1.2.2.1. Quản lý giỏo dục
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành trung ương Đảng khoỏ VIII cũng đú viết: “Quản lý giỏo dục là sự tỏc động của chủ thể quản lý tới khỏch thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giỏo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cỏch hiệu quả nhất”.
Theo tỏc giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giỏo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp cỏc lực lượng xó hội nhằm đẩy mạnh cụng tỏc đào tạo thế hệ trẻ theo yờu cầu phỏt triển xó hội”. Ngày nay, với sứ mệnh phỏt triển giỏo dục thường xuyờn, cụng tỏc giỏo dục khụng chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người; tuy nhiờn trọng tõm vẫn là giỏo dục thế hệ trẻ cho nờn quản lý giỏo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giỏo dục quốc dõn, cỏc trường trong hệ thống giỏo dục quốc dõn.
Chủ thể
26
Trong quan điểm giỏo dục hiện đại của cỏc tỏc giả Nguyễn Quốc Chớ – Nguyễn Thị Mỹ Lộc, chỉ ra: “QLGD là những tỏc động cú hệ thống, cú kế hoạch, cú ý thức và hướng đớch của chủ thể quản lý ở mọi cấp khỏc nhau đến tất cả cỏc mắt xớch của toàn bộ hệ thống nhằm mục đớch đảm bảo sự hỡnh thành nhõn cỏch cho thế hệ trẻ trờn cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật của xó hội cũng như cỏc quy luật của quỏ trỡnh giỏo dục về sự phỏt triển thể lực, trớ lực và tõm lý của con người. Chất lượng của giỏo dục chủ yếu do nhà trường tạo nờn, bởi vậy khi núi đến quản lý giỏo dục phải núi đến quản lý nhà trường cựng với hệ thống quản lý giỏo dục”. [6, tr.71]
Theo tỏc giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giỏo dục là hệ thống tỏc động cú mục đớch, cú kế hoạch hợp qui luật của chủ thể quản lý, nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối giỏo dục của Đảng, thực hiện được cỏc tớnh chất của nhà trường XHCN Việt Nam mà tiờu điểm hội tụ là quỏ trỡnh dạy học, giỏo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giỏo dục đến mục tiờu dự kiến, tiến lờn trạng thỏi mới về chất” [23,tr.24]
Theo tỏc giả Nguyễn Trọng Hậu: “Quản lý giỏo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp cỏc lực lượng xú hội nhằm đẩy mạnh cụng tỏc đào tạo thế hệ trẻ theo yờu cầu phỏt triển xú hội. Ngày nay, với sứ mệnh phỏt triển giỏo dục thường xuyờn, cụng tỏc giỏo dục khụng chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà là cho mọi người; tuy nhiờn trọng tõm vẫn là giỏo dục thế hệ trẻ cho nờn quản lý giỏo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giỏo dục quốc dõn, cỏc trường trong hệ thống giỏo dục quốc dõn”.[16, tr.65 ]
Như vậy, quản lý giỏo dục về thực chất là quản lý nhà trường và quản lý cỏc hoạt động diễn ra trong nhà trường và cỏc cơ sở giỏo dục khỏc...
Trong thực tế cho thấy quản lý giỏo dục là quỏ trỡnh tỏc động cú ý thức, kế hoạch, tổ chức và hợp quy luật của cỏc cơ quan QLGD tới cỏc khõu của hệ thống giỏo dục nhằm làm cho cỏc cơ sở giỏo dục vận hành được bỡnh thường và đạt tới cỏc mục tiờu giỏo dục đó đề ra.
27
Cỏc quan niệm về quản lý giỏo dục cú thể cú những cỏch diễn đạt khỏc nhau, song trong mỗi cỏch định nghĩ đều đề cập tới cỏc yếu tố cơ bản sau: chủ thể quản lý giỏo dục, khỏch thể quản lý giỏo dục, mục tiờu quản lý giỏo dục, ngoài ra cũn phải kể tới cỏch thức thực hiện như cụng cụ (hệ thống văn bản qui phạm phỏp luật) quản lý giỏo dục và phương phỏp quản lý giỏo dục hoặc cỏc cỏch thức tỏc động qua lại một cỏch cú mục đớch, cú kế hoạch và cú tổ chức để hoạt động cú hiệu quả.
Túm lại, Quản lý giỏo dục là hệ thống những tỏc động cú mục đớch, cú kế hoạch, cú mục đớch của chủ thể quản lý giỏo dục cỏc cấp tới cỏc thành tố của quỏ trỡnh dạy học - giỏo dục nhằm làm cho hệ giỏo dục vận hành cú hiệu quả và đạt tới mục tiờu giỏo dục nhà nước đề ra.
