Đảng bộ huyện có 48 tổ chức cơ sở đảng, trong đó có 23 đảng bộ xã, thị trấn, 06 đảng bộ cơ quan và 19 chi bộ trực thuộc với hơn 7.218 đảng viên.
Phát huy truyền thống lịch sử, những năm qua, Đảng bộ huyện không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, trong đó, trọng tâm là nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, đổi mới công tác cán bộ và giáo dục chính trị, tư tưởng, thực hiện nghiêm túc Nghị quyết TW 4 (khóa XI), Chỉ thị 05 của Bộ chính trị về đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Với cách làm chặt chẽ, nghiêm túc, đến nay trên địa bàn huyện, nhiều tồn tại, hạn chế hoặc một số khuyết điểm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ của các cấp, các ngành cơ bản được khắc phục. Các mặt kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng đạt kết quả tốt, hầu hết các chỉ tiêu Thành phố giao đều đạt hoặc vượt.
Các tổ chức chính trị - xã hội từ MTTQ, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Liên đoàn Lao động và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ngày càng phát huy vai trò, hoạt động hiệu quả ở cấp cơ sở. Trên địa bàn có 77 trường học (Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học Phổ thông, Trung tâm Giáo dục thường xuyên) và có 223 cơ quan, doanh nghiệp.
Toàn huyện có 88 làng, trong đó 61 làng có nghề, 5 làng được công nhận là làng nghề truyền thống với những sản phẩm nổi tiếng khắp trong và ngoài khu vực như: đậu phụ Linh Chiểu, rau muống tiến vua Sen Chiểu, tương đỗ Thượng Cốc, bánh bún Hát Môn, thú nhồi bông Tam Hiệp.
Từ hệ thống chính trị nêu trên cho thấy, các tổ chức cơ sở Đảng, các tổ chức chính trị - xã hội từ MTTQ, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Hội Liên
hiệp Phụ nữ, Liên đoàn Lao động và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh nó có tác động to lớn đến việc giáo ý thức đạo đức, lối sống, nâng cao nhận thức mọi mặt cho thanh niên.
2.1.1.4. Đặc điểm về văn hóa- xã hội
Hệ thống di tích trên địa bàn huyện với số lượng lớn, phong phú về các loại hình, nhưng trong tổng số các di tích đã được xếp hạng thì chủ yếu các di tích được xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật. Cho thấy rằng các di tích trên địa bàn huyện không chỉ hàm chứa trong đó những giá trị lịch sử mà còn mang lại giá trị thẩm mỹ, nghệ thuật mà bao đời nay các thế hệ ông cha ta đã xây dựng nên và gìn giữ qua bao thế kỷ. Đến với các di tích có kiến trúc nghệ thuật độc đáo, công phu được tạo nên bằng những bàn tay tài hoa của các nghệ nhân điêu khắc, những tác phẩm nghệ thuật đó cũng chính là sự minh họa cho đời sống văn hóa của vùng quê xứ Đoài, là minh chứng cho một quá trình lịch sử góp phần làm giàu thêm cho kho tàng di sản văn hóa của dân tộc, là nguồn sử liệu hỗ trợ cho công việc nghiên cứu và giáo dục truyền thống văn hóa về sau.
Hệ thống di tích trên địa bàn huyện rất đa dạng về loại hình như: đình, đền, chùa, nhà thờ, quán, miếu, lăng mộ, khu lưu niệm… Các DTLSVH đã phản ánh đầy đủ các giá trị như: lịch sử, kiến trúc - nghệ thuật, khảo cổ…
Trong đó chiếm tỷ lệ lớn nhất là chùa có 78 chùa (chiếm 40% trong tổng số 194 di tích) và đã được xếp hạng 27/78 chùa; tiếp theo là đình có 59 đình (chiếm 30% trong tổng số 194 di tích) và được xếp hạng 42/59 đình; chiếm tỷ lệ thứ 3 là đền, miếu, phủ có 34 (chiếm 18% trong tổng số 194 di tích) và đã được xếp hạng 20/34 di tích và trong đó có 1 di tích được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt là đền Hát Môn; nhà thờ họ, nhà thờ công giáo chiếm tỉ lệ 11% tổng số di tích; khu lưu niệm chỉ chiếm tỉ lệ thấp nhất (chiếm 01% trong tổng số 194 di tích) và có 02 di tích và đều đã được xếp hạng.
