Vai trò trong xây dựng lối sống văn hóa

Một phần của tài liệu Vai trò của đền bắc cung đối với đời sống tinh thần của cư dân huyện yên lạc, tỉnh vĩnh phúc (Trang 49 - 52)

Lối sống là một thói quen có định hướng, có chất lượng lý tưởng. Lối sống là cách thức thể hiện tổng hợp tất cả cấu trúc, nền văn hóa, đặc trưng văn hóa của một con người hay một cộng đồng. Lối sống là cách thức, phép tắc tổ chức và điều khiển cuộc sống cá nhân và cộng đồng đã được thừa nhận rộng rãi và trở thành thói quen.

Lối sống thể hiện qua hành vi, là thói quen của con người của mỗi con người trong cộng đồng. Hành vi của con người không chỉ thể hiện qua việc ăn nói, cử chỉ đi lại mà còn thể hiện qua tư duy làm việc và các mối quan hệ trong xã hội.

Tuy mỗi hành vi của con người đều mang tính cá nhân, nhưng để có những hành vi như vậy là do tác động của những tác nhân bên ngoài, từ cộng đồng. “Yếu

tố cá nhân tuy từ trong bản chất đã là chất riêng, nhƣng trong lịch sử thì nó lúc nào cũng phải quan hệ, phải tƣơng quan với yếu tố cộng đồng, nhƣng cộng đồng lại lấn át cá nhân, bao trùm lên cá nhân” [6; 132].

Lối sống của một cộng đồng quan hệ chặt chẽ với phương thức sản xuất của mỗi thời đại. Mac đã viết “không nên nghiên cứu phƣơng thức sản xuất ấy đơn thuần theo khía cạnh nó là sự tái sản xuất “ra sự tồn tại thể xác của cá nhân”. Mà hơn thế nữa, nó đã là một hình thức hoạt động nhất định của những cá nhân ấy, một hình thức nhất định của sự biểu hiện đời sống của họ, một lối sống nhất định của họ” [18]. Như vậy, mỗi cộng đồng, mỗi nhóm người khác nhau có những

phương thức sản xuất khác nhau thì có lối sống khác nhau. Tuy nhiên, lối sống hình thành và thể hiện không chỉ trong lao động sản xuất mà còn thể hiện trong nhiều lĩnh vực khác nhau như hoạt động xã hội, hoạt động chính trị, tư tưởng văn hóa.

Lối sống văn hóa là sự biểu hiện của những hành vi mang màu sắc văn hóa được cả một cộng đồng chấp nhận, không đi ra ngoài những khuôn khổ văn hóa của cộng đồng sống.

Lối sống văn hóa của cư dân Việt nói chung thể hiện qua những quan niệm sống trong hành vi ứng xử của con người. Hiểu một cách đơn giản thì đó là cách ứng xử đúng nơi, đúng lúc, đúng đối tượng.

Đền Bắc Cung là một trung tâm tinh thần quan trọng đối với cư dân Yên Lạc từ xưa đến nay. Đây được xem như một hình mẫu dân gian được cư dân nơi đây ghi

nhớ và học hỏi. Tuy những bài học về văn hóa gắn với đền Bắc Cung mang màu sắc cổ kính và xa xưa, khác xa so với thời kỳ hiện đại như ngày nay nhưng ẩn chứa trong đó là văn hóa của cả dân tộc. Tuy thời đại đã thay đổi nhưng giá trị văn hóa, đạo đức không vì thế mà thay đổi.

Hàng năm UBND xã Tam Hồng và BQLDT mở lễ hội đền Bắc Cung không chỉ để tưởng nhớ công ơn to lớn của Đức Thánh mà một phần để giáo dục văn hóa cho lớp thế hệ trẻ trong hành vi ứng xử, trong lối sống giữa thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.

Mở đầu lễ hội là công cuộc chuẩn bị của tất cả những làng tham gia rước, tế lễ. Việc chuẩn bị này bao gồm đầy đủ những thành phần lứa tuổi của mỗi làng, trong đó có thế hệ thanh niên trẻ. Trong quá trình chuẩn bị, những người già trong làng sẽ kể về lịch sử của địa phương, sự tích của đền, những sự tích liên quan đến Đức Thánh Tản Viên… Quá trình chuẩn bị cũng vun đắp ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân trong tập thể làng. Mỗi người hoặc một nhóm người được giao những mảng khác nhau tùy thuộc vào lứa tuổi và khả năng. Mỗi nhóm hoặc cá nhân này đều có trách nhiệm hoàn thành tốt phần việc của mình trong thời gian quy định. Việc phân công này giúp người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ tránh ỷ nại trong công việc, có tinh thần hăng hái làm việc dù đó là công việc chung hay riêng. Tránh tình trạng “cha chung không ai khóc” trong tư tưởng của người Việt nói chung.

Trong phần hội đền Bắc Cung có những trò chơi mang ý nghĩa sâu sắc trong việc giáo dục con người như hội đả ngư, cướp cây bông, thi nấu ăn…

Trong những ngày hội đền Bắc Cung thường có sự xuất hiện của những đội văn nghệ quần chúng của những làng trong xã tham gia góp vui cho ngày hội. Những đội văn nghệ này phục vụ hát những làn điệu quan họ, chèo, nhạc hiện đại… cho bà con xem hội. Những người đứng xem, sau khi xong một tiết mục thường “thưởng”, hoặc cho vào thùng công đức đặt trên bàn của đội văn nghệ. Toàn bộ số tiền thu được sẽ được làm từ thiện hoặc gây quỹ cho những học sinh nghèo vượt khó trong xã. Những việc làm tuy nhỏ nhoi nhưng có tác dụng rất lớn trong việc hướng con người tới những điều nhân đức, hiểu được đạo lý “lá lành đùm lá rách”

của nhân dân ta. Con người sẽ học được cách chia sẻ và giúp đỡ để mọi người đều có cuộc sống tốt đẹp hơn.

Một phần của tài liệu Vai trò của đền bắc cung đối với đời sống tinh thần của cư dân huyện yên lạc, tỉnh vĩnh phúc (Trang 49 - 52)

Tải bản đầy đủ (PDF)

(59 trang)