1.2.2.2. Quản lý nhà trường:
Vấn đề cơ bản của quản lý giỏo dục là quản lý nhà trường vỡ nhà trường là cơ sở giỏo dục, nơi tổ chức thực hiện mục tiờu giỏo dục. Nhà trường là một thiết chế xó hội, là đơn vị cấu trỳc cơ bản của hệ thống giỏo dục quốc dõn. Do đú, quản lý nhà trường là quản lý thiết chế của hệ thống giỏo dục, đú chớnh là quản lý giỏo dục ở cấp độ vi mụ, cấp độ một đơn vị cấu trỳc cơ sở của hệ thống giỏo dục quốc dõn.
Quản lý nhà trường là hoạt động của cỏc cơ quan quản lớ nhằm tập hợp và tổ chức cỏc hoạt động của giỏo viờn, học sinh và cỏc lực lượng giỏo dục khỏc huy động tối đa cỏc nguồn lực giỏo dục để nõng cao chất lượng giỏo dục, đào tạo trong nhà trường.
Theo điều 48 luật giỏo dục 2005: “Nhà trường trong hệ thống giỏo dục quốc dõn thuộc mọi loại hỡnh được thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của nhà nước nhằm phỏt triển sự nghiệp giỏo dục”.[24,tr.42]
Theo tỏc giả Phạm Viết Vượng: “Quản lý trường học là hoạt động của cỏc cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức cỏc hoạt động của giỏo viờn, học sinh và cỏc lực lượng giỏo dục khỏc, cũng như huy động tối đa
28
cỏc nguồn lực giỏo dục để nõng cao chất lượng giỏo dục và đào tạo trong nhà trường”.[31, tr.205]
Theo tỏc giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý nhà trường là tập hợp những tỏc động tối ưu của chủ thể quản lý đến tập thể giỏo viờn, học sinh và cỏn bộ khỏc, nhằm tận dụng cỏc nguồn dự trữ do nhà nước đầu tư, lực lượng xú hội đúng gúp và do lao động xõy dựng vốn tự cú. Hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quỏ trỡnh đào tạo thế hệ trẻ".[23, tr.43]
Để thực hiện cỏc hoạt động giỏo dục, nhà trường trong đú cú cỏc trường nghề phải cú đủ cỏc nguồn lực và cỏc nguồn lực này được phỏt huy tỏc dụng ở mức tối đa, trong đú:
- Nhõn lực giỏo dục: Là đội ngũ giỏo viờn, cỏn bộ quản lý và nhõn viờn phục vụ và học sinh của nhà trường. Đội ngũ này cần đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu sẽ tạo nờn chất lượng của nhà trường. Quản lý nhõn lực nhằm tổ chức đội ngũ cỏc thầy giỏo, cụ giỏo, cỏn bộ cụng nhõn viờn và tập thể học sinh thực hiện tốt cỏc nhiệm vụ chuyờn mụn trong chương trỡnh cụng tỏc của nhà trường theo quy định của Bộ Lao động thương binh và xó hội cũng như của cỏc cấp quản lý giỏo dục.
- Cơ sở vật chất và thiết bị nhà trường: Đõy là điều kiện thiết yếu để tổ chức dạy và học. Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị nhằm sử dụng, khai thỏc, bảo quản và đầu tư cơ sở vật chất đạt hiệu quả nhất cho việc giảng dạy và giỏo dục.
- Quản lý tài chớnh: Là toàn bộ cỏc nguồn thu, chi trong nhà trường. Quản lý tài chớnh nhằm thoả món nhu cầu hoạt động thường xuyờn của quỏ trỡnh giỏo dục và dạy học trong nhà trường và đảm bảo nguyờn tắc quản lý tài chớnh theo quy định hiện hành của Nhà nước. Ngõn sỏch giỏo dục ở cỏc trường nghề chủ yếu từ nguồn tài chớnh do Nhà nước cấp và một phần do sự đúng gúp của nhõn dõn.
- Cỏc lực lượng giỏo dục: Xó hội quan tõm đến sự nghiệp giỏo dục cú biện phỏp chủ động phối hợp với nhà trường trong cụng tỏc giỏo dục và dạy
29
học, điều này mang một ý nghĩa rất quan trọng. Cỏc lực lượng giỏo dục xó hội ở đõy cú thể là cỏc cấp quản lý trực tiếp như Bộ, ngành,… hay cỏc nhà mỏy, nơi học sinh trường nghề thực tập. Lực lượng giỏo dục của xó hội thống nhất với nhà trường về mục tiờu, nội dung và phương thức giỏo dục, đú là điều kiện tối ưu để dạy tốt và học tốt.
Vậy bản chất của hoạt động quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy học để đưa hoạt động này phỏt triển đi lờn theo xu thế tất yếu của thời đại và đạt tới mục tiờu giỏo dục, mục tiờu đào tạo.
Túm lại, Quản nhà trường là QLGD được thực hiện trong phạm vi xỏc định của một đơn vị giỏo dục nhà trường, nhằm thực hiện nhiệm vụ giỏo dục thế hệ trẻ theo yờu cầu của xó hội.