40%
30.00%
18.00%
11%
1%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
45%
Chùa Đình Đền, Miếu Nhà thờ Họ, Nhà thờ Công
Giáo
Khu Lưu Niệm
Hệ thống di tích lịch sử văn hóa
Đặc biệt đó là di tích đền Hát Môn - thờ Hai Bà Trưng, với lễ hội được tổ chức vào ngày 6 tháng 3 âm lịch hàng năm với tục rước bánh chôi độc đáo…
Hàng năm vào dịp lễ hội đầu xuân, các DTLSVH đã thu hút được hàng vạn lượt khách tham quan, du lịch… Kèm theo đó là sự phát triển của các ngành dịch vụ văn hóa ẩm thực, hàng thu công mỹ nghệ, hàng lưu niệm, các loại hình văn hóa phi vật thể như múa rồng, múa lân… cũng từ các hoạt động tại các di tích, văn hóa phi vật thể truyền thống của các vùng, miền đã được tuyên truyền, quảng bá và giới thiệu nghệ thuật như: hát Trống Quân, hát Quan Họ…
Phúc Thọ là huyện có nhiều di tích lịch sử, đa dạng, phong phú. Từ đặc điểm văn hóa – xã hội có tác động to lớn đến quá trình hình thành nhân cách, đạo đức, con người; có tác dụng giáo dục truyền thống dân tộc, quê hương cho thanh niên
2.1.2. Đặc điểm thanh niên huyện h c h , th nh ph i hiện nay 2.1.2.1. Về số lượng
Hiện nay Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh huyện Phúc Thọ có 37 cơ sở đoàn, trong đó 23 đoàn cơ sở xã, thị chấn, 06 đoàn cơ sở trường học
và 08 cơ sở đoàn và chi đoàn khối Cơ quan Doanh nghiệp, hành chính sự nghiệp. Với tổng số 22.650 đoàn viên thanh niên. Cơ quan chuyên trách của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Phúc Thọ gồm có 07 đồng chí (trong đó gồm : 01 Bí thư, 1 Phó bí thư, 05 cán bộ) có trình độ đại học; Chi bộ cơ quan huyện Đoàn Phúc Thọ có 06 đồng chí đảng viên. Tổ công đoàn gồm 07 đồng chí. Nhìn chung nhiệt tình, hăng hái, cần cù, chịu khó, có ý thức vươn lên, đoàn kết, trách nhiệm, yêu quê hương, đất nước.
Số lượng đoàn viên, thanh niên 22.650 trên tổng số 184.000 người chiếm 41.4%. Đây là lực lượng lao động chính góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế, ổn định xã hội, giữ gìn an ninh, trật tự và truyền thống của địa phương. Vì vậy, việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên là vấn quan trọng, bức thiết của huyện hiện nay.
Với số lượng đoàn viên thanh niên đông đảo, đây là điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Nếu các cấp có thẩm quyền quan tâm đến giáo dục đạo đức cách mạng cho họ và ngược lại sự quan tâm thiếu sâu sát sẽ gây hậu quả to lớn
2.1.2.2. Công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi huyện Phúc Thọ Hiện nay, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh huyện Phúc Thọ có tổng số : 37 cơ sở Đoàn (gồm: 23 sơ sở xã, thị trấn; 8 cơ sở đoàn và chi đoàn khối cơ quan, hành chính sự nghiệp; 6 cơ sở đoàn khối trường THPT), 47 cơ sở Đội, 23 có sở Liên Hiệp Thanh niên với tổng số 22.650 đoàn viên thanh niên, hơn 21,000 thiếu nhi.
Đoàn thanh niên các cấp tập trung triển trai thực hiện 2 nội dung công tác: giáo dục chính trị - tư tưởng cho đoàn viên thiếu nhi; thực hiện các phong trào hoạt động cách mạng ; xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, tham gia xây dựng Đảng và chính quyền nhân dân các cấp; chăm sóc, giáo dục thiếu niên nhi đồng. Toàn Đoàn đang triển khai thực hiện 3 phong trào: “xung kích phát triển kinh tế, xã hội Thủ đô”, “đồng hành với thanh niên lập thân lập nghiệp”
và “tôi yêu Hà Nội”.
Các nội dung, hình thức hoạt động và các phong trào thi đua do huyện Đoàn triển khai luôn được sự hưởng ứng tích cực, hiệu quả của các cơ sở Đoàn, đơn vị trực thuộc và đông đảo đoàn viên thanh thiếu nhi, được lãnh đạo các cấp và dư luận xã hội ghi nhận, đánh giá cao, uy tín, vai trò của tổ chức Đoàn đã được nâng lên và khẳng định rõ nét. Trong 4 năm 2012, 2013, 2014, 2015, Đoàn Thanh niên Thành phố luôn được Trung ương Đoàn đánh giá là đơn vị xuất sắc, trong đó năm 2014, vinh dự là đơn vị dẫn đầu thi đua khối địa bàn dân cư, đón nhận Huân chương Lao động Hạng 3.
Tuy nhiên, công tác thiếu nhi trên địa bàn huyện vẫn chưa được quan tâm sâu sát, triệt để vẫn còn tình trạng một số trường công tác đoàn hoạt động chưa thực sự hiệu quả, đặc biệt là công tác giáo dục đạo đức cách mạng. Vì vậy vẫn còn thanh niên vi phạm pháp luật có 40 thanh niên năm 2015, phai nhạt lý tưởng.
2.1.2.3. Nhận thức và thái độ chính trị của thanh niên
Trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay thanh niên huyện Phúc Thọ vẫn tiếp nối truyền thống yêu nước của các thế hệ cha anh, đóng góp to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước, sẵn sàng vì lợi ích dân tộc và bảo vệ chủ quyền quốc gia, tình nguyện vì cộng đồng, sống có trách nhiệm với gia đình xã hội. Thanh niên có ý chí vươn lên trong học tập, lao động và công tác, mong muốn đưa đất nước, quê hương sớm thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu; mong muốn được cống hiến được nhiều hơn cho đất nước; được làm giàu chính đáng cho bản thân và gia đình; có việc làm thu nhập ổn định; có đời sống văn hóa tinh thân phong phú, môi trường sống an toàn; được tin tưởng.
Bên cạnh đó, một bộ phận không nhỏ thanh niên có bản lĩnh chính trị non kém, dao động về lập trường, thờ ơ trước những vẫn đề chính trị, xã hội của đất nước; dễ bị kích động, lối kéo tham gia các hoạt động ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.
2.1.2.4. Vấn đề lao động, việc làm, nghề nghiệp và thu nhập
Khi đất nước ta chuyển đổi cơ cấu kinh tế, thái độ của thanh niên đối với lao động và nghề nghiệp cũng có sự, thay đổi. Họ quan tâm tới các giá trị vật chất tinh thần, ý nghĩa xã hội cuả lao động . Cách nhìn, cách nghĩ và hành động của thanh niên ngày nay thực tế, thiết thực; mạnh bạo và quyết liệt, hừng hực và khát khao nồng cháy, đôi khi pha lẫn sự lãng mạn và phiêu lưu…
Nhiều thanh niên có ý thức tự giác chuẩn bị tâm lý trình độ chuyên môn, tay nghề, ngoại ngữ, tin học…để thích ứng với các điệu kiện nền kinh tế tri thức ngày càng phát triển, việc lựa chọn nghề nghiệp của thanh niên ngày nay đã có sự thay đổi, thanh niên với xu hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp không còn tình trạng chỉ duy nhất con đường biên chế nhà nước như trước đây.
Do quá trình đô thị hóa và tác động của nên kinh tế thị trường, một bộ phận thanh niên nông thôn có xu hướng lên thành phố tìm việc làm và chuyển sang làm nghề phụ. Thanh niên tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh thương xuyên chiến tới 80% lực lượng lao động xã hội. Số thanh niên tham gia xuất khẩu lao động có thời hạn ở nước ngoài khoảng 1000 người, làm việc tại các tỉnh, nhất là thành phố Hà Nội khoảng 75% trên tổng số thanh niên trong huyện.
Cùng với sự phát triển của thị trường lao động, đòi hỏi về văn hóa trình độ nghề nghiệp ngày một tăng lên, thúc đẩy thanh niên tự giác học thêm. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, công tác đào tạo về nghề nghiệp vẫn là một vẫn đề lớn đối với thanh niên. Trình độ chuyên môn nghề nghiệp của thanh niên chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
Nhiều thanh niên nông thôn chưa kíp chuẩn bị nghề nghiệp mới, không theo kịp sự phát triển của xã hội, dẫn đến lúng túng, thiếu tự tin. Việc bồi dưỡng kiến thức cần thiết, ngoại ngữ cho số thanh niên đi lao động ở nước ngoài còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng lao động. Môi trường và điều kiện cho